Иран кемелерден Ормуз бұғазы арқылы өту үшін «сақтандыру ақысын» төлеуді талап етуі мүмкін.

Иран барлық коммерциялық кемелерге Ормуз бұғазынан өтер алдында одан «сақтандыру полисін» алуды міндеттеді. Bloomberg мәліметі бойынша, бұл шешім АҚШ-пен жасалған уақытша келісімде көзделген 60 күндік мораторий аяқталғаннан кейін бұғаздан өтуге ақы алуды енгізуге жол ашады.

2026 жылдың мамыр айында құрылған Парсы шығанағы мен Ормуз бұғазы басқармасы (PGSA) теңіз тасымалы саласының мүшелеріне барлық кемелер агенттік мақұлдаған сақтандыру полисіне ие болуы тиіс екенін хабарлайтын құжат таратты. Қазіргі уақытта мұндай сақтандыру ақысыз беріледі; алайда құжатта PGSA кейіннен ақы енгізу «құқығын өзіне қалдыратыны» және оның мөлшерін сақтандырушы компания анықтайтыны көрсетілген.

Иран 17 маусымда қашықтан қол қойылған АҚШ-пен меморандумның күшіне енгеннен кейінгі 60 күн бойы Ормуз бұғазы арқылы тасымалдау үшін ақы алмайтынын міндеттеді. Одан кейін Иран мен Оман бұғазды басқарудың жаңа схемасы бойынша келісімге келуі тиіс, оған қауіпсіздік пен теңіз қызметтерін көрсету үшін ақы алу кіруі мүмкін, деп Financial Times-қа дереккөз хабарлады.

Мұндай жоспарлар жүк тасымалдайтын компаниялардың үрейін растайды, олар Тегеранның бұғазға бақылаудың жаңа жүйесін енгізіп, кемелерді оны пайдаланғаны үшін мәжбүрлеп ақы төлеуге итермелеуге тырысып жатқанына сенеді, деп жазады FT.

Жұма, 19 маусым күні, Иран бұғаздағы кемелерге ескерту ретінде оқ атып, АҚШ Әскери-теңіз күштері блокадасын жойғанға және Ливандағы қарулы қақтығыстар аяқталғанға дейін бұғаз жабық қалатыны туралы радио арқылы ескерту таратты, деп басылымға дереккөздер хабарлады.

Хормуз бұғазы жаһандық энергетикалық саудадағы ең маңызды бағыттардың бірі болып саналады. Ирандағы соғыс басталғанға дейін әлемдік мұнай мен сұйытылған табиғи газдың шамамен 20 пайызы осы бұғаз арқылы өтетін.

Financial Times жазады: Ормуз бұғазы арқылы өтуге кез келген міндетті ақы енгізу халықаралық сулар арқылы тегін өту қағидасы халықаралық теңіз құқығында бекітілгендіктен, теңіз тасымалы индустриясы мен ірі мұнай импорттаушыларымен дау тудыруы мүмкін. Сонымен қатар, өңір арқылы маршрут жоспарлап жүрген тасымалдаушылар үшін болашақ теңіз режиміне қатысты белгісіздік жағдайды одан әрі күрделендіріп отыр. PGSA құжаты бұғаз арқылы өтетін кемелердің міндетті маршруттарын көрсетеді, ал көрсетілген координаттардан ауытқу заң бұзушылық ретінде қарастырылады. Кеме иелері Иран ұсынған бағыттардан немесе соғыс кезінде кейбір кемелер қолданған Оман жағалауымен өтетін баламалы маршруттан басқа бағыттарды пайдалануға құлықсыз, себебі Иран бұғаздың орталық бөлігіне миналар қойған болуы мүмкін деп қорқады, деп түйіндейді Financial Times. АҚШ-тың Иран агенттігіне салынған санкциялары Ормуз бұғазы арқылы кеме қатынасын ұйымдастыруды одан әрі күрделендіреді.