BlackRock басшысының айтуынша, жасанды интеллект бай адамдарды одан сайын байыта түседі. Артында қалмау үшін не істеу керек?
Ларри Финк ескертеді, ескі экономикалық модель көпшілік үшін енді жұмыс істемейді және технологиялық бум байлар мен кедейлер арасындағы алшақтықты еңсеру мүмкін емес деңгейге дейін ұлғайту қаупін тудырады.
Фото: X / BlackRock
Ондаған жылдар бойы байлықтың басым бөлігі табысы тек жалақыға тәуелді адамдарға емес, активтерге ие адамдарға ағып келді, – деп жазады Ларри Финк инвесторларға арналған жыл сайынғы хатында. Жасанды интеллекттің пайда болуымен бұл екеуінің арасындағы алшақтық өтпес жарға айналуы мүмкін, – деп есептейді ол.
1989 жылдан бері АҚШ қор нарығына салынған бір доллар орташа жалақыға байланысты долларға қарағанда 15 еседен астам өсті. Енді жасанды интеллект бұл үлгіні одан да ауқымды түрде қайталауға қауіп төндіріп, байлықты оны тиімді пайдалана алатын компаниялар мен инвесторлардың қолына шоғырландырады. Бүгінгі экономикалық алаңдаушылықтың көп бөлігі дәл осыдан туындайды: капитализм жұмыс істейді, бірақ ол жеткілікті көп адамға пайда әкелмейді деген терең сезім.
«Жалғыз актив» тұзағы
Финктің пікірінше, бүгінгі таңда жалақыдан жалақыға өмір сүріп, капитал нарықтарына қол жеткізе алмайтындар экономикалық өсімнен мәңгілікке тыс қалу қаупі бар. Байлықтың шоғырлануы мәселесін орта таптың негізгі инвестициялық құралы – үй иелігі – өз тарихи рөлін атқара алмай қалғаны одан әрі ушықтырады. Бұрын үй сенімді жинақ құралы болса, бүгін BlackRock басшысының айтуынша, мұндай инвестиция қаржылық тұзаққа айналып барады. Меншік салығының, сақтандыру және техникалық қызмет көрсету шығындарының өсуі тұрғын үйден алынатын ұзақ мерзімді табысты БАҚ-тағы жарияланымдарда көрсетілгендей емес, әлдеқайда төмен әрі тұрақсыз етеді.
Фрэнк бір ғана активке тәуелді болу, оны мансап жолында кеш сатып алу адамдар арасында экономикалық бейтаныстылық сезімін тудырады деп ерекше атап көрсетеді: капитализмге деген сенім құлдырауда.
Егер сіз еңбектің табысқа жету жолы екеніне енді сенбесеңіз, үй алуға шамаңыз жетпейтінін сезсеңіз немесе тіпті мүмкіндігіңіз болса да ол сізге елеулі байлық жинауға көмектеспейді деп ойласаңыз, онда экономика сіздің мүддеңізге сай жұмыс істеп тұрғандай емес. Егер азаматтар жағдайды осылай қабылдаса, ешбір ел гүлденіп-өсе алмайды. Осы мәселені шешудің көптеген идеялары ұсынылды. Алайда байлық негізінен капитал нарықтарында жиналып жатса, шешімнің бір бөлігі – сол нарықтарға көбірек адамды тартуды қамтамасыз ету.
Финктің айтуынша, мәселені шешу үшін құрылымдық өзгеріс қажет: адамдарды инвестиция салуға ынталандырып, олар портфелі арқылы экономикалық өсуге тікелей қатысуы керек, жай ғана шеттен бақылап қана қоймай.
«Азаматтық ғажайып»
Финк байлық теңсіздігі мәселесін, жаһандық капитализмнің алдыңғы дәуірінің мұрасы ретінде, инвестицияға халықтың кеңінен қатысуы арқылы шешуге болатынына сенеді. Ол бүгінгі таңда миллиардтаған адамдар экономикалық өсуді шеттен бақылап отырғанын, жинақтарын төмен кірісті банк шоттарында сақтап, айналасындағы активтердің өсуінен пайда табудың орнына оны пайдаланбай отырғанын атап өтеді. Финк көптеген адамдардың негізгі қаржылық сауатсыздығын инвестициялауға кедергі келтіретін фактор ретінде атап көрсетеді.
Егер келесі айдың жалдау ақысын төлей алатыныңызға, келесі аптада азық-түлік сатып алатыныңызға немесе күтпеген шотты өтей алатыныңызға сенімді болмасаңыз, инвестиция жасау мүмкін емес. Сондықтан алғашқы қадам – адамдарға негізгі қаржылық тұрақтылықты қалыптастыруға көмектесу.
Дегенмен, мықты қаржылық негізге ие болғанына қарамастан, инвесторлар жиі инвестициялауға қатысты ақпаратсыз тәсілді қабылдайды: Финктің айтуынша, қауіп мынада: инвесторлар нарықтағы шуға тым көп көңіл бөліп, нарықты уақытты бағалауға тырысып – активті сатып алу немесе сату үшін ең жақсы сәтті болжауға ұмтылып – шын мәнінде маңызды нәрсені ұмытып кетеді.
Ұзақ мерзімде нарықта қалу сауда жасауға дұрыс сәт таңдаудан әлдеқайда маңызды болды. Соңғы екі онжылдықта S&P 500-ге салынған әрбір доллар сегіз еседен астам өсті. Тек он ең үздік күнді өткізіп алсаңыз, кірістің жартысынан да аз алар едіңіз. Сонымен қатар, нарықтың ең мықты күндерінің кейбірі ең алаңдатарлық тақырыптар шыққан кезеңдерге тура келді.
Финк ұзақ мерзімді инвестицияны «азаматтық ғажайып» деп сипаттайды: халықтың жинақтары өз елінің экономикасын дамытуға қаржыландырады. Ол өз ата-анасын мысалға келтіреді: әкесі шағын аяқ киім дүкенінің иесі болса, анасы ағылшын тілін оқытқан. Олар бай болмаса да, үнемдеуге және инвестиция салуға басымдық берген. Нәтижесінде олардың капиталы АҚШ экономикасының өсімімен бірге өсті. Дәл осы сценарий — жеке капиталдың ел экономикасына ұзақ мерзімді қатысу арқылы өсуі — жаһандық белгісіздік пен жасанды интеллект бумы дәуірінде Финктиң басты оптимизм себебі болып табылады.
