«Апталар, тіпті айлар»: талдаушылар Хормуз бұғазында қалыпты жұмыс жағдайына оралу мерзімі туралы

CNBC хабарлауынша, АҚШ пен Иран арасында жарияланған атысты тоқтату туралы келісімге қарамастан, Иран жағалауындағы энергия жеткізілімі үшін маңызды тоғысу нүктесі саналатын Ормуз бұғазы арқылы кеме қатынасы ең төменгі деңгейде қалып отыр. Теңіз тасымалы мен кеме қатынасы саласының сарапшыларының айтуынша, жақын арада Ормуз бұғазы арқылы өтетін кемелер ағыны соғыс алдындағы деңгейге оралуы екіталай.

— Теңіз талдау фирмасы Windward-тың CNBC-ге хабарлаған бағалауына сәйкес, бұғаз арқылы жүк тасымалдаудың өту шарттары, тарифтері мен құқықтық негізі әлі күнге дейін белгісіз болып отыр, бұл кеме иелерін Хормуз бұғазын пайдалануға ықыластыра алмай отыр. Компания АҚШ-пен келіссөздерден кейін Иран бұғазға бақылауын сақтап қала ма, әлі белгісіз екенін атап өтті, бірақ қазіргі белгілер Тегеранның алдағы екі аптада осы қысым құралын қолдан тастамауға бейім екенін көрсетеді.

— «Біздің саламыздың қалыпты жұмыс режиміне оралуы күндер мәселесі емес, апталар мәселесі», – деді әлемдегі ең ірі жүк тасымалдаушы компаниялардың бірі Hapag-Lloyd компаниясының корпоративтік коммуникациялар жөніндегі басшысы Нилс Хаупт. Оның айтуынша, компания соңғы тәуекелдерді бағалау негізінде қазіргі уақытта Ормуз бұғазынан өтуден бас тартуда.

Оның айтуынша, барлық кемелер Хормуз бұғазынан шыққанға дейін жабдықтау мәселесі шешілмейді, себебі Үндістан, Оман және Пәкістан порттарында жүз мыңдаған контейнер әлі де Парсы шығанағына жөнелтуді күтіп тұр. Ол сонымен бірге соғысқа дейінгі теңіз тасымалдары кестесін қалпына келтіруге «апталар, тіпті айлар» қажет болатынын айтты.

— Даниялық теңіз тасымалдау компаниясы Maersk мәлімдегендей, АҚШ пен Иран арасындағы екі апталық соғыс тоқтату келісімі кемелердің транзитіне жаңа мүмкіндіктер туғызуы мүмкін болса да, ол әлі теңіз көлігінің толық тұрақтылығын қамтамасыз етпейді. «Барлық ықтимал байланысты шарттарды бағалау қажет», – деді компания.

— «Шартты өту — өту емес. Бұл басқа атаумен бақылау», — деп жазды 9 сәуірде LinkedIn желісінде мемлекеттік меншікке тиесілі Абу-Даби ұлттық мұнай компаниясының бас директоры Сұлтан әл-Джабер. Бұл туралы Bloomberg атап өтті. Әл-Жабердің айтуынша, келісімге қарамастан, Ормуз бұғазы жүк кемелерінің жүруіне іс жүзінде жабық күйінде қалып отыр — Иран әлемдік нарықтарға энергия ресурстарының ағынын шектеуді жалғастырып келеді.

8 сәуір, сәрсенбі күні АҚШ пен Иран арасындағы уақытша атысты тоқтату туралы келісімге қарамастан, CNBC сілтеме жасаған S&P Global Market Intelligence деректері бойынша тек төрт кеме Хормуз бұғазынан өткені тіркелді.

CNBC хабарлауынша, әлсіз атысты тоқтату режимі кеме иелерінің бұғаз арқылы өтуге деген сенімін әлі қалпына келтірген жоқ, әсіресе Вашингтон мен Тегеран арасындағы келісімнің бұзылу қаупі жоғары болғандықтан. Иран Израильдің Ливандағы шабуылдарына байланысты АҚШ-ты атысты тоқтату шарттарын бұзды деп айыптады; жауап ретінде АҚШ президенті Дональд Трамп келісім бұзылса, Иранға ауқымды әскери жауап қайтарумен қорқытты. S&P Global мәліметі бойынша, кемелер Хормуз бұғазынан өту кезінде Ларак аралы маңындағы өзгертілген бағытты қолдануды жалғастыруда.

400-ден астам мұнай танкері мен сұйытылған табиғи газ (LNG) және сұйытылған мұнай газы (LPG) таситын ондаған кеме Парсы шығанағының сыртында швартовта тұр, кіруге рұқсат күтіп. CNBC хабарлағандай, бұл туралы Автоматты сәйкестендіру жүйесіне (AIS) негізделген MarineTraffic кемелерді бақылау платформасының деректері куәландырады.

Осы арада 9 сәуірде Иранның Порттар және теңіз көлігі ұйымы Иран мемлекеттік ақпарат агенттігі Nour News-ке сілтеме жасап, Блумберг хабарлағандай, Хормуз бұғазына кіріп-шығатын кемелер үшін екі қауіпсіз бағыт жариялады. 9 сәуірде ITV телеарнасына берген сұхбатында Иранның сыртқы істер министрінің орынбасары Саид Хатибазадеһ Ормуз бұғазынан өтер кезде танкерлер мен басқа да кемелер қауіпсіз өтпек үшін Иран әскерилерімен қозғалысын үйлестіруі тиіс екенін айтты. «Әрбір кеме қауіпсіз өту үшін қажетті шараларды Иран билігімен үйлестіруі тиіс», – деді ол. Оның айтуынша, бұғаз аймағында қақтығысқа байланысты «техникалық шектеулер» әлі де сақталуда, соның ішінде теңіз миналары болуы мүмкін, бұл абай болуды арттыруды талап етеді.

9 сәуірде WTI және Brent маркалы шикі мұнай бағасы тиісінше барреліне шамамен 99 және 98 долларға дейін төмендеді, бұл Трамптың Иранмен уақытша атысты тоқтату туралы мәлімдемесіне дейінгі шамамен 115 және 110 доллар деңгейінен төмен. Дегенмен, бұл көрсеткіштер Таяу Шығыстағы қақтығыс басталғанға дейін WTI мен Brent бағалары саудаланған деңгейден 30%-дан астам жоғары.