Спот мұнай бағалары соғысқа дейінгі деңгейге дейін төмендеді. Неліктен бұл тез өзгеруі мүмкін?

Bloomberg мәліметі бойынша, дереу жеткізуге арналған мұнайдың әлемдік баға эталоны Dated Brent негізін құрайтын Солтүстік теңіз мұнайының үстемеақысы соңғы айда 90%-ға төмендеп, соғыс алдындағы деңгейге оралды. Бұл Хормуз бұғазы әлі де жабық болып тұрғанына және әлемдік нарық жеткізілімнің 10%-дан астамынан айырылғанына қарамастан болып жатыр. Сатып алушылар мәмілелерді кейінге қалдырып, АҚШ пен Иран арасындағы ықтимал келісімге үміт артып отыр, ол нарыққа көлемді қайтарып, бағаны төмендетуі мүмкін. Қазіргі уақытта мұнай өңдеу зауыттары қор есебінен жұмыс істеп жатыр, бірақ саудагерлер блокада ұзаққа созылса, шикізат тапшылығы физикалық жеткізілімдердің құнын қайтадан күрт өсіруі мүмкін екенін ескертеді.

Bloomberg мәліметі бойынша, физикалық Солтүстік теңіз мұнайының бағасының төмендеуі сәуір айының екінші жартысында басталып, өткен аптада айтарлықтай жеделдеді. Агенттік хабарлауынша, Солтүстік теңіз мұнайының негізгі маркалары бойынша үстемеақылар соңғы айда 90%-ға құлдырап, соғыс алдындағы деңгейге жақындады. Бұл құлдырау басқа маркаларға да әсер етті: кейбір Батыс Африка мұнай партиялары жедел жеткізу үшін эталондық бағадан сәл төмен бағамен саудаланды. 7 мамырда Brent келісімшарттары бойынша жедел жеткізу мен алты аптадан кейін жеткізуге арналған мұнай бағалары арасындағы айырма (алты апталық спред) $2,15-ке дейін тарылды, ал бір ай бұрын тапшылық туралы алаңдаушылықтың шыңында бұл жедел жеткізу үстемақысы $28-ге дейін жеткен еді. 8 мамырда Texas WTI Midland маркасы барреліне небәрі 1,5 доллар үстемемен саудаланса, Ормуз бұғазынан өтпейтін Оман мұнайы шамамен 7 доллардан сәл астам үстемемен саудаланды, деп агенттік хабарлайды.

Нарық тапшылыққа тек сәл ғана реакция жасап отыр, себебі сатып алушылар күтіп көру ұстанымын ұстанды. Зауыттар, негізінен Азиядағы, өз тәсілін өзгертті: олар жаңа шикізат партияларын іздеудің орнына өз қорларын сарқып, өңдеу көлемін қысқартуда. Sparta Commodities компаниясының зерттеу бөлімінің басшысы Нил Кросби атап өткендей, қазіргі спот нарықтағы бағалар жабдықтаудағы «апаттық тапшылықты» көрсетпейді.

Стратегиялық қорлар мен Ормуз бұғазын айналып өтетін жөнелтілімдер де бағаларға төмендеу қысымын жасады. Үкіметтер қорлардан рекордтық көлемде шығаруды жариялады, ал Сауд Арабиясы мен БАӘ өз экспорттарының бір бөлігін құбыржолдар арқылы бағыттады. АҚШ-тың мұнай экспорты күрт өсті, ал Қытай әлемдік нарықта шикі мұнайды сатуды бастап, импортты бір мезгілде қысқартты. Bloomberg атап өткендей, тағы бір фактор – жаһандық тұтынудың айтарлықтай төмендеуі.

Bloomberg сауалнамасына қатысқан трейдерлер қазіргі үзілістің қысқа мерзімді болуы мүмкін екенін ескертеді. Олардың пікірінше, өңдеу зауыттарының қолданыстағы қорларға сүйену туралы шешімі – жабдықтау тапшылығын ұзақ мерзімді перспективада шешпейтін уақытша шара ғана. Мұнай өңдеудің циклдық сипатына байланысты алдағы айларда мұнайға сұраныс міндетті түрде қайта оралады. Сол уақытта қорлар сарқылып, компаниялар 1 миллиард баррель тапшылығы бар нарықта қайтадан ірі көлемде шикізат сатып алуға мәжбүр болады.

Shell компаниясының бас атқарушы директоры Ваел Саван 7 мамырда осы қауіпті де атап өтті. «Сұрақ мынада: бұл қанша уақытқа созылады және біз қандай үлкен проблема тудырып жатырмыз?» – деді ол конференц-қоңырау кезінде. «Біз миллиард баррель көлеміндегі шұңқыр қазып тастадық және барған сайын терең батып барамыз», – деп Саван баса айтты.

11 мамырда шілде айына арналған Brent маркалы шикі мұнай фьючерстері барреліне 105 доллардан асып кетті, ал өткен аптада АҚШ пен Иран арасындағы жақын арада бейбіт келісімге қол жеткізуге деген үміттердің арқасында олар 100 доллардан төмен түскен еді. АҚШ президенті Дональд Трамп Тегеранның соғысты тоқтату жөніндегі ұсыныстарын «толықтай қабылдауға келмейді» деп сипаттады . Осы жағдайға байланысты келесі айға жеткізілетін АҚШ-тың WTI маркалы мұнайға арналған келісімшарттар да барреліне 100,37 долларға дейін өсті; жарияланған кезде олардың бағасы 98,27 долларды құрады.