Еуропаның басты мем-акциясы: инвесторлар Starlink бәсекелесі туралы нені білуі керек
Француздық телекоммуникациялық компания Eutelsat – әлемдегі ең ірі спутниктік байланыс операторларының бірі – соңғы айда акциялары 224%-ға, ал наурыздың алғашқы үш сауда сессиясында бірден 600%-ға дейін өсті.
Мұндай күтпеген серпіліс АҚШ президенті Дональд Трамп пен Украина президенті Владимир Зеленскийдің Вашингтондағы кездесуінде болған даудан кейін басталды. Сол кезде АҚШ Украинаға әскери көмек көрсетуді уақытша тоқтатып, барлау мәліметтерін бөлісуді доғарған еді. Bloomberg жазғандай, бұл жағдай Еуропаның қорғалған спутниктік байланыста Илона Масктың Starlink және SpaceX жобаларына қаншалықты тәуелді екенін көрсетті. Осыдан кейін Еуропа жедел түрде балама іздей бастады, оның ішінде Eutelsat та бар, ал Airbus, Thales және Leonardo жаңа еуропалық спутниктік компания құру мүмкіндігін қарастырып жатыр.
Осы толқынға жеке инвесторлар қосылып, Eutelsat акцияларын белсенді сатып ала бастады, бұл оның Еуропадағы басты мем-акцияға айналуына себеп болды. Олар акциялардың құлдырауына бәс тіккен ірі қорлармен бетпе-бет келді. Kepler Cheuvreux пікірінше, маржамен сауда жасаған жеке инвесторлар нарықтағы ауытқуларды күшейтіп, қысқа позицияларды жаптыруға себеп болды – бұл жағдайды «GameStop эффектісінің француз нұсқасы» деп атауға болады.
Наурыздың соңына қарай Eutelsat акцияларына деген ажиотаж бәсеңдей бастады – 21 сауда күнінің 14-і құлдыраумен аяқталды. 1 сәуірдегі сауда жабылуында Eutelsat акциялары 3,98 еуроға дейін төмендеді – бұл 5 наурыздағы шарықтау шегінен 57%-ға төмен.
Не дейді инвестбанктер?
Маңызды бәсекелес
Eutelsat соңғы үш жыл бойы Илона Масктың Starlink жобасына бәсекелес болуға тырысып келеді. 2022 жылдың шілдесінде компания британдық спутниктік интернет провайдері OneWeb-пен бірігу туралы келісім жасады – жаңа құрылымда Eutelsat-тың 36 геостационарлық спутнигі және OneWeb-тің 648 төмен орбиталық спутнигі болуы тиіс еді.
2023 жылдың қыркүйегінде мәміле аяқталды. Reuters жазғандай, бұл келісім Starlink пен Amazon-ның Project Kuiper жобасына бәсекелес болу мақсатында жасалған. Алайда бұл оңай болған жоқ.
2022 жылдың шілдесінде бірігу жарияланған сәттен бастап 2023 жылдың күзіндегі мәміленің аяқталуына дейін Eutelsat акциялары 49%-дан астамға төмендеді. Еуропадағы жетекші инвестбанк Bryan Graimer сарапшысы Томас Кудридің айтуынша, бұл бірігу миноритарлық инвесторлар үшін ауыр болды, себебі OneWeb спутниктері ұзақ мерзімді инвестицияларды қажет етеді, ал олардың қайтарымы кепілдендірілмеген.
2023 жылдың қорытындысы бойынша Eutelsat-тың түсімі 7,2%-ға артып, 1,21 млрд еуроны құрады, бірақ түзетілген EBITDA 12,9%-ға төмендеп, 718,9 млн еуроға дейін азайды. Компания видеобизнес сегментіндегі табыстың төмендегенін атап өтті.
2024–2025 қаржы жылының бірінші жартыжылдығында (2024 жылдың 31 желтоқсанына дейін) түсім 5,9%-ға артып, 606,2 млн еуроға жетті, түзетілген EBITDA 8,4%-ға төмендеп, 334,9 млн еуроны құрады.
Қаржылық есеппен бірге жарияланған маңызды жаңалық инвесторларды көңілсіз қалдырды: компания 2025 жылға арналған жалпы капиталдық шығындарды 700–800 млн еуродан 500–600 млн еуроға дейін қысқартатынын хабарлады. Бұл шешім төмен орбиталық спутниктерге (LEO) инвестицияларға қатысты болды. Сонымен қатар компания геостационарлық спутниктерге инвестицияда да сақтық таныта бастады. 14 ақпандағы қаржылық есеп жарияланғаннан кейін акциялар 19%-дан астамға құлдырап, 1,39 еуроға дейін түсті.
Бұл инвестициялар, тіпті қысқартылған көлемде де, GEO бизнесінің құлдырауын және LEO бағытындағы баяу дамуды өтей алмайды, дейді Reuters-ке ODDO сарапшысы Стефан Беязян. Қазіргі уақытта Eutelsat 35 геостационарлық және 600 төмен орбиталық спутникті басқарады. Ал Starlink желісінде 7 мыңнан астам LEO спутнигі бар, олар сигналды жеткізуде әлдеқайда төмен кідіріс қамтамасыз етеді, деп жазады Reuters.
Moody’s агенттігі де компанияның проблемаларына назар аударды. 2024 жылдың қаңтарында агенттік Eutelsat рейтингін Ba3 деңгейінен B2-ге дейін төмендетті – бұл деңгейдің өзі де спекулятивтік болып саналады. Агенттік OneWeb үлесінің күткеннен баяу өсіп жатқанын, байланыс қызметтер сегментінің баяулауын және видеобизнестің кірісінің төмендеуін атап өтті. Бұл жағдайлар компанияның ақша ағынына қысым жасап отыр, ал инвестициялық қажеттілігі жоғары күйде қалуда.
Инвестбанктер не дейді
Morgan Stanley 14 наурызда Eutelsat акцияларының рейтингін Underweight деңгейінен нейтралды деңгейге дейін көтерді – бұл акцияларды портфельде ұстауға болады дегенді білдіреді – және мақсатты бағасын 2,6 еуродан 6,5 еуроға дейін арттырды. Бұл 1 сәуірдегі жабылу бағасымен салыстырғанда 50%-ға жоғары. Банктің оптимистік сценарийі – акциялардың 10 еуроға дейін өсуі, ал пессимистік – Starlink-пен бәсекенің күшеюі мен спутниктік сегменттегі қиындықтар компанияның бизнесіне айтарлықтай әсер еткен жағдайда 1 еуроға дейін төмендеуі мүмкін екенін көрсетеді.
Morgan Stanley екі негізгі сұрақ қойды. Біріншісі – OneWeb Starlink-ті алмастыра ала ма? Америкалық компанияның өткізу қабілеті шамамен 20 есе жоғары, себебі спутниктер саны 10 есе көп және оларды өздері жасап, ұшырады. Бұл оларға нарыққа шығуда жылдамдық бойынша артықшылық береді. Сонымен қатар Eutelsat спутниктерінің ескіруі де жағдайды қиындатады – жаңарту қымбатқа түседі, көп уақыт пен ғылыми-зерттеу шығындарын талап етеді.
Банк Украина нарығының әлеуетін де есептеп шықты. Бұл елде шамамен 42 мың Starlink терминалы қолданылып жатыр. Егер әрқайсысынан ай сайын 200 доллар табыс түссе, жылдық жалпы кіріс – шамамен 100 млн доллар, бұл Eutelsat-тың жылдық түсімінің 10%-ынан аз.
Банктің болжауынша, Eutelsat-тың еркін ақша ағыны алдағы бірнеше жыл бойы нөлге жуық деңгейде болады, тіпті EBITDA 2025 жылы 650 млн еуродан 2027 жылы 800 млн еуродан асса да. Капиталдық шығындар 2027 жылға дейін жылына 500–600 млн еуро, ал қарыз бойынша пайыз төлемдері 200 млн еуроға жетуі мүмкін.
Morgan Stanley-ден айырмашылығы, Deutsche Bank Eutelsat акцияларын сатуға кеңес береді. 5 наурызда, Eutelsat котировкалары шарықтау шегіне жеткен күні, банк акциялардың мақсатты бағасын 2,02 еуродан 1,6 еуроға дейін төмендетті.
Starlink спутниктерінің саны Eutelsat OneWeb-ке қарағанда әлдеқайда жоғары, бұл американдық компанияға ауқым мен шығынды азайтуда үлкен артықшылық береді. Бәсекеге қабілеттілікті арттыру үшін Eutelsat OneWeb желісін кеңейтуге 2 млрд еуро көлемінде қосымша капитал тартуды жоспарлап отыр. Алайда, Deutsche Bank мәліметінше, компанияның қарыз/EBITDA көрсеткіші 3,9 деңгейінде, бұл оның қаржылық тұрақтылығының әлсіз екенін білдіреді. Қосымша капитал тарту инвесторлар үшін жағдайды нашарлатуы мүмкін.
CreditSights сарапшылары спутниктік сектордағы облигацияларға салынатын инвестицияға қатысты сақ болуды ұсынады, деп жазды The Wall Street Journal 13 наурызда. Еуропада қорғаныс шығындарының өсуіне байланысты инвесторлар қызығушылық танытып жатса да, CreditSights көптеген компаниялардың жаңа технологияларға бейімделуі мен шығындарды оңтайландыруда қиындықтарға тап болып жатқанын ескертеді.
Компания Hughes Networks Systems облигацияларына «сатып алу» бағасын беріп, Eutelsat Communications және Inmarsat қағаздарына нейтралды (market perform) рейтинг қойды. Ал Viasat, SES және Telesat облигацияларына теріс баға берілді.
