Әлемнің түкпір-түкпіріндегі орталық банктер үш жыл ішінде алғаш рет АҚШ долларындағы активтерін азайтуға шешім қабылдады.
Реттеушілер евро мен юаньды АҚШ долларына негізгі баламалар ретінде қарастырады.
Әлемнің түкпір-түкпіріндегі орталық банктер үш жыл ішінде алғаш рет доллармен номиналданған активтердің үлесін азайту жоспарын жариялады / Фото: Mehaniq/Shutterstock
Үш жыл ішінде алғаш рет әлемнің орталық банктері ұзақ мерзімді перспективада доллармен номиналданған активтердің үлесін азайту жоспарын жариялады. Негізгі себеп – АҚШ долларымен байланысты өсіп келе жатқан саяси тәуекелдер. Бұл – Ресми Ақша-Қаржы Институттары Форумы (OMFIF) 90 мемлекеттік институт арасында жүргізген 2026 жылғы «Дүниежүзілік қоғамдық инвестор» сауалнамасының нәтижелері не сәйкес. Дедолларизацияның сөзсіз болатыны туралы көзқарасты мемлекеттік зейнетақы қорлары мен егемендік байлық қорлары да қолдайды.
Мәліметтер
Қазіргі уақытта әлемдегі орталық банктердің доллар резервтерін азайтуды жоспарлап отырғандары оны арттыруды қалайтындардан көп: Reuters-тің хабарлауынша, OMFIF сауалнамасында доллардан ауытқудың бұл алғашқы жағдайы тіркелді.
Орталық банктер OMFIF есебіне сәйкес, он жылдан кейін орташа резервтік портфельдің тек 52 пайызы доллармен номиналданған активтерден тұратынын күтеді. Инвесторлар бұл өзгерістің негізгі пайда алушылары ретінде евро мен юаньды қарастырады — он жылдан кейін олардың резервтердегі үлестері тиісінше 23% және 5% болады деп күтілуде. Салыстыру үшін, Bloomberg сілтеген Халықаралық валюталық қор деректеріне сәйкес, 2025 жылдың төртінші тоқсанында доллардың үлесі шамамен 57%-ды құрады.
«Диверсификацияға ұмтылыс қазір резервтерді басқарудың негізгі ерекшелігіне айналды», – деді OMFIF талдаушылары.
Дегенмен, респонденттер екі баламалы валютаның да долларға толық ілесуіне кедергі келтіретін негізгі проблемалары барын мойындайды. Міне осы себепті резервтік басқарушылардың 79 пайызы жаһандық ақша-несие жүйесінің көпполюсті құрылымға қарай жылжитынына, бұл одан әрі бөліну мен белгісіздікті күшейтетініне сенімді. OMFIF осы үрдістің негізгі пайда алушысы ретінде алтынды анықтайды.
Еуроға келетін болсақ, сауалнамаға қатысқандардың 55 пайызы тек Еуропалық Одақ шеңберінде облигацияларды тұрақты және ауқымды шығару олардың портфелін ұлғайтуға деген ынтасын арттыратынын айтты. Ал юаньға келсек, инвесторлар Қытай нарығының құрылымының жетілмегендігі мен диверсификацияның айқын артықшылықтары арасында тепе-теңдікті сақтауы керек, деп хабарлайды Bloomberg.
«Доллар портфельдерде үстемдік етіп келеді және қауіпсіздік пен өтімділік тұрғысынан әлі де теңдесі жоқ деп саналады. Дегенмен, орталық банктер, әсіресе дамушы нарықтарда, қысқа және ұзақ мерзімде доллар резервтерін азайтуға барған сайын көбірек ұмтылуда, – деп түйіндеді OMFIF командасы.
Орталық банктер долларға деген қызығушылығын неге жоғалтты?
OMFIF зерттеушілерінің айтуынша, жаһандық орталық банктер белгілейтін негізгі пайыздық мөлшерлемелер инвестициялық шешім қабылдаудағы басты қысқа мерзімді фактор болып қала берсе де, геосаяси тәуекелдер ұзақ мерзімді резервтерді басқару стратегияларын барған сайын айқындап келеді. Өткен жылы бұл тәуекелдер сауда соғыстарынан асып, Таяу Шығыстағы қақтығысты да қамтыды, бұл қор менеджерлерін активтерді бөлу саясатын белсенді түрде қайта қарауға мәжбүр етті.
Соңғы жылдары АҚШ долларының үлесі Халықаралық валюталық қордың (ХВҚ) деректері бойынша 2025 жылдың соңында шамамен 57 пайыз деңгейінде салыстырмалы түрде тұрақты болып қалды. Дегенмен, статистика көрсеткендей, бұл көрсеткіш 1970-ші жылдардағы тарихи шыңдардан айтарлықтай төмен, сол кезде доллардың әлемдік валюталық резервтердегі үлесі 85 пайыздан асқан, деп хабарлайды Bloomberg.
