Илон Масктың кеңесі бойынша: ресейлік эмигрант қалайша Еуропаның қорғаныс өнеркәсібін өзгертіп жатыр

Михаил Кокорич, ресейлік «Техносила» бөлшек саудагерінің бұрынғы иесі, Еуропадағы зымыран қару жарысында беделді тұлғаға айналды. 2021 жылы құрылған оның Destinus стартапы, британдық Financial Times мәліметі бойынша, ұзақ уақыт бойы ірі қорғаныс мердігерлері үстемдік еткен салада тез арада өзін көрсете білді.

Bloomberg мәліметі бойынша, Destinus компаниясы ықтимал IPO алдында шамамен 200 миллион еуро тарту мақсатында инвесторлармен келіссөздер жүргізіп жатыр. Дереккөздеріне сүйенсек, компания жылына шамамен 500 миллион еуро кіріс әкеледі деген болжамға сәйкес, бағалануы 5 миллиард еуродан асуын көздейді. Құрылтайшы тізімге ену туралы қауесеттерге пікір білдіруден бас тартты, бірақ FT-ге: «Біз қажетті қаражатты жинап қойдық және әлі де көбірек жинаймыз», – деді.

Кокорич 2012 жылы Ресейден кетті және жақында ресейлік азаматтығынан бас тартып, Гренада азаматы болды. Новосибирск мемлекеттік университетін бітірген ол 1997 жылы алғашқы ірі бизнесін құрды, ал жеті жылдан кейін «Чудодом» тұрмыстық тауарлар желісін ашты, ол кейінірек «Уютэра» компаниясымен бірікті. 2010–2012 жылдары бөлшек сауда саласындағы тәжірибесі «Tekhnosila» электроника супермаркеттер желісінің дағдарысын басқаруда пайдалы болып, оны сатып алғаннан кейін көп ұзамай активті сатуға шешім қабылдады.

2012 жылы Кокорич Dauria Aerospace компаниясын құрды, ол Роскосмоспен екі ультракіші ғарыш аппаратын жеткізу жөніндегі келісімшартқа қол жеткізді, бірақ алғашқы ұшырудан кейін көп ұзамай олармен байланыс үзілді. 2017 жылы ол бұрынғы Сбербанктің жоғары деңгейлі менеджері Лев Хасиспен бірге спутниктік тасымалдау жүйесін әзірлейтін стартап Momentus-ты құрды, ол 2021 жылы Nasdaq қор биржасында жария компанияға айналды.

Momentus-тың қор нарығына шығу жолы қиындықтарға толы болды: АҚШ билігінің негізін қалаушылардың ресейлік шығу тегіне қатысты қауіпсіздік мәселелері Кокорич пен Хасисті өз акцияларын сатуға мәжбүр етті. Нәтижесінде Momentus-тың қор нарығына шықпас бұрынғы бағалауы 1,1 миллиард доллардан 567 миллион долларға дейін төмендетілді (қазіргі уақытта 58 миллион доллар). Кейін АҚШ реттеушісі (SEC) Momentus пен Кокорычті инвесторларды адастырып, 2019 жылы ғарыш кемесінің прототипін сынау нәтижелерін жалған көрсетті деп айыптады. 2024 жылы Кокорич АҚШ Құнды қағаздар және биржалар жөніндегі комиссиясына (SEC) 2 миллион доллар айыппұл төлеуге келісіп, бес жылға АҚШ-тағы ашық компанияларды басқарудан шеттетілді. Ол FT басылымына берген сұхбатында айыптаулармен келіспейтінін және іс «соңында кінәні мойындамастан шешілгенін» айтты.

Destinus бастапқыда супердыбыстық ұшақ жасауды жоспарлаған, бірақ FT мәліметі бойынша 2022 жылы Украинадағы қақтығыс басталғаннан кейін ол назарын қорғаныс жобаларына аударды. Кәсіпкердің пікірінше, Еуропа қымбат әрі жоғары дәрежелі зымырандардың шағын партияларына тәуелді бола алмайды: оларды өндіру көп уақытты алады және мұндай арсеналдарды толықтыру қиын. «Ұзақ қашықтыққа соққылар жасау мүмкіндігі – бүгінгі Еуропаның қорғаныс әлеуетіндегі ең ірі олқылықтардың бірі», – деді ол британдық газетке.

Кокорич Destinus компаниясының қарқынды өсуін оның таратылған өндіріс моделі мен вертикалды интеграциясына байланыстырады: компания ұзақ жеткізу тізбегіне тәуелді болмай, турбожект қозғалтқыштары мен соққы бастар сияқты көптеген негізгі компоненттерді өзі өндіреді. Кәсіпкердің айтуынша, бұл шешімге 2012 жылы SpaceX зауытына сапары кезінде Илон Маскпен болған әңгіме де біршама әсер еткен. «Илон анық айтты: зымыран жабдығының құнын он есе азайтудың жалғыз жолы – маңызды қосалқы жүйелерді өз ішімізде өндіру», – деді стартаптың негізін қалаушы.

Destinus ескі нұсқаларына қарағанда он есе арзан жүйелер өндіруді мақсат етеді, дегенмен Кокорыч бұл әрдайым мүмкін бола бермейтінін мойындайды. Қорғаныс жобаларына басымдық бергеннен бері Destinus мыңдаған ұзақ қашықтықты дрон және Ruta Block 1 мини-круиздік зымырандарын Еуропа елдерінің үкіметтері мен Украина үшін өндірді. Осы жылдың соңына қарай компания неміс қорғаныс алып компаниясы Rheinmetall -пен бірлесіп, ұшу қашықтығы 700 км-ден асатын Ruta Block 2 өндірісін бастауды жоспарлап отыр. Сала сарапшылары FT басылымына Ruta Block 2 АҚШ президенті Дональд Трамптың Tomahawk зымырандарын жеткізуді тоқтату туралы шешімінен кейін Еуропа үшін логикалық таңдау болуы мүмкін екенін айтты. 2027 жылы Destinus Tomahawk-тан 400 км-ге алысырақ ұша алатын Ruta Block 3 зымыранын сынақтан өткізуді бастауды жоспарлап отыр.

Кокоричтің өзі Destinus енді стартап емес екенін айтады: компания бірнеше елде шамамен мың адамды жұмыспен қамтып, табысты жұмыс істейді және жүздеген миллион еуро кіріс әкеледі. Компания шамамен 400 миллион еуро тартты, оның ішінде акционерлердің несиелері мен Commerzbank-тен алынған 50 миллион еуролық несие желісі бар. Destinus сондай-ақ стратегиялық нұсқаларды, соның ішінде ықтимал сатып алуларды қарастыру мақсатында Ротшильдпен бірге жұмыс істеп жатыр. 2025 жылы ол бұрынғы Google және SpaceX инженерлері құрған, дрондарды әзірлеуге арналған швейцариялық Daedalean стартапын 223 миллион долларға сатып алды.