Google АҚШ-тағы онлайн жарнама нарығындағы монополия ісінде жеңіліп қалды

Google-дың бас компаниясы Alphabet АҚШ-тағы онлайн жарнама технологиялары нарығындағы монополиялық үстемдік ісінде жеңіліп қалды. Енді АҚШ Әділет министрлігі Google-ды оның негізгі жарнамалық платформасы — Google Ad Manager-ді сатуға мәжбүрлеуі мүмкін. Бұл платформаға баспагерлерге арналған жарнама сервері мен жарнама биржасы кіреді. Сарапшылардың пікірінше бұл бөлімнің сатылуы Alphabet-тің табысына айтарлықтай әсер етпейді, өйткені оның операциялық кірісіндегі үлесі 1%-дан аз. Дегенмен, Alphabet акциялары бейсенбі күнгі саудада күрт төмендеді.

Толығырақ

Reuters агенттігінің хабарлауынша АҚШ соты Google екі онлайн жарнама нарығында — баспагерлерге арналған жарнама серверлері мен жарнама биржаларында — бәсекелестікке қарсы әрекеттер арқылы үстемдікке қол жеткізген деп таныды. АҚШ округтік сотының судьясы Леони Бринкема шешімінде былай деп жазды: «Google заңды бұзып, жарнама орналастыру серверлері мен биржалар нарығында монополиялық билікті саналы түрде иеленіп, оны сақтап қалды».

Сот құжаттарында Google-дың клиенттерге өз ережесін күшпен таңғаны және басқа компаниялардың бәсекелесуіне жол бермегені айтылған.

Іс бойынша тергеу 2024 жылдың қыркүйегінде басталған. АҚШ Әділет министрлігі мен сегіз штаттың коалициясы Google-ды сайттардағы жарнама технологияларын жеке бақылауға алу арқылы монополия құрды деп айыптаған. Сот бұл айыптаудың бір бөлігін — баспагерлермен өзара әрекеттесу бөлігін — негізді деп таныды. Алайда жарнама берушілерге арналған Google құралдары бәсекелестікке зиян келтірмейді деген қорытынды жасалды.

Google болса бұл шешімге қарсы шағым түсіретінін мәлімдеді. Компанияның заңгері: «Біз істің жартысында жеңдік, ал қалған бөлігіне апелляция береміз. Баспагерлерде таңдау көп, бірақ олар біздің құралдарды ыңғайлылығы мен тиімділігі үшін таңдайды», — деді.

Google Әділет министрлігінің дәлелдері онлайн жарнама нарығын ескіше түсінуге негізделген деп есептейді. Компанияның айтуынша, оның нарықтағы үлесі — тек 30%, кейде одан да аз, егер тек сайттардағы емес, сонымен бірге әлеуметтік желілердегі, стриминг және мобильді қосымшалардағы жарнамаларды да есепке алса.

«Бүгінде біз нарықтағы көптеген ірі компаниялардың бірі ғана болып отырмыз», — деп түйіндеді Google заңгері.

Акциялар динамикасы

Alphabet (Google-дің бас компаниясы) A-класты акциялары 17 сәуірдегі саудада бір сәтте 3,2%-ға арзандап, $148,5 деңгейіне түсті — бұл бір апта ішіндегі ең төменгі баға. 2025 жылдың басынан бері акциялар 20%-ға құнсызданған. MarketWatch деректеріне сәйкес Alphabet акцияларын бақылайтын 68 сарапшының тек 12-сі оларды «ұстау керек» деп бағаласа, қалғаны «сатып алуды» ұсынады.

Инвестор үшін маңыздысы

Соттың шешімі АҚШ Әділет министрлігіне Google-дың жарнамалық бизнесін бөлу талабын қоюға құқық береді. Нақтырақ айтқанда олар компаниядан Google Ad Manager бөлімін сатуды талап етуі мүмкін — бұл жарнама берушілерге арналған сервер мен биржаны қамтиды.

Алайда Wedbush сарапшыларының пікірінше, Google Ad Manager-дің сатылуы Alphabet-тің жалпы кірісі мен табысына айтарлықтай әсер етпейді: 2024 жылы бұл платформа компанияның операциялық табысының 1%-ынан азын ғана құраған. Дегенмен олар қысқа мерзімді ақпараттық тәуекел мен имидждік соққы болуы мүмкін екенін жоққа шығармайды.

Google қазір тағы бір антимонополиялық істің аясында екінші сот ісімен бетпе-бет келуі мүмкін. 2025 жылдың сәуірінде Вашингтонда өтетін тыңдауларда компанияның нарықтағы үстемдігін жою үшін қандай шаралар қажет екені қаралады. Онда ұсыныстардың ішінде Google-дың Apple және өзге компаниялармен жасаған эксклюзивті келісімшарттарды бұзу немесе өз бизнесінің бір бөлігін — мысалы, Chrome браузерін сату сияқты талаптар бар. Сот бұл іске қатысты соңғы шешімді 2025 жылдың тамызына дейін қабылдамақ.