«Айлар емес, апталар»: Халықаралық энергетика агенттігі (IEA) Ормуз бұғазындағы жаһандық дағдарыс қаупі туралы ескертті.

Егер алдағы бірнеше аптада Ормуз бұғазы қайта ашылмаса, жаһандық экономика дағдарыс шегіне жетеді, – деп ескертті Халықаралық энергетика агенттігінің (ХЭА) басшысы Фатих Бирол. АҚШ пен Иран арасындағы жаңа шиеленіс кезеңі әдетте әлемдік мұнай жеткізілімінің шамамен бестен бір бөлігі өтетін бағыттағы тасымалды іс жүзінде тоқтатты. Сонымен бірге нарық қақтығыстың бірінші кезеңінің әсерін бәсеңдетуге көмектескен қорлардың басым бөлігін әлдеқашан пайдаланып қойды.

«Егер Ормуз бұғазы жабық қалса, әлемдік экономикалар — оның ішінде [Орта Шығыс] аймағындағы, дамушы елдер мен Азия елдері — қайтадан қиындықтарға тап болуы мүмкін», Бироле Aspen Security Forum шарасының шеңберінде Bloomberg-пен сұхбатында осылай деді. Оның айтуынша, «біз айлармен емес, апталармен есептеп отырмыз», сол мерзімде бұғаз «толық және шартсыз түрде ашық» болуы тиіс.

Қақтығыстардың қайта басталуы әлемдегі ең маңызды теңіз бағыттарының бірі арқылы мұнай ғана емес, сонымен қатар табиғи газ, тыңайтқыштар және басқа да тауарлардың транзитіне қауіп төндіріп отыр. Парсы шығанағынан энергия ресурстары мен өнеркәсіптік шикізат жеткізіліміндегі үзілістер қазірдің өзінде Оңтүстік Корея мен Жапонияға әсер етті. Алайда Бангладеш, Пәкістан және Үндістан үшін бұғаздың ұзақ уақыт жабылуы әлдеқайда қауіпті екенін Халықаралық энергетика агенттігінің басшысы атап өтті.

Financial Times (FT) басылымына сұхбат берген мұнай саудагерлері Иран дағдарысының жаңа өршуі мұнай тапшылығына әкелуі мүмкін екенін ескертеді, бірақ бұл жолы соғыс басталған кездегідей ауқымды экономикалық салдарды болдырмауға көмектесетін қорлар дерлік қалмады. «Біз барлық резервтерімізді сарп еттік. Түгелдей», – деп мойындады саудагерлердің бірі.

IEA мүше елдері наурызда жарияланған жоспарлы 400 миллион баррель мұнайдың стратегиялық қорлардан нарыққа шығарылуы тиіс көлемінің шамамен төрттен үш бөлігін шығарып үлгерді. Бұл қосымша жеткізілімдер бірнеше аптаның ішінде таусылады, – деп жазады FT.

Егер бұғаз бірнеше ай бойы жабық қалса, саудагерлер тапшылықты өтеу үшін мұнайды қайдан алу керектігін білмей дал болады. «Бізде дерлік ештеңе қалмады», – деді Energy Aspects компаниясының нарықты талдау жөніндегі директоры Амрита Сен британдық газетке. «Қазір нарықтың Ормуз бұғазы арқылы жеткізілетін жабдықтауға деген бейқамдығы ауыр сынаққа ұшырауда».

16 шілдедегі сауданың басында мұнай бағасы төртінші рет қатарынан өсті, бірақ кейін Brent фьючерстері 0,5 пайызға төмендеп, барреліне 84,5 долларға түсті. АҚШ-тың WTI маркалы мұнайы 0,2%-ға арзандап, 80 доллардан төмен түсті. Екі келісім де ай сайынғы ең жоғары деңгейіне жақын қалды.

«Геосаяси тәуекелдер мұнай бағасына берік қолдау көрсетуді жалғастырып отыр, бірақ күшті өсімнен кейін саудагерлер күтіп көру тәсілін таңдап отыр», – деді Phillip Nova компаниясының талдаушысы Приянка Сачдева (Рейтер агенттігіне сілтеме жасап).

15 шілдеде АҚШ әскері Иранның жағалау қорғанысы мен зымыран қондырғыларына соққылар жасады — Иран порттарына теңіз блокадасын қайта енгізгеннен кейін. Тегеран көршілес елдердегі АҚШ базаларына шабуыл жасап, Reuters агенттігінің хабарлауынша, бұл жағдайды АҚШ-пен «өмірлік қауіпті соғыс» деп сипаттады.

Кейбір саудагерлер Тегеранның АҚШ-тың қараша айындағы орта мерзімді сайлауға дейін Президент Дональд Трампқа қысымды жалғастыруды көздейді деп есептейді, деп жазады FT.

The Wall Street Journal -дың хабарлауынша, Трамп әскери операцияны кеңейтуге бейім. Талқыланып жатқан нұсқалардың бірі – Иранның негізгі мұнай экспорттау терминалы орналасқан Харк аралын басып алу.