50 жылға қарай: талдаушылар SpaceX-тің тарихи IPO-сы туралы не дейді

Бұрын-соңды болмаған ауқымдағы IPO өткізуге өтініш беріп, 1,75–2 триллион долларлық бағалауды мақсат еткен Элон Маск өз бизнесіне деген қабылдауды түбегейлі өзгертті, – деп жазады Bloomberg. Агенттіктің пікірінше, проспект инвесторларға тек табысты зымыран компаниясы емес, сонымен бірге футуристік жобаларға ауқымды шығын жұмсайтын жасанды интеллект нарығындағы жаһандық ойыншы ұсынылып отырғанын айқын көрсетеді. Міне, Уолл-стриттің осы құжатқа реакциясы.

— «SpaceX енді дәстүрлі мағынадағы ғарыш компаниясы емес», — деді SpaceX-тің алғашқы инвесторы және Space Capital қорының негізін қалаушы Чэд Андерсон Yahoo Finance-ке. «Бұл гиперскалерлермен бәсекелесетін және бүкіл стекті бақылауға ұмтылатын вертикалды интеграцияланған жасанды интеллект компаниясы». Проспектке сәйкес, SpaceX өздерінің жалпы қолжетімді нарығын рекордтық 28,5 триллион доллар деп бағалайды. Осы соманың ішінде тек 370 миллиард доллар ұшырулар мен басқа ғарыштық қызметтерге, 1,6 триллион доллар Starlink негізіндегі байланысқа, ал қалған 26,5 триллион доллар жасанды интеллектіге байланысты. Андерсонның айтуынша, «инвесторлар бүгінгі бизнеске емес; олар келесі 50 жыл бойы орбиталық инфрақұрылымды иеленетін платформаға ақша төлеп жатыр». Ол компанияның айтарлықтай өсу әлеуеті бар деп есептейді және IPO келесі кезеңге катализатор болатынына сенеді.

— Илон Масктың компаниясындағы тағы бір инвестор, VIDA Vision Fund-ты басқаратын Майк Алвес, SpaceX-тің жасанды интеллект саласындағы мүмкіндіктерін қаншалықты агрессивті түрде насихаттап жатқанына қатты таң қалғанын мойындады. «Ракета компаниясы үшін бұл жай есінен адасу», — деп келтіреді оны Bloomberg.

— Қауіп SpaceX-тің заңды бизнес пе, жоқ па дегенде емес — ол анық заңды бизнес. Қауіп мынада: 1,75 триллион долларлық бағалау бір жағынан зымыран өндіруші, бір жағынан интернет провайдер, бір жағынан жасанды интеллект стартапы болып табылатын және толықтай бір адамның көзқарасына тәуелді компанияның жобаларын жүзеге асырудың барлық күрделіліктерін ескере ме?» – деді сауда платформасы eToro-ның талдаушысы Джош Гилберт. Оның пікірін Reuters хабарлады. SpaceX өз тәуекелдерін проспектте 38 бет бойы сипаттады. Мысалы, оған Starship зымыранының даму қарқынына тәуелділік, ғарыштық апаттар қаупі мен орбитадағы деректер орталықтарының жоғалуы, сондай-ақ геосаяси қақтығыстар мен Масктің кетуі жағдайында бизнестің осалдығы кіреді.

— «Сіз SpaceX компаниясының бағасын дәстүрлі фундаменталдық көрсеткіштер негізінде ғана 1,75 трлн немесе 2 трлн долларға ақтап бере алмайсыз», – деп Reuters Rainmaker Securities компаниясының құрылтайшыларының бірі Грег Мартиннің сөзін келтіреді. Алайда ол көптеген инвесторлардың SpaceX компаниясының бағалауы ақырында 5-тен 10 триллион долларға дейін жетуі мүмкін деп есептейтінін қосты.

Жалпы алғанда, инвесторлар, талдаушылар және қор менеджерлері – олардың 18-і Reuters агенттігімен сұхбаттасқан – алдағы мега-IPO-ға оптимистік көзқараспен қарайды. Көптеген адамдар компанияның ғарыш және спутниктік бизнестерінің өзі-ақ шамамен 2 триллион долларға бағалануын ақтап шығады деп есептейді.

BusinessInsider хабарлауынша, SpaceX-тің IPO-сы нарықтың шамадан тыс шоғырлануына қатысты кейбір инвесторлардың алаңдаушылығын одан әрі күшейтеді. Компания нарықтық капитализация бойынша бірден әлемдегі ең ірі компаниялар қатарына енеді. Егер күтілгендей, биыл тек SpaceX қана емес, сонымен бірге OpenAI мен Anthropic сияқты жасанды интеллект алыптары да жария акционерлік қоғамға айналса, он ірі эмитент арасындағы капитал шоғырлануы 50%-ға дейін жетуі мүмкін, – деп ескертті Apollo компаниясының бас экономисі Торстен Слок.

Мұндай нарықтық ауытқу мегакорпорацияларға айтарлықтай ауыспалылық тәуекелін арттырады. Олардың алып көлемі акция бағалары күрт көтерілгенде немесе төмендегенде бүкіл нарықты өз артынан итермелеуге мүмкіндік береді. SpaceX-тің бағалануы акциялар нарығында оған аса ірі салмақ береді, яғни тіпті пассивті индекстік инвесторлар да IPO-дан кейінгі алғашқы бірнеше айда тән баға ауытқуларына тікелей ұшырайды, деп басылым жазады.

Сонымен қатар, Business Insider атап өткендей, SpaceX-тің жария дебютінің ауқымын ескере отырып, ол қысқа мерзімде нарықтың ликвидтілігін азайтуы мүмкін. Басылымның атап өтуінше, бұл тізімге ену инвесторлардың қолма-қол ақшасы тарихи тұрғыдан төмен деңгейде тұрған уақытта жүзеге асуда — яғни олар өз қаражаттарының дерлік барлығын активтерге инвестициялаған. Бұл биыл жария акционерлік қоғамға айналуды жоспарлап отырған басқа ірі компаниялардың перспективаларын нашарлатуы мүмкін.

Дегенмен, ұзақ мерзімде SpaceX-тің қор биржасына шығуы нарыққа ликвидтілік әкелуі мүмкін. Компания жекеменшік болған кезде байланған күйде қалған жүздеген миллион долларлық венчурлік капиталды босатады, – дейді капитал нарықтары саласындағы маманданған Sichenzia Ross Ference Carmel заң фирмасының серіктесі Росс Кармел. «Венчурлық капитал мен екінші нарықтар екі онжылдықтан астам уақыт бойы SpaceX-ке инвестиция салып келеді. Жүздеген миллион доллар өтімді активке айналып, кейін қомақты қаржыға мұқтаж басқа компанияларды — мемлекеттік те, жекеменшік те — қолдауға бағытталады», — деді ол.