500 миллион долларлық мәміле: WeChat негізін қалаушы неге Kaspi-дегі үлесті сатып алды?
Tencent технологияларына қол жеткізу Kaspi-ге өз суперқосымшасына жасанды интеллектіні жылдамырақ біріктіруге көмектесуі мүмкін / Фото: Shutterstock
Михаил Ломтадзе, Kaspi компаниясының негізін қалаушы және бас атқарушы директоры, Қытайдың IT-гиганты әрі суперқосымша бизнес-моделінің пионері Tencent енді Kaspi.kz-тің ең ірі акционерлерінің біріне айналғанын жариялады.
Tencent Baring Fintech Venture қорынан Kaspi компаниясының 6 миллион американдық депозитарлық акциясын (ADS) сатып алған инвесторлар тобына қосылды – бұл компанияның жалпы акцияларының шамамен 3,2%-ын құрайды. Басқа сатып алушыларға Kaspi компаниясының басшылығы, Spice Expeditions финтех қоры және АҚШ-тағы Вашингтон университеті мен Висконсин университетінің қайырымдылық қорлары кіреді.
«"Ең ірі акционерлердің бірі» деген тіркес басқарушыларды қоспағанда, Tencent компаниясының бес ірі институционалдық инвестордың қатарына кіретінін білдіреді», – деді Kaspi компаниясының инвесторлармен қатынастар жөніндегі бөлімінің басшысы Дэвид Фергюсон Oninvest-ке.
Мәмiледен бұрын компанияның айналымдағы 199,5 миллион қарапайым акциясы болды, оның 22,3%-ы Baring Funds-ке, 23,04%-ы Михаил Ломтадзеге және 20,75%-ы Виячеслав Кимге тиесілі болды.
Келісімнің құны жарияланған жоқ. Дүйсенбі кешіндегі Nasdaq алдын ала сауда бағаларына (бір ADS шамамен 85 доллар) сүйенсек, мәміленің құны ықтимал жеңілдіктер мен үстемеақыларды есептемегенде шамамен 510 миллион долларды құрауы мүмкін. Фергюсон Oninvest-ке «бұл бағалау дәл, бағаларға негізделген» деп растады.
Бұл Kaspi үшін нені білдіреді?
Дэвид Фергюсон осы кезеңде Tencent-тің қатысуы стратегиялық емес, қаржылық инвестиция екенін мойындайды. Алайда ол «уақыт өте келе бұл өзгеруі мүмкін» деп үміттенеді, себебі инвесторлар «Қазақстан мен Түркиядағы Kaspi-дің бизнес-моделі, басқаруы және өсу перспективаларынан әсер алған».
Freedom Finance Global компаниясының талдаушысы Данияр Оразбаев Tencent-тің Kaspi-ге инвестициясы қазақстандық компанияға «суперқосымшаларды» монетизациялау саласындағы технологиялар мен тәжірибеге қол жеткізуге мүмкіндік береді деп есептейді. «Tencent-тің жасанды интеллектке салған инвестициялары Kaspi-ге өз суперқосымшасына жасанды интеллектіні жылдамырақ енгізуге көмектеседі. Сонымен қатар Tencent-тің дамушы нарықтарда бизнесті кеңейту тәжірибесі бар, бұл Kaspi-ге Түркиядағы бизнесін дамытуға жәрдемдесуі мүмкін», – дейді Оразбаев. J.P. Morgan есебіне сәйкес, Kaspi.kz 2026 қаржы жылында түзетілген біріктірілген EBITDA көрсеткіші 2025 жылғы 20%-ға өсумен салыстырғанда 5%-ға өседі деп күтеді. Өсу қарқынының бәсеңдеуінің бір себебі – өткен жылғы қаржылық есептілікке Rabobank-тен сатып алынған түрік электрондық коммерция платформасы Hepsiburada-дағы 86% үлестен түскен нәтижелердің қосылуы.
Kaspi.kz әртүрлі цифрлық қызметтерді бір платформада біріктіретін суперқосымша моделін дамытуда. Бұл экожүйе Қазақстанда және Түркияда 25 миллионнан астам пайдаланушы мен 900 мың саудагерге қызмет көрсетеді.
Неліктен Tencent Kaspi-ге инвестиция салуда?
Tencent Investment Holding – цифрлық, маркетингтік, коммуникациялық, финтех және бизнес қызметтерінің әлемдегі ең ірі провайдерлерінің бірі. Ол Қытайда ең кеңінен қолданылатын хабар алмасу қосымшалары Tencent QQ мен WeChat-ты, сондай-ақ пайдаланушылар саны бойынша әлемдегі үшінші ірі әлеуметтік желі Qzone-ды иеленеді. 2025 жылғы желтоқсанда Tencent активтері 2,04 триллион юаньға (ағымдағы айырбас бағамы бойынша 299 миллиард АҚШ доллары) бағаланды. Компанияның нарықтық капитализациясы 600 миллиард АҚШ долларынан асады.
Бұл Tencent-тің Орталық Азияда орналасқан компанияға инвестиция салуы алғаш рет емес. Атап айтқанда, Өзбекстанда ол елдің ең ірі цифрлық экожүйесі Uzum-дағы үлесті иеленді. 2025 жылы олар шамамен 70 миллион долларлық қаржыландыру раундына қатысты, ал 2026 жылы – 130 миллион доллардан астам сомадағы стратегиялық раундқа қатысқанын Portfolio Investments компаниясының негізін қалаушысы және бас директоры Мунир Якубов еске алады. Ол «Tencent компаниясының жетекші цифрлық платформаларға инвестиция салу арқылы Орталық Азияда өз орнын нығайтуға бағытталған тұрақты стратегиясы бар» деп санайды, ал Kaspi-пен жасалған мәміле олардың цифрлық экожүйесін одан әрі дамытудағы логикалық қадам болып көрінеді.
