Масктың жалақысы, пайданың жоғалуы және тәуекелдер 38 бетте: SpaceX IPO-дан бұрын не жариялады

SpaceX-тің өткен жылғы кірісі 18,7 миллиард долларды құрады, бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда 33%-ға өскен. Алайда компания 4,94 миллиард доллар таза шығынмен аяқтады, ал алдыңғы жылы 791 миллион доллар пайда көрсеткен болатын. SpaceX шығындарының күрт өсуіне байланысты шығынға батты. 2025 жылға қарасты капиталдық шығындар 20,7 миллиард долларға жетіп, 85%-ға өсті. SpaceX бұл өсімді Starship қайта пайдалануға болатын зымыран жобасына, Starlink желісін кеңейтуге және жасанды интеллектке инвестиция салуға байланысты деп түсіндірді.

SpaceX-тің негізгі табыс көзі – төменгі Жер орбитасындағы спутниктер арқылы интернетке қолжетімділікті қамтамасыз ететін Starlink желісі. Starlink 2025 жылы компания табысының 70%-ын, яғни 11 миллиард доллардан астам соманы әкелді. Наурыз айының соңында қызметтің абонент саны шамамен 10 миллионға жетті – бұл бір жыл бұрынғы көрсеткіштен екі есе көп.

SpaceX келесі үш жыл ішінде AI стартапы Anthropic-тен шамамен 45 миллиард доллар алады. Ғарыш компаниясы деректер орталықтарындағы есептеу қуатын Claude чат-ботының әзірлеушісіне айына шамамен 1,25 миллиард долларға жалға берген.

31 наурызға қарай SpaceX-тің қарызы 29,132 миллиард АҚШ долларын құрады.

Рисктер бөлімінде SpaceX болашақта пайда әкелмеуі мүмкін немесе пайда әкелген күннің өзінде оны тұрақты түрде сақтай алмауы мүмкін екенін ескертті. Компания болашақта капиталдық шығындар мен операциялық шығындардың өсетінін күтетінін атап өтті.

SpaceX-тің қаржылық жағдайы АҚШ-тағы кез келген басқа ірі компанияның жағдайынан айтарлықтай нашар екенін The Wall Street Journal жазады. Мысалы, Масктың компаниясының нарықтық капитализациясына тең Meta өткен жылы 11 есе көп кіріс тауып, 60 миллиард доллар пайда көрсетті. Жалпы алғанда, АҚШ-тың ең ірі 15 компаниясының нарықтық құны жылдық кірістерінің шамамен жеті есесіне тең. Ал SpaceX, егер оның соңғы бағалауы 1,5 трлн долларға жетсе, кірісінің 80 есесіне бағаланады.

Технологиялық тәуекелдер. Компания өзінің өсу стратегиясы қайта пайдалануға болатын супер ауыр жүк көтеретін Starship ұшыру кемесін дамыту бағдарламасына қатты тәуелді екенін ескертті. Проспектте SpaceX-тің келесі буын спутниктерін орналастыру және жасанды интеллект үшін орбиталық деректер орталықтарын құру мүмкіндігі оның өнеркәсіптік өндіріс қарқынына байланысты екені көрсетілген. SpaceX «Starship бойынша өз мақсаттарына күтілген мерзімде немесе оларды мүлде жүзеге асыратынына» кепілдік бере алмайды.

SpaceX компаниясының көптеген жобалары бұрын-соңды болмаған сипатта — мысалы, орбитадағы деректер орталықтары мен Ай мен Марсты зерттеу. Компания бұл жобалардың қашан аяқталатынын болжау қиын екенін және олар ақырында сәтсіздікке ұшырауы мүмкін екенін мойындайды.

SpaceX зымыран ұшырулардың міндетті түрде апат қаупі бар екенін атап көрсетеді. Компания зымырандарды, спутниктерді немесе басқа жүктерді сақтандырмайды және олардың жоғалуы жағдайында барлық қаржылық шығындарды өз мойнына алады. Сонымен қатар, апат болған жағдайда сынықтар жердегі адамдар мен мүлікке зиян келтіруі мүмкін, бұл да компания үшін тәуекелдер тудырады.

Реттеушілік тәуекелдер. SpaceX компаниясының қызметі АҚШ-та да, халықаралық деңгейде де қатаң реттеуге бағынады. Ғарышқа ұшырулар лицензия алуды талап етеді – және осы үдерістегі кез келген кешігулер ұшыруды кейінге шегеруге немесе тоқтатуға, клиенттер алдындағы міндеттемелерді орындамауға және шығындардың өсуіне әкелуі мүмкін, деп ескертті SpaceX.

ЖИ мен әлеуметтік желілерді реттеу қосымша тәуекелдер тудырады. SpaceX атап өткендей, осы салалардағы заңнама (мысалы, деректердің құпиялылығы, киберқауіпсіздік, кәмелетке толмағандарды қорғау және т.б.) үнемі өзгеріп отырады және оны әртүрлі түсіндіруге болады. Нәтижесінде компаниялар өз өнімдеріне өзгерістер енгізуге немесе ірі айыппұлдар төлеу қаупіне ұшырауы мүмкін, деп жазады SpaceX.

Проспектте Grok AI моделінің кейбір ерекшеліктері жоғары тәуекелдер тудыратыны көрсетілген — атап айтқанда «Spicy» және «Unhinged» режимдері, олар одан да провокациялық және ашық жауаптар жасайды. Егер Grok шектен шығып кетсе, SpaceX компаниясының беделіне нұқсан келіп, оған заңдық іс қозғалып, пайдаланушылар мен жарнама берушілердің теріс реакциясына тап болуы мүмкін, – деп ескертті компания.

Космосқа қатысты тәуекелдер. «Космос табиғаты бойынша жауыз орта», – деп жазады компания өзінің проспектісінде. Оның зымырандары мен спутниктері температуралық ауытқуларға, радиацияға және ғарыштық қоқыспен соқтығысу қаупіне ұшырайды. SpaceX орбиталық деректер орталықтарын орналастыруды жоспарлап отырған жоба ерекше қиындық тудырады. Бұл инфрақұрылым бұған дейін ғарышта ешқашан пайдаланылмаған; орнатылғаннан кейін оны жөндеу мүмкін болмайды, ал кез келген техникалық ақау есептеу қуатын қайтымсыз жоғалтуға әкелуі мүмкін.

Табиғи апаттар мен геосаяси қақтығыстармен байланысты тәуекелдер. SpaceX үшін бүкіл инфрақұрылымының – спутниктердің, жер үсті нысандарының және деректер орталықтарының – үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету өте маңызды. Кез келген үзіліс – кибершабуыл, табиғи апат, өрт, соғыс немесе техникалық ақау – бүкіл операциялық тізбекте салдарының каскадын тудыруы мүмкін: Starlink абоненттерінің байланысын жоғалтуынан бастап орбиталық констелляциялардың жұмыс істемей қалуына дейін.

SpaceX сондай-ақ қақтығыс аймақтарында байланыс қамтамасыз ету үшін өз спутниктерін пайдаланғаны үшін санкцияларға ұшырауы мүмкін екенін ескертеді. Сонымен қатар, «ғарыштың милитаризациялануы» нәтижесінде компанияның спутниктері шабуылға ұшырауы мүмкін деген қауіп бар.

Қарсы макроэкономикалық жағдайлар. Рецессия , инфляцияның өсуі және тұтынушылық шығындардың төмендеуі Starlink қызметтеріне және жасанды интеллект негізіндегі өнімдерге сұранысты азайтуы мүмкін.

Илон Маск. Компанияның бас атқарушы директоры тәуекелдер бөлімінде де аталады. SpaceX инвесторларға Маск компания үшін шешуші рөл атқаратынын және оның кетіп қалуы қаржылық шығындарға әкелуі мүмкін екенін бірнеше рет ескертеді. Компанияда оның өмірді сақтандыру полисі жоқ.