Соғыстың нәзік өнері: Рэй Далио Қытай жасанды интеллект әлемін тізерлей қалай етуі мүмкін екенін айтады
Қытайдың Тайвань чиптерінің жеткізілуін бұғаттау туралы жай ғана қауіп-қатер қоюы, Иранның Ормуз бұғазында жасағаны сияқты, қор нарықтары мен жаһандық экономикаға соққы береді, деп ескертеді Bridgewater Associates компаниясының негізін қалаушы Рэй Далио.
Фото: Rawpixel.com / Shutterstock.com
Қазіргі экономикада жартылай өткізгіштер мұнайдан да маңыздырақ болды, – деп мәлімдейді Bridgewater Associates компаниясының негізін қалаушы Рэй Далио. Оның айтуынша, жасанды интеллект саласындағы қазіргі бум Тайваньнан чиптер импортталмаса мүмкін болмас еді. Ал бұл тәуелділік ірі тәуекел тудырады: инвесторлар Қытайдың осы жеткізілімдерді шектеу қаупінің өзі акция нарықтары мен жаһандық экономикаға соққы беруі мүмкін екенін түсінуі керек, – деп жазды Далио маусым айындағы «Жаңа әлемдік тәртіп» атты зерттеу жазбасында.
Далионың пікірінше, Бейжіңнен келетін мұндай қауіп күштер теңгерімінің өзгеруіне байланысты әсер етеді: Қытай экономикалық, әскери және геосаяси ықпалын күшейтіп келеді, ал АҚШ Иран дағдарысынан кейін бұрынғы әлемдік тәртіпті күшпен сақтауға дайын держава ретінде көрінбейді.
Глобалды макроинвестор ретінде мен үшін шахмат (немесе го) ойынының қалай өрбитінін және әрі қарай не болатынын түсіну маңызды. Ал АҚШ–Қытай қатынастарын тереңірек түсінуге ұмтылатын адам ретінде қазіргі жағдайда Қытай не істейтінін және оқиғалар қалай өрбитінін көру маған маңызды.
АҚШ пен Қытай арасындағы күш теңгерімі қалай өзгерді?
Соңғы бірнеше айда, Дэлио жазады, әлемдік аренадағы күш теңгерімі айтарлықтай өзгерді. Иран АҚШ-қа қысым көрсету құралы ретінде пайдаланған Ормуз бұғазының блокадасы, Бұл әлемдік көшбасшыларды, әсіресе Азиядағыларын, Вашингтонның бірнеше майданда соғыс жүргізуге қажетті ресурстары жоқ екеніне және американдық қоғам мұндай қақтығыстардың шығындарын көтеруге дайын емес екеніне сендірді.
Қазіргі уақытта американдықтардың Тайваньға немесе Пекинді тежеуге ұмтылған елдерге Қытайдың қысымына АҚШ-тың әскери жауап беруін қолдауы мүлде қиялға сыймайды.
Далио АҚШ кепілдіктеріне қатысты күмән Американың Азиядағы одақтастарының мінез-құлқын өзгертіп жатқанына сенеді: әлем көшбасшылары мен олардың делегацияларының Си Цзиньпинге сапарларының жиілеуі олардың Бейжіңмен тығыз байланыс орнатқысы келетінін көрсетеді. Сонымен бірге Қытай қаржылық ықпалын арттырып келеді: ел экспорттан үлкен кіріс тауып отыр. Бұл ақша қытай компаниялары мен даму банктерінде жиналып, ірі капитал резервін қалыптастырып жатыр, – деп жазады Далио. Бұл Бейжіңге жоғары сатып алу қабілетін береді және юаньның долларға шаққандағы орнын нығайтады.
Сауда және капитал операцияларында юаньның қолданылуы доллармен салыстырғанда қарқынды өсуде, ал қытайлық банктер, инвестициялық компаниялар мен капитал нарықтары өздерінің америкалық әріптестеріне мықты бәсекелес болып отыр. Ал бұл барлығы қытайлардың түсінікті себептермен санкцияға ұшырауы мүмкін АҚШ активтерін жинауға ынталы болмаған уақытта болып жатыр. Әрине, біз Қытайдың экономикалық және қаржылық қуатының қарқынды өсіп жатқанын көріп отырмыз.
Қытайдың әрі қарай қалай әрекет ететінін түсіндіру үшін Далио «Соғыс өнері» — әскери стратегия мен саясатқа арналған ежелгі қытай трактатына жүгінеді. Бұл еңбекке сәйкес, идеалды жеңіс — шайқассыз бағындыру. Мұнда тікелей қақтығысқа барудың қажеті жоқ: қарсы тараптың шегінуі тиімдірек болатын жағдай жасау жеткілікті.
Далио батыстық қақтығыс тәсілін шахмат ойынына теңейді, онда басты мақсат – қарсыластың фигураларын тақтадан алып тастау, ал қытайлық тәсіл го ойынына ұқсас, мұнда мақсат – қарсыласты жою емес, оның таңдау мүмкіндіктерінің ауқымын біртіндеп тарылту.
Далионың алдында не күтіп тұр?
Дэлионың пікірінше, Қытай экономикасын, әскерін және халықаралық ықпалын біртіндеп нығайтып, негізінен өзін-өзі қамтамасыз ететін державаға айналады — және бұл Си Цзиньпин билікте тұрған кезде болады. Инвесторлар үшін бұл геосаяси өзгеріс нарыққа тікелей қауіп төндіреді: Қытай жаһандық жасанды интеллект индустриясын қатты қыспаққа алып отыр. Бейжіңнің нақты жоспары бар — 2027 жылдың соңына дейін микрочип өндірісінде толықтай өзін-өзі қамтамасыз ету. Сол уақытқа дейін АҚШ пен әлемнің қалған бөлігі тайваньлық зауыттарға тәуелді болып қала береді.
Егер Си Цзиньпин Тайваньмен қайта бірігу жөніндегі келісімге қол жеткізе алмаса, Қытай *Соғыс өнері* стиліндегі қысым тактикаларын қолданады, – деп есептейді Далио: Ол үшін тек Тайваньнан микрочип жеткізуді блокадалау туралы меңзеуі жеткілікті, бұл жаһандық нарықтарда, әсіресе жасанды интеллект саласында ауқымды дүрбелең тудырар еді.
Нарықтар мен экономикада жасанды интеллект – бәрі; Тайваньсыз жасанды интеллект – ештеңе. Сондықтан Қытайдың Тайваньға блокада жариялауы қор нарығы мен жаһандық экономикаға қандай әсер ететінін оңай елестетуге болады. Ал бұл – Бейжіңнің қолындағы көптеген ықтимал ықпал ету нүктелерінің бірі ғана. Мен АҚШ-тың да өз ықпал ету құралдары бар екеніне сенімдімін. Ешкім қақтығыстың соншалықты ұзаққа созылуын қалаймайтындықтан, оған дейін жету ықтималдығы аз, дегенмен қауіп-қатерлер шынайы және тәуекелдер жоғары.
Инвестордың ойынша, Бейжің өз мақсаттарына тікелей қақтығыссыз қол жеткізуге барған сайын көбірек ұмтылады: күш қолдана алатынын және Қытайға қарсылық көрсету тым қымбатқа түсуі мүмкін екенін көрсету арқылы.
Осы соғыс соншалықты астарлы түрде жүргізілетін болғандықтан, оның өтіп жатқанын біз тіпті байқамай қаламыз деген жоғары ықтималдық бар.
