2025 жылдың тамызындағы жағдай бойынша Alphabet, Amazon, Apple, Meta Platforms, Microsoft, Nvidia және Tesla компанияларының жиынтық нарықтық капитализациясы $20 трлн-ға жақындап қалды — бұл Ұлыбритания, Канада және Жапония қор нарықтарының жалпы көлеміне тең. Мұндай концентрация қос қырлы қылыш іспеттес: өсу кезеңінде қуатты серпін берсе, құлдырау кезінде жүйелік қауіп тудырады. Freedom Finance Global талдау департаментінің директоры Вадим Меркулов осы «жетілікке» байланысты алаңдауға негіз бар ма, соны зерделеп, тарқатып берді.

Пирамида: «Ғажайып жетілік» шыңына жетті

«Керемет жетілік» термині 2023 жылы алғаш рет Bank of America сарапшысы Майкл Харнетт тарапынан қолданылды. 2015 жылы бұл жеті компания S&P 500 индексінің 12,3%-ын ғана құраса, 2025 жылдың тамызында бұл үлес 34%-ға жетті. Ал технологиялық Nasdaq 100 индексінде бұл көрсеткіш шамамен 62%-ды құрап отыр.

Бұл компаниялар қозғалысының нарықтағы жүйелік тәуекелге әсері орасан. Инвесторлар мұндай әсерді әрдайым ескеруі қажет.

Жетілік тобының акциялары S&P 500-ге қарағанда 20%-дық үстемемен 28 есе болжамды кіріспен саудаланып жатыр. Бұл — қалыпты деңгей. 2026 жылдан кейінгі EPS (бір акцияға шаққандағы кіріс) өсімі 19%, ал S&P 500 бойынша бұл көрсеткіш — 13%.

Когорт ішіндегі бағалау әртүрлі: Nvidia, Alphabet, Apple, Microsoft, Amazon және Meta компанияларының болжамды P/E көрсеткіші 20–34× аралығында, бұл кіріс пен табыстың өсу қарқынын ескерсек — орынды.

Жетілік компаниялардың орташа маржиналдылығы 28%-дан жоғары, бірақ екі аутсайдер — Amazon (9%) мен Tesla (7%) — алынып тасталса, орташа көрсеткіш 36,5%-ға дейін өседі. Бұл екі компанияның ерекшелігі — олардың негізгі бизнесі тауарлар мен автокөлік сату сияқты төмен маржиналы салада.

Amazon үшін бұл қалыпты жағдай: компанияның 40%-ы — төмен маржиналы бөлшек саудадан (шамамен $250 млрд көлемінде), ал жоғары маржиналы бұлтты бизнесі — 17%-дан аз.

Tesla жағдайы күрделірек. Болжамды P/E – шамамен 160, яғни инвесторлар компания пайдасымен акция құнын жабу үшін 150 жылдан астам уақыт күтуге дайын сияқты. Қытаймен бәсекелестік аясындағы кірістің баяулауы мен төмен маржиналдылық компанияның бағасы көбіне жұмыс істемей тұрған бизнеске (мысалы, автономды такси немесе роботтар) негізделгенін көрсетеді.

«Керемет жетілік» ішіндегі технологиялық алыптармен салыстырғанда Tesla едәуір әлсіз көрінеді. Кейбір инвесторлар тіпті оны Broadcom-мен алмастыру туралы сөз қозғай бастады. Broadcom қазіргі таңда S&P 500 индексіндегі салмағы бойынша Tesla-дан (2,55% vs 1,79%) озып тұр және оның іргелі проблемалары жоқ.

Дегенмен, осы талдау аясында біз қазіргі жетілік құрамына ғана тоқталамыз.

Жасанды жады — қауіп пе, әлде мүмкіндік пе?

Егер бағалау, маржиналдылық және табыс өсімі орынды болса, тәуекел қайда? Негізгі қауіп — концентрация мен болжам өзгерісінде.

Nvidia-ның деректер орталығына арналған өнімдері бүкіл индекстің пайда болжамына әсер етіп отыр. Соңғы тоқсанда компания $46,7 млрд (жылдық өсім +56%) табыс көрсетіп, келесі тоқсанға $54 млрд болжам берді. Бірақ табысқа қысым жасалса, жоғары бағалануы жоғалады, ал оның салдарынан тек компания ғана емес, бүкіл кең индекс ұтылып қалады.

Бұл жағдай басқа технологиялық алыптар үшін де өзекті, өйткені олардың да болашақ табысы ЖЖ-мен тікелей байланысты.

ЖЖ-инфрақұрылымы: үлкен шығындар және белгісіз қайтарым

ЖЖ-инфрақұрылымына инвестиция — тәуекел де, мүмкіндік те болуы мүмкін. Hyperscaler-компаниялар ЖЖ-ға орасан зор капитал жұмсап жатыр:

Alphabet 2025 жылғы CapEx-ті ~$85 млрд-қа дейін арттырды,
Microsoft тек бір тоқсанда $30 млрд жұмсамақ (тарихтағы рекорд),
Meta 2025 жылға CapEx көлемін $66–72 млрд-қа дейін көтерді.

Amazon, Microsoft, Alphabet және Meta компанияларының 2025 жылдағы жиынтық CapEx-і $364 млрд болуы мүмкін — бұл S&P 500-дің барлық инвестициясының 20%-дан астамын құрайды (он жыл бұрын бұл көрсеткіш ~4% болған).

Бұл шығындар GPU сатып алу мен деректер орталықтарын салуға бағытталған. Қысқа мерзімде бұл маржаға қысым жасайды, себебі монетизация әлі анық емес. Егер табыс бұл шығындардың ізінен ілесе алмаса, ұзақ мерзімді рентабельділік төмендеуі мүмкін.

ROIC (капитал қайтарымы) көрсеткіші шешуші рөл атқарады. AWS, Azure және Google Cloud ЖИ-сегментте 30%-дан жоғары өсім көрсетуде. Бірақ технологиялық салада бәрі бірдей оңай емес.

MIT зерттеуі бойынша бизнестегі генеративті ЖЖ интеграциясының 95%-ы нақты қаржылық нәтижелерге әсер етпейді. Тек 5% компания ғана ЖЖ-ны тиімді қолданып, кеңейте алған. Бұл — алдағы ЖЖ-инвестициялардың негізгі шектеуші факторы.

Реттеуші мен саясат: келесі қауіп

Трамп президент болғалы монополияға қарсы күрес шетке ысырылғандай болды. Алайда реттеуші қысым қайта күшеюі мүмкін:

АҚШ Әділет министрлігі Google-ға қарсы іс қозғап, жарнама бизнесінде үкімет жеңіске жетті,
Apple мен Meta ЕО тарапынан €500 млн және €200 млн айыппұл алды,
Apple iPhone-ға байланысты монополия ісін жоюға тырысты, бірақ сәтсіз болды,
Alphabet Google іздеу жүйесі мен жарнамадағы үстемдігі үшін екі рет тергелді,
Microsoft FTC тарапынан бұлтты қызметтерді біріктіру тәжірибесі үшін тексерілуде.

Демократтар мен республикалықтар бұл мәселеде бір пікірді ұстанып отыр. Big Tech-ті жауапқа тарту — басым бағыт. FTC төрағасы Эндрю Фергюсон бұл бағытта нақты ұстаным білдірді.

Сауда тарифтері қазіргі кезде тұрақты болғанымен, Трамптың кезінде жағдай тез өзгеруі мүмкін. Бұл — ірі компаниялардың бизнесіне тікелей қауіп.

Тек тәуекелдер ғана қалды ма?

Жоқ, керісінше. Бұл компаниялардың табысы мен өсу әлеуеті әлі де күшті. FactSet мәліметінше, жоғары болжамды P/E көрсеткіші осы тұрақты табыс болжамымен түсіндіріледі.

Егер ЖЖ маржаны арттырып, кіріс құрылымын жақсартса — Copilot, ЖЖ іздеу, генеративті жарнама, ұсыныс жүйелері арқылы — мультипликаторлар қазіргі деңгейде қала береді.

Alphabet, Microsoft, Meta және Amazon жасанды интеллектті (ЖИ) үйрету мен инференс үшін деректер орталықтарына (ЦОД) рекордтық көлемдегі күрделі инвестицияларды тағы бір жылға жоспарлап отыр. Бұл олардың жоғары деңгейлі жеткізушілерін (GPU, желілер, электр энергиясы) қолдай отырып, жарнама, бұлтты ЖЖ және корпоративтік өнімділік бағытында төменгі деңгейдегі монетизацияға негіз болады. Болжаулардағы құбылмалылыққа қарамастан, инвестициялық ағын кем дегенде 2026 жылға дейін тұрақты болып қала бермек.

ЖЖ-ПК-ны жаңарту (яғни Windows 10 қолдауының аяқталуы) және ЖЖ-ассистенттері бар құрылғылар Microsoft пен Apple экожүйелері үшін көпжылдық жаңарту толқынын қалыптастыруда. HP ЖЖ-ПК-ға деген тұрақты сұранысты атап өтті, ал IDC 2025 жылы жеткізілімдердің өсуі қайта жанданады деп болжауда.

Қаржылық ынталандыруларды да ескеру керек — Apple-дің $110 млрд көлеміндегі акцияны кері сатып алу бағдарламасы (АҚШ тарихындағы ең ірісі) және Nvidia-ның жариялаған $60 млрд-тық кері сатып алуы акциялар бағасына қолдау көрсетеді.

Қауіптерді хедждеңіз

«Керемет жетілік» портфелі үшін бұл — тәуекел мен табыстылықтың күрделі теңгерімі, мұндай жағдайда активтерді бөлуде қарапайым шешімдер емес, терең талдау қажет.

Бенчмаркты ескеріңіз. Капитализацияның үштен бірі жеті компанияға шоғырланған кезде индексте бейтарап позиция ұстанудың өзі ірі ставкаға айналады. Инвесторларға жекелеген акциялардың үлесін шектеу және тең салмақты қорларды қарастыру ұсынылады. Айта кету керек, 2025 жылдың ақпанында АҚШ ETF-терінен алғаш рет екі жыл ішінде капитал кету байқалды — бұл концентрацияның алғашқы «бұзылу» белгісі болса керек.
Негізгі драйверлерді ұстаңыз, сирек болатын тәуекелдерді хедждеңіз. Үлкен экспозицияны сақтай отырып, инвесторлар ЖЖ-мен байланысты жанама активтерге (есептеу қуаты, желілер, коммуналдық/энергетикалық компаниялар) аллокация жасау арқылы әртараптандыру жүргізе алады. Құлау қаупінен сақтану үшін мерзімді түрде пут-опциондарды қолдануға болады.
Негізгі көрсеткіштерді бақылаңыз: ARPU өсімі, жарнама кірістілігі, бұлтты сервистердің жалпы маржасы және күрделі салымдардың қарқыны. Компания менеджментінің түсіндірмелері мен жаңартылған жоспарлары шығындардың жалғасатынын және әр ватт пен доллардан түсетін табысты көрсету қажеттігін білдіреді.

Әр компанияны жеке-жеке талдаңыз

«Ғажайып жетілік» компанияларын біртұтас қоржын ретінде емес, жеке-жеке қарастырған жөн:

Alphabet – салыстырмалы түрде төмен бағалануы мен табыс көздерінің әртүрлілігі арқасында тәуекел/табыстылық арақатынасы бойынша теңгерімді.
Microsoft пен Apple – нарыққа қарағанда қымбатырақ, сондықтан олардың акцияларын өсу драйверлері айқын салаларда ғана ұстау орынды.
Meta – жарнама технологияларына ЖЖ енгізу арқылы пайда көріп отыр және шығындарды тиімді басқарады, бұл оны реттеушілік қысымға қарамастан тартымды етуде.
Nvidia – өте сақтықпен бағалауды қажет етеді: нәтижелері ЖЖ инфрақұрылымына инвестицияның жалғасуына тікелей байланысты. Қазіргі уақытта орта мерзімді қауіптер көрінбейді, бірақ жағдай тез өзгеруі мүмкін.
Tesla – «Жетілік» ішіндегі ең әлсіз іргелі жағдай. Компанияның бағасы негізінен болашаққа деген үмітке құрылған, қазіргі нақты көрсеткіштермен негізделмеген (алғашқы автономды такси тесттері есепке алынбайды). Егер сіз Илон Маскқа сенсеңіз, бұл кәсіпкерден келесі «ғажайыпты» күтуге болады.

#Керемет жетілік