Апта жаңалықтары: Microsoft пен OpenAI дауы, ФРЖ шешімі, Иранға қатысты ұстаным
16–20 маусым аралығындағы басты оқиғаларға шолу.
18 маусым, сәрсенбі күні АҚШ-тың Федералдық резерв жүйесі (ФРЖ) негізгі пайыздық мөлшерлемені 4,25–4,5% деңгейінде сақтап қалды. Бұл шешімнің қарсаңында Дональд Трамп ФРЖ төрағасы Джером Пауэллді қайтадан сынға алып, пайыздық мөлшерлемені дереу төмендетуді талап етті, деп жазды The New York Times. «Ол бірдеңе істеуі үшін мен оған айтуға болатын барлық сөздермен атадым», — деді Трамп Ақ үйде. Бұған дейін де ол Пауэллді «ақымақ» және «тым кеш қимылдайтын мырза» деп атаған болатын.
Швейцария Ұлттық банкі сияқты өзге орталық банктер пайыздық мөлшерлемелерін төмендетіп жатқан кезде, ФРЖ-ның мұндай сақтық танытуы ерекше көзге түседі. EY-Parthenon компаниясының экономикалық сараптама бөлімінің жетекшісі Грегори Даконың пікірінше, мөлшерлеме ұзақ уақыт бойы өзгеріссіз қала берсе, саяси қысым да күшейе түспек.
Трамптың пікірінше, мөлшерлемені 2,5 пайыздық тармаққа төмендету — «ең оңтайлы нұсқа». Алайда мұндай тәсіл инфляцияның күрт арту қаупін тудыратынына консервативті экономистердің өзі алаңдаулы, деп жазады NYT.
Трамптың айтуынша, жоғары мөлшерлемелер қарызды өтеу шығындарының артуына байланысты мемлекетке «жүздеген миллиард, тіпті триллион доллар» шығын келтіреді. Қазірдің өзінде АҚШ бюджетінде тапшылық бар. Республикашылардың бастамасымен ұсынылған «Үлкен әрі керемет» салық жеңілдіктері туралы заң жобасы келесі онжылдықта тапшылықты 3 трлн долларға арттырып, мемлекеттік қарызды ЖІӨ-нің 124%-ына дейін жеткізуі мүмкін.
Осы туралы тағы не оқуға болады?
— ФРЖ төрағасы Джером Пауэлл мөлшерлемені өзгеріссіз қалдыру шешімінен кейінгі баспасөз мәслихатында Трамптың енгізген кедендік алымдарының әсері сезіле бастағанын айтты. Ол сынға қалай жауап бергені туралы «Біз мұндайға тап болмағанбыз» атты материалдан оқи аласыз. Пауэлл жазда баға өсуі мүмкін екенін ескерткен.
Microsoft пен OpenAI арасындағы дау ушығуда
Financial Times дерегінше, Microsoft OpenAI-мен стратегиялық серіктестік бойынша келіссөздерді тоқтатуды қарастыруда. Қазіргі келісімшарт қайта қаралуда, ал басты келіспеушілік — OpenAI қайта құрылымдалғаннан кейін Microsoft қандай көлемде акция иеленетініне қатысты. Қазіргі талқыланып жатқан үлес — 20%-дан 49%-ға дейінгі аралық. Дегенмен, тараптар келісімге келе алмаса да, Microsoft 2030 жылға дейін OpenAI технологияларын қолданыстағы келісім аясында пайдалана алады.
OpenAI коммерциялық ұйымға айналып, IPO-ға дайындалу үшін қосымша инвестиция тартуды көздейді. Бұл үшін Microsoft-тың мақұлдауы қажет. Егер қайта құрылым жыл соңына дейін аяқталмаса, OpenAI SoftBank компаниясынан 20 млрд доллар инвестициядан айырылуы мүмкін, деп жазды WSJ. Сонымен қатар, соңғы инвестициялық раундтар шарттарына сай, егер OpenAI коммерциялық ұйымға ауыспаса, Microsoft-тың салымдары қарыз ретінде ғана есептеледі.
Сенат Трамп жобаларына қатысты дау-жанжалдарға қарамастан стейблкоиндер туралы заң жобасын мақұлдады,
17 маусымда АҚШ Сенаты 68 дауыс «қолдап», 30 дауыс «қарсы» шығып, стейблкоиндер нарығын реттеуге бағытталған GENIUS заң жобасын қабылдады, деп хабарлады ABC News. Стейблкоиндер — бағасы доллар немесе алтын сияқты активтерге байланған криптовалюталар. Олардың басты ерекшелігі — әдеттегі криптовалюталармен салыстырғанда құбылмалылығы төмен. Заң бойынша стейблкоин эмитенттері міндетті түрде қамтамасыз етілген резервтерге ие болуы тиіс. Бұл тұтынушыларды жаппай ақша алу жағдайындағы күйреуден қорғауға бағытталған.
Заңды қолдаушылар оны криптовалюта секторын ресми жолға қою, стандарттар қалыптастыру және тұтынушыларды қорғау жолындағы маңызды қадам деп санайды. MIT Cryptoeconomics Lab негізін қалаушы Кристиан Каталини бұл заң криптовалюталардың кеңінен таралуына мүмкіндік беріп, тұтынушылардың таңдау аясын кеңейтеді дейді.
Ал сын айтушылар заңды тым жұмсақ деп бағалап, ол саланың мүддесін қорғайды, бірақ теріс әрекеттерден жеткілікті қорғамайды деп есептейді. Сенатор Элизабет Уоррен бұл заң жобасын «ешқандай заң жоқтан да жаман» деп атап, әсіресе Трамптың криптожобаларға қатысы бар екенін ескеріп, мүдде қайшылығы мәселесін көтерді. Заңда жоғары лауазымды тұлғалар мен конгрессмендерге қызмет атқарып жүргенде стейблкоин шығаруға тыйым салынғанымен, Уоррен бұл талапты жеткіліксіз деп санайды және заң жобасы Трамппен байланысты криптовалюта иелеріне саяси «сыйлық» жасауға жол ашуы мүмкін дейді.
АҚШ президенті Дональд Трамптың World Liberty Financial жобасы биыл USD1 деп аталатын стейблкоин шығарушы ретінде тіркелді. Осы жылдың өзінде Абу-Дабиден келген инвестициялық компания бұл валюта арқылы Binance криптобиржасына 2 млрд доллар инвестиция салды. Соның нәтижесінде Трамптың компаниясы пайда табуы мүмкін.
Осы туралы тағы не оқуға болады?
— Заң жобасы қабылданған соң, ірі стейблкоин эмитенттерінің бірі Circle компаниясының нарықтық капитализациясы үштен біріне өсті. Бұл кімдерге тиімді болғанын Oninvest тілшісі Владислав Осипов «Стейблкоиндер туралы заң жобасы USDC эмитентін алға сүйреді. Тағы кім ұтты?» деген мақаласында талдаған.
Трамп Иранға соққы жасау мүмкіндігін қарастыруда
Ақ үйдің баспасөз хатшысы Кэролайн Левиттің хабарлауынша, Дональд Трамп алдағы екі апта ішінде Иранға әскери соққы жасау мәселесіне қатысты шешім қабылдайды. Президенттің айтуынша, жақын арада Иранмен келіссөздер өтуі мүмкін немесе мүлдем болмайды.
АҚШ Иранмен ядролық бағдарлама бойынша келісімге келуді көздеп отыр. Жұма күні Женевада Иран, Франция, Ұлыбритания және Германия өкілдері келіссөздер өткізді. Алайда олар тек келесі кездесулерге келісе алды.
CNBC жазуынша, Таяу Шығыста шиеленіс күшейіп келе жатқанымен, халықаралық қауымдастықтың сабырға шақыруы еленбей отыр. 17 маусымда Германия канцлері Фридрих Мерц ZDF телеарнасына берген сұхбатында Израиль «басқа елдер үшін қара жұмыс істеп жатыр» деп мәлімдеді. Яғни, Иранның ядролық объектілеріне шабуыл жасап жатқанын меңзеген. Ал Қытайдың мемлекеттік Синьхуа агенттігі ҚХР төрағасы Си Цзиньпин Израиль мен Иран арасындағы атысты дереу тоқтатуға шақырғанын хабарлады. Ол мәселені күшпен шешудің жолы жоқ деді.
Осы аптада Иран мен Израиль өзара соққылар алмасуды жалғастырды. Израиль Арак пен Натандағы ядролық объектілерге шабуыл жасаса, Иран Негевтегі ауруханаға соққы беріп, оны әскери нысан деп сипаттады.
Осы туралы тағы не оқуға болады?
— Израиль мен Иран арасындағы соғыс мұнай бағасына қалай әсер етеді? Журналист Екатерина Смирнова сарапшыларды сөзге тартты. «Қорқыныш бағасы: Иран мен Израиль соғысы мұнайға қалай әсер етеді?» атты материалды оқып көріңіз.
— JPMorgan банкі Таяу Шығыс туралы мамыр айындағы сараптамалық баяндамасында Израильдің Иранға шабуылын алдын ала болжаған. Сонымен қатар банк ұсынған өзге де ескертулер «JPMorgan Иранға соққыны болжады. Тағы неге назар аударуға кеңес берді?» атты мақалада берілген.
АҚШ пен Ұлыбритания ішінара сауда келісіміне келді
АҚШ президенті Дональд Трамп Ұлыбританиямен кейбір кедендік алымдарды төмендету туралы келісімге қол қойды, деп хабарлады Reuters. Бұл келісім тараптар толыққанды сауда келісіміне қол жеткізуге талпынып жатқан тұста жасалды.
Келісім аясында британдық автокөліктерге қатысты квоталар мен кедендік алымдар сақталады, ал Ұлыбританияның аэроғарыш саласы өнімдеріне салынатын алымдар толығымен жойылады. Алюминий мен болатқа қатысты мәселе әлі де шешілмеген. Ұлыбританиядан әкелінетін болатқа салынатын АҚШ салығы — 25%, ал өзге елдер үшін бұл көрсеткіш — 50%. Фармацевтика секторы секілді өзге маңызды салалар келісімде қамтылмаған.
Екі елдің көшбасшылары Ұлыбританиядан АҚШ-қа жыл сайын 100 мың көлік экспорттауға 10% баж салығымен рұқсат ету жөніндегі келісімді растады. Бұл — өзге елдер үшін қолданылатын 25% мөлшерлемеден әлдеқайда төмен. Сонымен қатар, АҚШ британдық ұшақтар мен олардың бөлшектеріне салынатын салықты алып тастады. Ұлыбритания өз кезегінде АҚШ-тың сиыры мен этанолына салынатын баж салығын төмендететін болды.
