Мұнай, сәнді тауарлар, технология. Ирандағы соғыс салдарынан қай акциялар өсті, қайсылары төмендеді.

Хормуз бұғазы арқылы тасымалдаудың тоқтатылуына байланысты мұнай бағасының 50%-ға өсуі кейбір энергетикалық компаниялардың акция бағаларының айтарлықтай өсуіне әкеп соқты, ал басқалары шығынға ұшырады. Сонымен бірге бұл кең нарыққа әсер етіп, тұтынушылардың көңіл-күйіне ықпал етті, деп жазады Financial Times. Басылым Орта Шығыстағы соғыстан пайда тауып жатқан және шығынға ұшырап жатқандардың жаһандық тізімін жасақтады.

Мұнай бағасының өсуі энергетика саласының едәуір бөлігін нығайтты: Financial Times мәліметі бойынша, соғыс кезінде нарықтық құны ең қатты өскен компаниялардың қатарына Saudi Aramco, PetroChina және TotalEnergies кірді. Бір баррель бағасының 1 долларға өсуі Saudi Aramco-ға қосымша 1 миллиард доллар бос ақша ағынын әкеледі, деп есептеді басылым. Соғыс кезінде мұнай гигантының нарықтық құны оның ұңғымалары мен мұнай өңдеу зауыттарына зымырандық және дрондармен жасалған шабуылдарға, сондай-ақ негізгі экспорттық бағытының жабылуына қарамастан 144 миллиард долларға өсті.

Жалпы алғанда, Таяу Шығыстағы қатысуы аз компаниялар — мысалы, Норвегияның Equinor компаниясы, оның акциялары 24%-ға өсті — нарықта ең жақсы нәтиже көрсетті, деп жазады FT. Одан кейін құбылмалылықты тиімді пайдаланған ірі сауда бөлімдері бар ойыншылар келеді. BP пен TotalEnergies акциялары тиісінше 14% және 16%-ға өсті.

Ең қатты зардап шеккен компаниялар – Парсы шығанағындағы мұнай мен газ өндіруі зымыран соққылары салдарынан тоқтатылған немесе зақымдалған компаниялар болды. FT жазуынша, ExxonMobil мен Shell компаниялары Катардағы Рас-Лаффан өнеркәсіптік қалашығындағы зақымды жөндеуге бірнеше миллиард долларлық шығынға тап болуда. Конфликт басталғалы Exxon компаниясының нарықтық құны 4%-ға немесе 28 миллиард долларға төмендеді.

Тұтынушылар секторындағы көптеген компаниялардың пайда маржасы зардап шекті: Ормуз бұғазының жабылуы шығындарды арттырып, тұтынушылардың қаржылық жүктемесін ұлғайтуда. Procter & Gamble және Kimberly-Clark сияқты бірнеше ірі америкалық тұтыну тауарлары өндірушілері бағаның өсетінін ескертті.

LVMH және Hermès сияқты сәнді брендтер сұраныстың төмендеуінен зардап шекті, ал автокөлік өндірушілері логистика мен жабдықтау тізбегіндегі үзілістерге, сондай-ақ алюминий мен басқа да шикізаттардың бағасының өсуіне байланысты қиындықтарға тап болды. Мысалы, Таяу Шығыста Nissan, Toyota және Stellantis автокөліктеріне сұраныс күрт төмендеді. Ferrari Дубайда сатудан түскен кірістің азайғанын хабарлады. Volvo Cars компаниясының бас директоры Хакан Самуэльссон АҚШ-тағы тұтынушылар сенімінің нашарлауына алаңдайтынын атап өтті. «Бұл бүкіл экономикаға қысым жасап жатыр, және адамдар ойлай бастады: бәлкім жұмысымнан айырылып қалармын... сондықтан қазір көлік сатып алуға немесе жалпы ештеңе сатып алуға уақыт емес», – деп FT оны келтіреді.

Әуе компаниялары осы жазда 75 000-нан астам рейсті жойып, кестелерінен 9,3 миллионнан астам жолаушы орнын қысқартты. Төмен бағалы Spirit Airlines әуе компаниясы банкроттық туралы өтініш берді: компания басқа да себептермен қатар «соңғы уақытта мұнай бағасының айтарлықтай өсуі мен бизнеске түскен басқа да қысымдарды» атап көрсетті.

Басылымның жазуынша, тау-кен компаниялары үшін соғыс екі есе соққы болды: дизель отынының бағасының өсуіне байланысты өндіріс шығындары жоғарылап, әлеуетті жаһандық экономикалық бәсеңдеу жағдайында тауар бағаларының әлсіреу ықтималдығымен толықтырылды. Өткен жылғы алтын бағасының жарылғыш өсуінен ең көп пайда көрген өндірушілер, мысалы Agnico Eagle және Zijin Mining, соңғы екі айда ауыр шығынға ұшырады.

Иранмен соғыс басталғалы АҚШ пен Еуропаның жетекші қорғаныс компанияларының акция бағалары да төмендегені қызық. 2 наурызда Lockheed Martin акциялары жыл басынан бері ең жоғары деңгейде саудаланды, алайда содан бері 33%-ға төмендеді. FT жазғандай, сарапшылар бұл сатудың инвесторлардың өндірісті ірі көлемде тез арада ұлғайту мүмкіндігіне қатысты сенімсіздігін көрсетеді деп есептейді, себебі жеткізу тізбегіндегі ағымдағы тосқауылдар бар.

FT мәліметі бойынша, Иран дағдарысынан зардап шеккендер тізімінің басында:

— көмір және электр энергетикасы салаларына байланысты индонезиялық энергетика және инфрақұрылым тобы PT Dian Swastatika Sentosa Tbk, оның акциялары Таяу Шығыстағы қарулы қақтығыс басталғалы 60%-ға төмендеді;

— Vedanta, үнді кен-металл компаниясы, мырыш, алюминий, мыс және мұнай өндіреді (–59%);

— PT Barito Renewables Energy Tbk, жаңартылатын энергия және геотермалдық жобаларға маманданған индонезиялық компания (–52%).

Техникалық компаниялар дүниежүзілік қор нарықтарын тұрақсыздық кезінде қолдап отыр: инвесторлар Таяу Шығыстағы қақтығыстан ең аз әсер алатын салаларды іздейді, деп түсіндіреді FT. Intel мен TSMC сияқты чип өндірушілердің акцияларындағы айтарлықтай өсім мен бірінші тоқсанның мықты табыстары арқасында Big Tech компанияларының бағалануының күрт қалпына келуі басқа салалардағы төмендеулерді басып озды.

AlphaSense деректеріне сәйкес, ірі капиталдандырылған компаниялардың шамамен үштен екісі бірінші тоқсандық табыс конференц-қоңырауларында жасанды интеллектіні атап өтіп, оны Таяу Шығыстағы қақтығыстан шамамен екі есе жиі айтқан.

Инвесторлар «экстремалды макроэкономикалық белгісіздік» кезеңінде технологиялар саласына қайта оралды, деді Pictet Asset Management компаниясының бас стратегі Лука Паолині FT-ге. Оның айтуынша, нарық қатысушылары тағы да «табыстың болжамдылығына» тартылды. «Қаруды тоқтату режимі орнағаннан кейін бәрі қайтадан жасанды интеллектке келіп тірелді», – деді ол.

Газет есептегендей, соғыс басталғалы нарықтық капитализациясы 10 миллиард доллардан асатын жартылай өткізгіш компаниялардың жалпы құны 26%-ға, яғни 3,7 триллион долларға өскен.

FT-ның есептеулеріне сәйкес, Иран дағдарысынан пайда көргендер тізіміндегі алдыңғы үш орынды технологиялық компаниялар иеленді:

— GPU және AI акселераторларын әзірлеуші қытайлық Moore Threads Technology компаниясының акциялары соғыс басталғалы бері 1 763%-ға өсті;

— стартаптар мен шағын бизнеске арналған АҚШ-тың DigitalOcean бұлтты провайдерінің акциялары 204%-ға өсті;

— Лазерлер мен фотондық компоненттер өндіретін қытайлық Suzhou Everbright Photonics компаниясының нарықтық капитализациясы 177%-ға өсті.