Қытай Парсы шығанағындағы соғыстан қалай үнсіз пайда тауып жатыр

Орта Шығыстағы кез келген соғыс әдетте экономика үшін жаһандық қауіп ретінде қабылданады. Мұнай бағасы өседі, логистика қымбаттайды, нарықтар дүрбелеңге түседі. Бірақ мұқият қарасаңыз, осы дүрбелеңнен пайда табатындар бар. Олардың бірі – Қытай.

Бейжің аймақтық қақтығыстарда дерлік әрқашан сақ ұстаным ұстанады. Және дәл осы стратегия оған жиі экономикалық пайда табуға мүмкіндік береді, – деп жазады инвестор Евгений Марченко өзінің «Кубышка» Telegram арнасында .

Қазіргі уақытта Қытай әлемдегі ең ірі мұнай импорттаушысы болып табылады. Таяу Шығыстағы кез келген тұрақсыздық экспорттаушыларды кепілдендірілген сатып алушыларды іздеуге мәжбүр етеді.

Бейжің бұны тиімді пайдаланады. Қытай компаниялары ұзақ мерзімді келісімшарттар аясында мұнайды жиі жеңілдікпен алады, әсіресе санкцияға ұшыраған немесе саяси қысымға тап болған елдерден.

Аймақтағы шиеленіс неғұрлым жоғары болса, Парсы шығанағы елдері тұрақты сұранысқа соғұрлым көп мүдделі болады. Қытай дәл осындай сатып алушыға айналып келеді.

Қызыл теңізде және Парсы шығанағында соғыс немесе шабуыл қаупі дәстүрлі сауда жолдарын бұзып жатыр. Бұл Еуропаға жеткізілетін жабдықтауларды әсер етіп, тасымалдау тізбегін ұзарып жатыр.

Бірақ Қытай балама инфрақұрылымды белсенді түрде салуда. «Белдеу және жол» бастамасы аясында Бейжің Пәкістаннан Африкаға дейінгі ондаған порттар мен логистикалық хабтарға инвестиция салды.

Егер дәстүрлі бағыттар тұрақсыз болса, осы жобалардың маңызы одан әрі арта түседі.

Аз адам гелийге назар аударады. Бірақ ол жоғары технологиялар, медицина және ғарыш өнеркәсібі үшін стратегиялық ресурс болып табылады.

Гелийдің ең ірі қорлары Катардан келеді. Аймақтағы кез келген тұрақсыздық жаһандық нарыққа әсер етеді. Қытай өз қорларын және ұзақ мерзімді келісімшарттарын белсенді түрде арттырып, Батыс жеткізушілеріне тәуелділігін азайтуда.

Елдегі тұрақсыздық жағдайында ұзақ мерзімді келісімшарттардың артықшылығы бар.

Қытай компаниялары қазір Грекиядан бастап Африка мен Таяу Шығысқа дейінгі әлемнің түкпір-түкпіріндегі ондаған порттарды басқарады немесе оларға инвестиция салады.

Дәстүрлі теңіз логистикасы қауіп-қатерлерге ұшыраған кезде порттар мен баламалы бағыттардың маңызы артады. Қытайдың инфрақұрылымы біртіндеп жаһандық сауда жүйесінің құрамдас бөлігіне айналуда.

Шын мәнінде, Бейжің жаһандық логистикадағы негізгі операторлардың біріне айналып келеді.

Тағы бір ұзақ мерзімді үрдіс – халықаралық есептесулерде доллардан біртіндеп бас тарту.

Қытай қазірдің өзінде бірнеше Орта Шығыс елдерімен энергия келісімдерін юаньмен жасап жатыр. Геосаяси шиеленіс жағдайында көптеген мемлекеттер валюталық есепшоттарын әртараптауға тырысуда.

Әрбір осындай келісім-шарт юаньның жаһандық саудадағы рөлін біртіндеп нығайтады.

Сонымен бірге, Қытай АҚШ мемлекеттік облигацияларына салынатын инвестицияларын азайтуда. Соңғы жылдары Бейжіңнің резервтеріндегі АҚШ қарызының үлесі айтарлықтай төмендеді.

Егер жаһандық шиеленіс күшейсе, АҚШ қорғаныс пен қауіпсіздікке кететін шығындарын арттыруға мәжбүр болады. Бұл бюджет тапшылығының өсуіне және қарыз нарығына қосымша қысым жасауына әкеледі.

Қытай үшін бұл американдық қаржы жүйесіне тәуелділікті азайтудың тағы бір жолы.

АҚШ үшін Парсы шығанағындағы соғыс бірнеше мағынаны білдіреді.

Біріншіден, өңірдегі әскери шығындардың артуы және геосаяси жауапкершіліктің ұлғаюы.

Екіншіден, мұнай бағасының жоғарылауы ішкі инфляцияны күшейтуі мүмкін.

Үшіншіден, балама сауда және қаржы жүйелерінің біртіндеп нығаюы доллардың ұзақ мерзімді ықпалын азайтуда.

Әрине, американдық экономика әлемдегі ең мықты экономикалардың бірі болып қала береді. Бірақ кез келген ұзаққа созылған қақтығыс басқа ойыншыларға мүмкіндік тудырады.

Геосаясат сирек айқын жеңімпаздарды тудырады. Алайда тарих көрсеткендей, абайлап әрекет етіп, қақтығыстарға тікелей араласпайтын елдер жиі экономикалық пайда табады.

Егер Таяу Шығыстағы тұрақсыздық сақталса, Қытайдың жаһандық экономикадағы ықпалы біртіндеп артуы мүмкін.