«Бірден емес»: Орта Шығыс мұнайы Ормуз бұғазына қашан оралады?

Мұнай нарықтары АҚШ пен Иран арасындағы келісімге оң реакция танытты, ол Хормуз бұғазын қайта ашып, жанармай жеткізілуін қалпына келтіреді деп күтілуде, деп хабарлайды Bloomberg. Дегенмен, талдаушылар жағдайдың қалыпты деңгейге оралуы үшін бірнеше ай қажет екенін ескертеді: Financial Times хабарлауынша, тек Парсы шығанағында жүздеген кеме кептелісін жоюға бірнеше апта уақыт кетеді. Мұнай ағындарын қалпына келтіру баяу жүреді, ал маршрут өзі жаңа геосаяси шиеленістерге осал күйінде қала береді.

— «Нарық бизнесті қайта жандандыруды жай ғана қосқышты қосумен теңестіргісі келеді, бірақ шын мәнінде бұл әлдеқайда күрделі процесс», – дейді Bloomberg сілтемесімен Karobaar Capital компаниясының бас инвестициялық директоры Харис Хуршид. — Физикалық ағыстарды тез қалпына келтіруге болады. Ал сенім, әдетте, тез оралмайды. Хуршидтің айтуынша, Ормуз бұғазын қайта ашу мен сауда ағындарын қалыпқа келтіру – екі түрлі нәрсе. Көптеген сатып алушылар айлар бойы балама бағыттар, жеткізушілер мен қорларды қамтамасыз етуге жұмсады, сондықтан бұғаз қайта ашылғаннан кейін олар дереу оралмауы мүмкін.

FT хабарлауынша, RBC Capital Markets компаниясының жаһандық тауарлар стратегиясы бөлімінің басшысы Хелима Крофт Ормуз бұғазының ашылуын Йеменнен хуситтердің шабуылынан кейінгі Қызыл теңіздегі жағдаймен салыстырды. «Қазіргі уақытта Қызыл теңіздегі жүк тасымалы қақтығысқа дейінгі деңгейден шамамен 56%-ға төмен», – деді Крофт, көптеген ірі теңіз тасымалдау компаниялары қауіпсіздік мәселелеріне байланысты осы бағыттан әлі де бас тартатынын қосты. Ол тіпті шектеулі деңгейдегі жүк тасымалына қол жеткізу үшін «ашылғаннан кейін бірден басталатын кемелердің бірнеше аптаға созылатын логистикасын ескере отырып, көп уақыт қажет болатынын» ерекше атап өтті.

— «Дегенмен, бұл белгісіздіктер жыл соңына қарай барреліне 80 доллар бағаны болжаған Brent маркалы мұнай фьючерстері бойынша болжамымызға жоғары тәуекелдерді көрсетсе де, мынаны атап өткен жөн: «Нарықты бұрынғы артық ұсыныс күтулеріне қайта әкелу үшін Хормуз бұғазы арқылы мұнай ағыны соғысқа дейінгі деңгейдің тек 60–70%-ына қалпына келсе жеткілікті», дейді Австралияның Commonwealth Bank банкінің тауарлар жөніндегі стратегі Вивек Дхар (Reutersсілтемесі бойынша).

— «"Конфликт аяқталғанмен және Ормуз бұғазы арқылы мұнай ағыны біртіндеп қалыпты деңгейге оралуы мүмкін болса да, бұрыннан келтірілген зиянды бір түнде жою мүмкін емес», – деп атап өтті Phillip Nova Pte компаниясының талдаушысы Приянка Сачдева. — «Бұл мұнай инфрақұрылымына келтірілген физикалық зақымды ғана емес, сонымен бірге бірнеше ай бойы жоғары энергия шығындарына тап болған мұнай импорттайтын елдерге түскен экономикалық ауыртпалықты да қамтиды» (Bloomberg сілтемесі бойынша).

— «Тіпті нарық Ормуз бұғазының ашылуы туралы жаңалықтарға қатты реакция жасаса да, іс жүзіндегі жағдай әлдеқайда күрделірек болуы мүмкін», – дейді Saxo Markets компаниясының бас инвестициялық стратегі Чару Чанан. «Майнан тазарту, сақтандыру шығындары, порттағы кептеліс және геосаяси бұзылу қаупі — бұлардың барлығы мұнай ағынын жаңалықтарда айтылғаннан әлдеқайда баяулатуы мүмкін».

— «Жақын болашақта мұнай бағасының қазіргі деңгейден әлдеқайда төмендейтінін елестету қиын», – дейді IG Australia Pty компаниясының нарықтық талдаушысы Тони Сикамор. — «Елдер бұғаздың ашылуын сарқылған қорларды толықтыру және стратегиялық мұнай қорларын толтыру үшін пайдаланады. Сонымен қатар, мәмілені күту аясында бағалар соңғы сауда сессияларында айтарлықтай төмендеді» (Bloomberg-тің дерегінше).

— «Мұнай бағасының өсу қаупін әлі де жоққа шығаруға тым ерте. Келіссөздер әлі де тиімді жүзеге асырылатын тұрақты келісімге әкелген жоқ», – деді XS.com нарық талдаушысы Лин Чанг. — «Егер сұраныс мықты болып, ұсыныс күтпегендей баяу қалпына келсе, мұнай бағасы әлі де белгілі бір қолдауға ие болуы мүмкін» (Bloomberg сілтемесі бойынша).

— MST Financial компаниясының энергетикалық талдаушысы Сол Кавониктің айтуынша, ең оптимистік сценарийде де «мұнай нарығындағы жағдай 2027 жылға дейін шиеленісіп қала береді». «Бұл мұнай ағындарын қалпына келтірудің ұзақ әрі күрделі процесінің тек басы ғана», – дейді Кавоник. «Ормуз бұғазын қайта ашу тек баяу әрі жартылай ғана жүзеге асады, ал оны кез келген сәтте жауып тастау қаупі үнемі сақталады. Трамп Иранға бұғазға де-факто бақылауды қалдырғандықтан, мұнда кеме қатынасына Дамокл қылышы әлі де ілулі тұрады — Иран кез келген сәтте жабдықтауды бұза алады деген қауіп» (FT-де келтірілген).

— «АҚШ пен Иран арасындағы келісім шынында да аса сенімсіз негізде жасалған сияқты», – дейді Pepperstone Group компаниясының зерттеу бөлімінің басшысы Крис Уэстон. «Өтемақы, АҚШ капиталы, тәркіленген немесе бұғатталған активтер және бірқатар басқа да факторларға қатысты Иранның талаптары кедергіге айналуы мүмкін» (Bloomberg-тің дерегінше).