Chevron алдағы мұнай тапшылығы мен оның әлемдік экономикаларға салдары туралы ескертті.
Мұнай алпауыт компаниясы АҚШ-тың кемелерді «эскорттау» жөніндегі ұсынысын ескере отырып, Ормуз бұғазындағы қауіпсіздікке де алаңдайды.
Chevron компаниясының басшысы коммерциялық кемелердің Ормуз бұғазынан өтуі қауіпті деп санайды. Ол сондай-ақ АҚШ-тың Азия мен Еуропадағы мұнайға деген сұранысты қанағаттандыра алмайтынын атап өтті. / Фото: Unsplash/Kevin West
АҚШ пен Иран арасындағы соғыс басталғанға дейін әлемдік мұнайдың 20%-ы өтетін Ормуз бұғазы жабылғандықтан, бүкіл әлемде мұнай жеткізілімінде тапшылық пайда бола бастайды. Бұл туралы Reuters агенттігіне сілтеме жасап, Chevron мұнай компаниясының директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директоры Майк Уорт мәлімдеді.
Неліктен бұл қауіпті?
Warth-тың айтуынша, жаһандық экономикалар тапшылық салдарынан, әсіресе Азияда, сұраныс азайған ұсынысқа бейімделуімен бірге бәсеңдей бастайды. Chevron басшысының пікірінше, келесі кезекте Еуропа зардап шегеді. Қазірдің өзінде континент бойынша рейстер тоқтатылып, кестелер қайта қарастырылуда, себебі «авиациялық отын өте-өте тапшы болып барады», – деді Уорт Bloomberg TV -ге берген сұхбатында.
«Кейбір Азия елдері жеткізілімнің таусылып қалуы мүмкін деген қорқыныштан тұтынуды азайту шараларын енгізді. Өңдеу қуатының басым бөлігін тоқтатып, импортқа қатты тәуелді Австралия сияқты елдер де қажетті шараларды қабылдап жатыр», – деді Chevron компаниясының басшысы Bloomberg TV-ге.
АҚШ-та жанармай тапшылығы болмайды, бірақ тұтынушылар бағаның өсуінен қысымды сезеді, – деп ескертеді Уорт. «Әлемнің басқа аймақтарында мұнай жеткізіліміндегі үзілістер қаупі АҚШ-пен салыстырғанда айтарлықтай жоғары», – дейді ол. Және АҚШ ең ірі мұнай өндіруші болғанымен, ол Еуропа мен Азия нарықтарындағы барлық сұранысты қанағаттандыра алмайды, – деп қосты жоғары лауазымды басшы.
Ормуз бұғазындағы «Бостандық жобасы»
Bloomberg TV-ге берген сұхбатында Chevron компаниясының басшысы АҚШ президенті Дональд Трамптың АҚШ Әскери-теңіз күштерінің қорғауымен кемелер конвойын ұйымдастыру жөніндегі ұсынысы аясында Ормуз бұғазындағы теңіз тасымалының қауіпсіздігіне алаңдаушылық білдірді. Трамп оны «Операция: Бостандық» деп атады. 4 мамыр дүйсенбі күні АҚШ пен Иран аймақта соққылар алмастырып, олардың арасындағы қазіргі атысты тоқтату режиміне қауіп төндірді. БАӘ Ираннан зымыран атылғанын шамамен бір ай ішінде алғаш рет хабарлады.
«Мен өңірдегі тасымалдау активтерін басқаратын қызметкерлерімізбен байланыста болдым және біз транзит қауіпсіздігіне қатысты алаңдаушылық білдіреміз. Әлі де шешілуі тиіс кейбір мәселелер бар сияқты», – деді Уорт.
Қақтығыс салдарынан Chevron және басқа да ірі мұнай компаниялары Таяу Шығыста өндірісті қысқартуға мәжбүр болды. Артық қорлар қазіргі уақытта коммерциялық нарықтар, санкциялардан жалтарып жүрген көлеңкелі флот танкерлері және ұлттық стратегиялық резервтер арқылы белсенді түрде сіңіріліп жатыр, – деді Уорт. «Мен [Трамп] әкімшілігіндегі адамдарға жүйедегі буферлік қорлар, яғни нарықтарға жеткізілімнің қолжетімділігін қамтамасыз ететін қорлар қысқарып бара жатқанын хабарладым. Бұл бағаның өсуіне қосымша қысым түсіріп, ықтимал түрде айырбасталудыңжоғарылауынажәнетәуекелдердің артуынаәкеледі», – деді ол.
Мұнай ше?
4 мамырдағы сауда кезінде Brent маркалы шикі мұнай бағасы шамамен 6%-ға өсіп, бір баррельге 115 доллардан сәл асатын деңгейге дейін көтерілді. Ал АҚШ-тың WTI маркалы шикі мұнай бағасы керісінше 1,4%-ға төмендеп, бір баррельге 105 доллардан төмен деңгейге түсті.
Brent мұнайының бағасының өсуі мен АҚШ пен Иран арасындағы шиеленістің күшеюі фонында АҚШ қор нарығы төмендеді. Blue-chip индексі саналатын Dow Jones өнеркәсіптік орташа көрсеткіші ең көп төмендеп, 1,13%-ға азайды. S&P 500 индексі 0,41%-ға, ал Nasdaq Composite индексі 0,19%-ға төмендеді. Сонымен бірге «Уолл-стрит қорқыныш индексі» деп аталатын VIX индексі 7,7%-ға өсіп, 18,29 пунктке жетті. Жоғары құбылмалылықты білдіретін психологиялық шек 20 пункт болып саналады.
