Қытай АҚШ-қа Иранға қатысты санкциялар салынса, жауап шараларын қолданатынын ескертті. Не тәуекелде тұр?

Бейжің АҚШ-қа ескерту жасап, егер Дональд Трамп әкімшілігі Иранмен байланыстары үшін қытайлық компанияларға жаңа санкциялар салса, қарсы шаралар қолданатынын мәлімдеді. «Қытай өз құқықтары мен мүдделерін қатаң қорғау үшін барлық қажетті шараларды қабылдайды», – деп Financial Times Қытай Сыртқы істер министрлігінің өкіліне сілтеме жасап хабарлады.

Бейжіңнің реакциясы Трамптың Иранға экономикалық қысым көрсетіп, бейбіт келісімге қол жеткізуге бағытталған әрекеттерінің фонында екі суперқұдыреттің жаңа қақтығыс қаупін көрсетеді, деп жазады Bloomberg. Қытай – Иран мұнайының ең ірі сатып алушысы, алайда АҚШ-тың Иранға қарсы теңіз блокадасы салдарынан жеткізілімдер азайды.

Bloomberg жазғандай, Қытай президенті Си Цзиньпин Трампқа қақтығысты аяқтауға көмектесуге асықпайды: Иранмен соғыс АҚШ күштерін Азиядан басқа жаққа аударып, келесі айда екі ел басшыларының кездесуі алдында Бейжіңге әлдеқайда күшті ықпал береді. «Қытай қақтығыстың жергілікті деңгейде қалуын қалайды, бірақ ештеңе алмастан оны аяқтауға Трампқа көмектесуге себебі аз», деді Рихла Рисерч энд Эдвайзорының негізін қалаушы және АҚШ үкіметінің Таяу Шығыс саясаты жөніндегі бұрынғы кеңесшісі Джесси Маркс (Bloomberg сілтемесі бойынша).

Екінші жағынан, Бейжің Хормуз бұғазындағы тасымалдауға салынған шектеулерден зардап шегуде, – деді Нанкин университетінің халықаралық қатынастар саласының сарапшысы Чжу Фэн, FT-ға сілтеме жасап. Ираннан басқа, Қытай бұғаз жабық болғандықтан мұнай экспорты қатты шектелген басқа да Парсы шығанағы елдерінен мұнай сатып алады. Және бұл неғұрлым ұзақ жалғасса, Пекин үшін тәуекелдер соғұрлым арта түседі, – деп қосты Фэн.

Bloomberg жазуынша, Трамптың Қытайға қатаң санкциялар салу мүмкіндігі шектеулі: Бейжің сирек кездесетін металдарға арналған жаһандық жеткізу тізбегін бақылайды, ал бұл металдар ұялы телефондардан зымырандарға дейінгі көптеген салалардағы өндіріс үшін аса маңызды. Өткен жылы Си Цзиньпин бұл құралды Трамптың ауқымды тарифтік соғысын тоқтату үшін қолданған. Содан бері сирек кездесетін металдар екі ел арасындағы қатынастарды белгілі бір шектерде ұстап тұрудың тиімді құралы болып қала берді, деп жазады басылым.

«Вашингтон, бәлкім, Қытайдың Иранға қатысты АҚШ талаптарына бағынбайтынын түсінеді, бірақ Пекиннен кем дегенде кейбір ұсақ жеңілдіктер алуға үміттенеді», деді Bloomberg-тің дерегінше Бейжің университетінің Халықаралық бизнес және экономика мектебінің профессоры Джон Гонг.

Рихла Зерттеу және Кеңес беру компаниясының Маркс мәлімдеуінше, АҚШ қысымы астында Бейжің Тегеранмен байланысын үзуі екіталай, бірақ ол иран мұнайын сатып алуды одан әрі азайтуға немесе мұндай мәмілелерден түскен кірісті қытай банктеріндегі шоттарда қалдыруға келісуі мүмкін. Bloomberg хабарлауынша, тағы бір нұсқа – Бейжіңнің ирандық әскери бағдарламаларға түсуі мүмкін Қытайда өндірілген қос мақсаттағы компоненттердің жеткізілуін қатаң бақылауға уәде беруі.

Америкалық «Энтерпрайз» институтының зерттеушісі Дерек Сайзерс айтқандай, Қытай АҚШ-тың облигация нарығындағы дағдарыс, тұрмыс құнының қымбаттауына қатысты ішкі саяси алаңдаушылықтар және Канадамен жаңа сауда дауы салдарынан шайқалақтап қалғанына сенімді.

«Біз күтіп көруіміз керек: бұл жай ғана блеф пе, әлде АҚШ шынымен Қытайға екінші деңгейлі санкциялар салу мүмкіндігін қарастырып жатқан ба», – деп Пекин университетінің аға ғылыми қызметкері Ван Донг айтты, деп FT келтірді.