АҚШ Иранның келесі көшбасшысын таңдауға қатысуы тиіс — Трамп

АҚШ Иранның келесі көшбасшысын таңдауға қатысуы керек, – деді АҚШ президенті Дональд Трамп Reuters агенттігіне берген телефон сұхбатында.

«Біз бұл адамды Иранмен бірге таңдауымыз керек. Біз бұл адамды таңдауымыз керек», – деді Трамп.

АҚШ президенті Венесуэламен салыстыру жасады: 2026 жылдың қаңтарында америкалық әскерлер президент Николас Мадуроны биліктен алып тастап, оның орынбасары Делси Родригесті елді басқаруға қалдырды, ол, Трамптың айтуынша, «тамаша жұмыс атқарды».

Біз Иранды болашаққа жетелеуші адамды таңдау процесіне қатысқымыз келеді, сонда біз бес жыл сайын қайта-қайта оралып, осы [әскери операцияларды] қайталамаймыз. Біз халыққа да, елге де керемет болатын адамды қалаймыз, – деді Ақ үйдің басшысы. Трамп сондай-ақ 5 наурызда Axios-пен сұхбатында Иранның келесі көшбасшысын таңдауға өзі қатысқысы келетінін, дәл Венесуэлада жасағандай, айтты.

Рейтер агенттігіне берген сұхбатында АҚШ президенті Иранның қаза тапқан жоғарғы көшбасшысы Әли Хаменейдің ізбасары, жақында дейін осы лауазымға басты үміткер саналған ұлы Моджатаба Хаменей болмауы мүмкін деген пікірін білдірді. Эмиграциядағы Иран тәжді ханзадасы Реза Пехлевидің (соңғы шахтың ұлы) кандидатурасы қарастырылып жатқаны туралы сұрақ қойылғанда, Трамп: «Менің ойымша, бәрі де ойында. Әлі ерте», – деді.

Трамп Иракта орналасқан курд күштерінің Иран шекарасын кесіп өтіп, шабуыл бастауға деген ниетін мақұлдады. «Мен олардың мұны жасағысы келетініне қатты қуанамын, мен оны толықтай қолдаймын», – деді АҚШ президенті.

Рейтер агенттігі АҚШ-тың курдтерге әуе қорғауын ұсынғаны туралы сұрағанда, Трамп «Мен сізге оны айта алмаймын» деді және курдтердің сол жағдайдағы мақсаты «жеңіске жету» болатынын қосты.

Иран-Ирак шекарасында, жартылай автономиялы Ирак Курдистаны аймағында орналасқан курдтік топтар коалициясы елдің қарулы күштерін әлсірету үмітімен мұндай шабуылға дайындалып жатқанын агенттік мәлімдейді, бұл АҚШ пен Израильдің Иран нысандарына зымырандық және бомбалық соққылар жасауы аясында.

Хормуз бұғазын бөгеу — Иран мен Оман арасындағы, әлемдік шикі мұнай тасымалдарының бесінші бөлігі мен сұйытылған табиғи газдың айтарлықтай көлемі өтетін тар тасымал дәлізін жабу — Иранның басты мақсаттарының бірі болды; Иранның кемелерге жасаған шабуылдары нәтижесінде осы маңызды энергетикалық артерия арқылы транзит іс жүзінде тоқтады.

«Оларда [Иранда] флот жоқ, білесің бе, флот теңіз түбінде жатыр», – деді Трамп Reuters-пен сұхбатында. «Мен Ормуз бұғазын өте мұқият бақылап отырмын».

5 наурызда Парсы шығанағының суларында жаңа танкерлерге шабуыл жасалды, ал Иранның ұшқышсыз ұшу аппараттары Әзірбайжанның әуе кеңістігін бұзып өтті, бұл дағдарыстың басқа мұнай өндірушілерге таралу қаупін туғызды.

Дегенмен, Трамп бензин бағасының өсуіне алаңдайтыны жоқ екенін айтты. «Бұл бәрі біткенде бағалар өте тез төмендейді. Ал егер көтерілсе, көтерілсін. Бірақ қазір болып жатқан жағдай бензин бағасының сәл көтерілуінен әлдеқайда маңызды», – деді ол.

Америка президенті қақтығыстың қашан аяқталатынын болжаудан бас тартты, бірақ жағдайдың тез дамып жатқанын ерекше атап өтті. «Мен бәрі жоспардан да ертерек және ешкім күтпегендей әлдеқайда күшті жүріп жатыр деп айтар едім», – деп қорытындылады Трамп.

Орта Шығыстағы қақтығыстың ушығуы жеті күннен бері жалғасып келеді. Осы уақытта Bloomberg есептеулері бойынша Brent маркалы шикі мұнай бағасы 18%-ға өсіп, барреліне 85 долларға жетті.