Жеңілдік шеруі және мұнай тасымалдайтын кемелердің міндеттері: Ирандағы соғыстың 11-күні

Мұнай бағалары бір күн бұрынғы серпінді өсімнің бір бөлігін жоғалтты. Иран Парсы шығанағы арқылы өтетін мұнай танкерлеріне «қауіпсіздік» баждарын енгізбекші. Бүгінге дейінгі Таяу Шығыс қақтығысындағы негізгі оқиғаларға шолу.

Мұнай бағасы барреліне 100 доллардан төмен түсіп, 9 наурызда төрт жылдағы ең жоғары деңгейге жеткеннен кейін түзетуді жалғастыруда. 10 наурызда эталондық Brent маркалы мұнай фьючерстері 5,7%-ға төмендеді, ал Солтүстік Американың WTI маркалы мұнай келісімшарттары 6,2%-ға арзандады. Дегенмен, бағалар Иранмен соғыс алдындағы барреліне 60–70 доллар аралығынан әлдеқайда жоғары деңгейде қалып отыр.

Осы жағдайға байланысты Азия-Тынық мұхиты аймағындағы акция индекстері қалпына келе бастады: бір күн бұрын құлаған Nikkei 225 индексі 2,5%-ға, Topix 2%-ға, ал Оңтүстік Кореяның Kospi индексі 4,7%-ға өсті.

Алтынның бағасы 1,5%-ға өсті, күміс – 5,5%-ға.

— Иран мұнай танкерлері мен кемелерге баж салығын салуды жоспарлап отыр, деп хабарлады CNN-ге дереккөзі . Телеарнаға сілтеме жасаған дереккөз елдің АҚШ-пен одақтас мемлекеттерге тиесілі кемелерге Парсы шығанағында «қауіпсіздік шараларын» енгізу жоспарын аяқтау үстінде екенін хабарлады. Ол сондай-ақ, АҚШ президенті Дональд Трамп керісінше айтса да, Ормуз бұғазы әлі де жабық екенін мәлімдеді. «Біз жаһандық мұнай бағасының кілтімізді ұстап отырмыз және оны ұзақ уақыт бойы бақылауда ұстаймыз. Энергия бағалары тұрақсыз болды, және біз Трамп жеңілісті мойындағанға дейін күресті жалғастырамыз», – деді дереккөз.

— АҚШ Президенті Ормуз бұғазындағы блокада кезінде жабдықтауды қамтамасыз ету үшін мұнайға қатысты кейбір санкцияларды алып тастайтынын уәде етті. Ол шектеулер жеңілдетілетін нақты елдерді атаған жоқ. Наурыздың басында АҚШ Үндістанға теңізде тұрған ресейлік мұнайды сатып алуға мүмкіндік беретін 30 күндік уақытша рұқсат берді.

— Дүйсенбі күні кешке Трамп Иранға қарсы операцияның аяқталу уақыты туралы қайшылықты мәлімдемелер жасады, деп хабарлайды CNN . Алдымен ол республикалық заң шығарушыларға «біз әлі жеткілікті жеңіске жете қойған жоқпыз» деді. Содан кейін CBS-пен сұхбатында ол соғыстың «практикалық тұрғыдан аяқталғанын» айтты. Трамп Ормуз бұғазының қауіпсіздігін қамтамасыз ететінін уәде етті. Ол егер Иран осы дәліз арқылы жабдықтауды тоқтатса, АҚШ «Иранды жиырма есе қатты соққы береді» деп ескертті.

Оған жауап ретінде Исламдық революцияның күзет корпусы қарулы күштердің «Ормуз бұғазында АҚШ Әскери-теңіз күштерін күтіп тұрғанын» мәлімдеді. Сондай-ақ CNN-нің хабарлауынша егер АҚШ пен Израиль соққылары жалғаса берсе, Тегеран «аймақтан бір литр мұнайдың да экспортталуына жол бермейтінін» ескертті. Иранның Жоғарғы көшбасшысының кеңесшісі Камал Харрази телеарнаға ел ұзақ соғысқа дайын екенін және шабуылдарын жалғастыратынын мәлімдеп, дипломатия мүмкіндігін жоққа шығарды.

— Вloomberg-тің хабарлауынша Ормуз бұғазында кемелер кластерлері пайда болды. Агенттіктің мәліметіне сәйкес олардың кейбірінде әртүрлі типтегі екі жүзден астам кеме бар. Бұл өңірде электрондық кедергілердің күшейгенінің ықтимал белгісі, нәтижесінде кемелер қадағалау платформаларында нақты орналасқан жерінен алыс жерде көрсетіледі. Соңғы 48 сағат ішінде бақылау жағдайы «мұңғырт» сипатқа ие болды, – деді Bloomberg-ке Starboard Maritime Intelligence компаниясының теңіз талдаушысы Марк Дуглас. Оның айтуынша, бұғаз аймағындағы кез келген кеменің нақты орналасқан жерін анықтау дерлік мүмкін емес.

— Ауылшаруашылық тауарларының бағасы мұнай фьючерстерімен бірге төмендеді, себебі Трамптың пікірі Таяу Шығыстағы соғыстың ұзаққа созылатыны жөніндегі қорқынышты сейілтті. Чикагодағы бидай ашылу сәтінде шамамен 3%-ға арзандап, кейін шығындарының бір бөлігін қайтарып алды. Алдыңғы сессияда бұл келісімшарт керісінше шамамен 4%-ға өскен еді. Биожанармай өндіруде негізгі шикізап болып табылатын және мұнай бағасының өсуінен пайда көретін соя майы да 2,6%-ға арзандап саудаланып жатыр.

Соңғы күндері майлы дақылдар мен дәнді дақылдардың бағасы мұнай мен тыңайтқыш жеткізіліміне қатысты алаңдаушылықтар салдарынан күрт өсті, бұл өз кезегінде ауыл шаруашылығы өнімін өндіру шығындарын арттырып, азық-түлік қауіпсіздігіне қатысты үрейді күшейтті.

Пальма майы фьючерстері Куала-Лумпурдағы сауда ашылғанда мұнай бағасының төмендеуіне байланысты 4,3%-ға төмендеді.

«Қазіргі көрініс – бұл толыққанды тәуекелге ынтаның оралуы емес, керісінше, айқын байқалған тәуекелден бас тарту эпизодынан кейінгі жеңілдік релизі», – деді Pepperstone Group компаниясының зерттеу стратегі Дилинг Ву.

AT Global Markets компаниясының бас нарықтық талдаушысы Ник Твидейл келіседі: «Төлемдер жөніндегі келісімде сенімді ілгерілеу белгілері пайда болғанға дейін өсім секторларына қайтадан бәс тігу әлі де тым қиын, бірақ, бәлкім, кейбір инвесторлар туннельдің соңында жарық көру үмітімен бағасы төмен бағаланған активтерді іздеуді бастайды».

— Lazard Asset Management компаниясының бас инвестициялық директоры Эрик Ван Нострандтың айтуынша, Дональд Трамптың мәлімдемелері «ең ақпараттық сигнал болмады», сондықтан инвесторлар күдікпен қарауы керек. «Нарықтарда жағдайдың Таяу Шығыстағы бұрынғы шиеленіс кезеңдеріндегідей тез қалыпқа келетініне негізсіз сенім мол», – деді ол. «Бірақ менің ойымша, бүгін біз көріп отырғанымыз — Ормуз бұғазының жабылуының ықтимал ұзақтығын ескере отырып — мүлде басқа нәрсе. Бұл шынында да әлемдік экономикаға өте маңызды және жаһандық әсер етеді».

Экономикаға келтірілген зиян мұнай бағасының өсуінің тікелей салдарынан әлдеқайда асып түседі. Біз инфляциялық соққыларға тап болып отырмыз, олар стагфляциялық қысым тудырады: олар сұранысты әлсіретеді және орталық банктерді қатаң саясатқа итермелейді. Акциялар нарығының болашағы бір ай бұрынғыға қарағанда әлдеқайда бұлыңғыр көрінеді», – деді Bloomberg стратегияшысы Гарфилд Рейнольдс.