Эксон Кашаған экологиялық айыппұлына қатысты келісімді блоктады – БАҚ хабарлайды.
Айыппұлдың мәртебесі америкалық компанияның жобаға жаңа инвестиция салу жөніндегі Қазақстанмен келіссөздерінде негізгі бөлікке айналды.
Кашаған соңғы онжылдықтарда ашылған әлемдегі ең ірі мұнай кен орындарының бірі болып саналады / Фото: kmg.kz
АҚШ-та орналасқан ExxonMobil компаниясы Қазақстандағы Қашаған мұнай кен орнындағы серіктестер мен ел үкіметі арасындағы 5 миллиард долларлық экологиялық айыппұлға қатысты ұсынылған келісімді бұғаттады, деп хабарлайды Bloomberg дереккөздерге сілтеме жасап.
Мәліметтер
Агенттіктің дереккөздеріне сүйенсек, Exxon соңғы татуласу ұсынысына қарсы шықты және бұған дейін бейтарап ұстаным ұстаған TotalEnergies-ті өз жағына тартты. Бұл екі компанияның қарсылығы мәмілені тоқтатуға жеткілікті болды, деп хабарлады Bloomberg дереккөздері. Exxon мен TotalEnergies-тен бөлек, Shell, Eni және KazMunayGas Кашаған жобасына қатысады, сондай-ақ жапондық Inpex пен қытайлық CNPC азшылық үлестерге ие.
Exxon, TotalEnergies, KazMunayGas, Shell және Inpex Bloomberg агенттігіне түсініктеме беруден бас тартты. Eni, CNPC және жоба операторы North Caspian Operating Co. (NCOC) агенттіктің сұрауларына жауап бермеді.
Кашаған — әлемдегі ең ірі мұнай-газ кен орындарының бірі. Ол Каспий теңізінің солтүстік бөлігінде, Атырау қаласынан шамамен 80 км жерде орналасқан. Мұнай кенорны 2000 жылы табылды, бірақ мұнай өндіру 2013 жылға дейін басталмады — жоспарланған мерзімнен сегіз жылға кешігіп және бюджеттен асып. Қазіргі уақытта Қашағанның дамыған шығыс бөлігіндегі өндіру көлемі тәулігіне шамамен 450 000 баррельді құрайды. Жобаны Солтүстік Каспий операциялық компаниясы (NCOC) консорциумы жүзеге асырады, оған алты әлемдік мұнай-газ компаниясы кіреді: еуропалық TotalEnergies, Eni және Shell; АҚШ-тағы ExxonMobil (әрқайсысының үлесі 16,81 %); Қытайдың CNPC (8,33 %); және Жапонияның Inpex (7,56 %). KazMunayGas компаниясының үлесі 16,88 %-ды құрайды.
Контекст
Экологиялық айыппұлға қатысты дау 2022 жылдан бері жалғасып келеді. Қазақстан жоба операторынан шамамен 2,3 триллион теңге (5,2 миллиард АҚШ доллары) төлеуді талап етіп отыр, себебі NCOC нысанда рұқсат етілген мөлшерден екі есе артық күкірт сақтаған.
Осы уақытта Қашаған серіктестері мәселені шешудің әртүрлі нұсқаларын талқылады. Бірнеше жылға созылған сот процестерінен кейін 19 маусымда Атырау қаласындағы сот айыппұлдың заңдылығын растады, ал шілдеде Қазақстан Әділет министрлігі оның төленуін мәжбүрлеу тәртібін бастады. Шілдеде Bloomberg агенттігіне сілтеме жасаған дереккөздер KazMunayGas компаниясының шетелдік серіктестерінің ұстанымына қарамастан айыппұлдың өз үлесін төлеуге дайын екенін хабарлады, бұл консорциумның басқа мүшелерінің ұстанымынан өзгеше болды. Компаниялар айыппұлды екі халықаралық арбитраждық рәсімде әлі де даулап отыр. NCOC-тың 23 шілдедегі мәлімдемесіне сәйкес, консорциум айыппұлды негізсіз деп санайды және оны «барлық қолжетімді құралдармен» даулауға ниетті.
Осы айыппұлдың мәртебесі ақырында Кашағандағы өндірісті кеңейту үшін 80 миллиард долларға дейінгі жаңа инвестициялар жөніндегі Exxon компаниясының Қазақстанмен келіссөздеріндегі негізгі бөлігіне айналды. Үкіметпен келіссөздер кезінде америкалық компания 80 миллиард долларға дейінгі ықтимал жаңа инвестициялар даудың шешілуіне байланысты болатынын мәлімдеді, деп тамыз айында Bloomberg дереккөздерге сілтеме жасап хабарлады.
