Тим Кук Apple компаниясының бас директоры лауазымынан кетіп жатыр. Соңғы 15 жыл ішінде оның негізгі жетістіктері мен сәтсіздіктері қандай болды?
Тим Куктің басшылығымен өткен 15 жыл ішінде Apple компаниясының нарықтық капитализациясы 13 еседен астам өсті / Фото: X / tim_cook
31 тамызда Тим Кук 2011 жылдан бері атқарып келе жатқан Apple компаниясының бас атқарушы директоры лауазымынан кетпек. Лауазымға кіріспес бұрын компания нарықтық капитализациясы бойынша Exxon Mobil-ді басып озып, әлемдегі ең құнды компанияға айналды. Куктің басшылығымен оның нарықтық капитализациясы 13 еседен астам өсіп, 4,7 триллион долларға жетті. Қазір Apple тек Nvidia-дан кейінгі екінші орында.
Кук компаниядан толықтай кетпейді: ол директорлар кеңесінің төрағасы болады, сондықтан Yahoo Finance мәліметі бойынша оның стратегияға ықпалы ұзақ уақыт бойы сақталуы мүмкін. Оның қызмет еткен 15 жыл ішінде Apple компаниясының бизнесі қызметтер мен жазылымдар арқылы айтарлықтай кеңейді, ал компания iPhone-мен салыстыруға болатын ауқымдағы жаңа өнім шығара алмағаны және жасанды интеллект саласында артта қалып қойғаны үшін сынға ұшырады.
Куктің жеңістері
Кетерге таяп қалған бас директордың негізгі жетістіктерінің бірі – iPhone-ға негізделген бизнесті кеңейту болды. Алғашқы iPhone 2007 жылы Стив Джобс тұсында шығарылған, бірақ модельдердің ассортиментін және баға диапазонын айтарлықтай кеңейтіп, өте күрделі жабдықтау тізбегін құрған – Кук болды, – деп түсіндіреді BofA Global Research сарапшысы Вамси Мохан. Үлкен экранды, қуатты процессор мен камерасы бар, премиум құрылғыларды сатып алушыларға арналған модельдер ұсынылды. Ал 9 қыркүйекте компания өзінің алғашқы бүктелетін гаджетін таныстыруы күтілуде.
Cook сонымен қатар iPhone-ға қатысты кең ауқымды өнімдер экожүйесін жасады, соның ішінде Apple Watch пен AirPods бар.
«Егер Кук iPhone айналасындағы бизнесті қызметтер арқылы кеңейтіп, осылайша жаңа табыс көзін ашпаса, Apple қазіргі ауқым мен көлемге жете алмас еді», деді Дэвид Йоффи, Гарвард бизнес мектебінің профессоры және бұрынғы Intel директорлар кеңесінің мүшесі, Yahoo Finance-пен сөйлескенде. Оның пікірінше, iPhone осылайша әлем тарихындағы ең табысты өнімге айналды.
2025 жылы компанияның жалпы табысының 416,1 миллиард долларының 209,5 миллиард долларын смартфондар құрады. Ал iPhone-ға негізделген қызметтерден – мысалы, музыка, денсаулықты бақылау және стриминг – түскен кіріс 109,1 миллиард долларға жетіп, Yahoo Finance мәліметі бойынша бұл сегмент Apple компаниясының екінші ірі бизнесіне айналды.
iPhone-ның табысының бір бөлігі Кук басшылығымен Қытай нарығына ауқымды түрде енуіне байланысты. Өткен жылы ондағы сатылымдар 64,3 миллиард долларды құрады.
Yahoo Finance мәліметі бойынша, Кук басшылығымен Apple деректердің құпиялылығы мен қауіпсіздігін өз стратегиясының негізгі элементтерінің біріне айналдырды. Компания құрылғыларындағы қауіпсіздік шараларын айналып өтудің жолдарын ұсыну жөніндегі талаптарға байланысты билік органдарымен қақтығысқа түсті. Мысалы, 2015 жылы ФБР Apple компаниясынан Калифорниядағы террористік шабуылдың бір қатысушысы пайдаланған смартфонды ашуға арналған бағдарламаны әзірлеуді талап етті. Соңында смартфонға кіру үшін үшінші тараптың көмегі қажет болды.
«Құпиялылық пен қауіпсіздік тұжырымдамасы компанияның барлық өнімге қатысты шешімдеріне әсер етеді (...) Тұтынушылар бұл туралы қамқорлықпен қарайды және бұл олардың сатып алу шешімдеріне әсер ететін фактор болып табылады», – деп атап өтті Deepwater Asset Management компаниясының басқарушы серіктесі Джин Мунстер.
«Кез келген дәстүрлі өлшем бойынша Тим керемет нәтижелер көрсетті», – дейді Йоффи. «Ол компанияны аңызға айналған бас директордан қабылдап алды – бұл өзі-ақ әдетте қорқынышты міндет – және оның нарықтық капитализациясын шамамен 350 миллиард доллардан 4–5 триллион долларға дейін арттырды. Бұл оны соңғы 15 жылда акционерлік құндылықты жасау тұрғысынан әлемдегі ең табысты көшбасшылардың қатарына қояды.
Компания қандай сынға ұшырады?
Кукке негізгі сын – оның қызметі кезінде Apple компаниясы Yahoo Finance мәліметі бойынша iPhone-ның орнын басатын, компанияның өсуінің негізгі қозғаушы күші бола алатын «iPhone-ның ізбасарын» жасай алмады. Моханның айтуынша, «iPhone өзінің ауқымы мен жетістігінің арқасында барлық басқа нәрсені көлеңкеде қалдырады».
Vision Pro құлаққабы, көп жылдан бері Apple компаниясының алғашқы жаңа өнім санаттарының бірі болғанымен, нарық күткен деңгейге сай келмеді. Алайда компания құлаққап үшін әзірленген кейбір технологияларды болашақ ақылды көзілдіріктерінде қолданады.
Тағы бір мәселе – Apple компаниясының генеративті жасанды интеллект саласында артта қалуы. Компания жаңа технологияларды енгізудегі баяу қарқыны үшін сынға ұшырап, 2024 жылы таныстырған Siri-дің жаңартылған нұсқасын іске қосуды кейінге қалдырды. Сонымен бірге, Apple AI чиптері мен дерек орталықтарына көп қаржы жұмсауға арналған қымбат жарыстан бас тартып, гиперскалерлер мен басқа да AI компанияларының акцияларына әсер етіп жатқан дағдарыстан өзін қорғады.
