Blue Origin зымыраны жарылғаннан және SpaceX рейтингі төмендетілгеннен кейін ғарыш секторының акциялары қатты құлдырады.

29 мамыр, жұма күні сауда кезінде ғарыш компанияларының акциялары күрт төмендеді: Джефф Безостың Blue Origin зымыраны сынақ кезінде жарылып кеткеннен кейін, ал Элон Масктың SpaceX компаниясы, Bloomberg дереккөздеріне сәйкес, IPO үшін бағалануын бұрын талқыланған 2 трлн доллардан 1,8 трлн долларға төмендетті.

Спутник операторы AST SpaceMobile, өзінің спутниктерін орбитаға шығару үшін Blue Origin зымырандарын пайдаланатын, ең қатты зардап шекті. Компанияның акциялары ең төменгі нүктесінде 20%-дан астамға құлдырады — MarketWatch мәліметі бойынша, бұл екі жылдан астам уақыттағы бір күндік ең ірі құлдырау. Сауданың соңында акциялар шығындарының біршамасын өтеумен 16%-ға төмендеп аяқталды.

Ұшу аппараттарын өндіруші Redwire мен Intuitive Machines компанияларының акциялары сауда басталғанда тиісінше 16% және 15%-ға құлдырады. Тағы бір әзірлеуші Firefly Aerospace ең төменгі нүктесінде 11%-ға төмендеді. Орталыққа жүк жеткізетін Rocket Lab компаниясының нарықтық капитализациясы шамамен 6%-ға төмендеді, ал жерді спутниктік суретке түсіруге маманданған Planet Labs компаниясының бағасы шамамен 13%-ға төмендеді, бірақ кейіннен шығындарының көп бөлігін өтеді.

Осы компаниялардың акция бағалары соңғы апталарда SpaceX-тің бастапқы жария ұсынысы (IPO) күтілуіне байланысты, әсіресе 20 мамырда ресми өтініш берілгеннен кейін айтарлықтай өсті. CNBC бұл өсуді «IPO үстемақы» деп атап, ол Илон Маск компаниясының серіктестері мен бәсекелестеріне бірдей пайда әкелуде. Жұма күні болған құлдырау саланың кейбір өсімін жойды, бірақ, мысалы, Rocket Lab акциялары әлі де ай басындағы деңгейден 80%-ға жоғары саудаланып жатыр, ал AST акцияларының бағасы сол кезеңде 56%-ға өсті.

Инвесторлар тек ғарыш секторының ықтимал пайдасына ғана назар аударды. [Blue Origin апаты] қызып кеткен нарыққа ояту сигналы болды, – деп цитаталайды Bloomberg Interactive Brokers компаниясының бас стратегі Стив Сосникті.

«Мұндай кері кетулер болашақ ұшырылымдарды және табыстылыққа жету мерзімін кешіктіруі мүмкін болғандықтан, көптеген инвесторлар алдымен акцияларын сатады да, кейін сұрақ қояды», – деді The Wealth Alliance компаниясының президенті және басқарушы директоры Эрик Дитон. Ол ғарыш компанияларының акциялары болашақ пайдаға деген үміт негізінде жоғары бағаланатынын, сондықтан олар өткір ауытқуларға ерекше сезімтал екенін атап өтті.

«Келесі [Blue Origin] ұшырылуына дейін ұзақ үзіліс болу қаупі AST SpaceMobile-дың кестесін бұзуы мүмкін», – деп ескертті Bloomberg Intelligence талдаушысы Джон Батлер. Оның ойынша, тергеу жүріп жатқан кезде ұшулар тоқтатылып қалуы ықтимал. Апаттан кейін Deutsche Bank-тің Брайан Крафт AST акцияларының рейтингін төмендетіп, «сатып алу» ұсынысынан бас тартты. Оның пікірінше, компания 2026 жылы спутниктерді орбитаға шығару жоспарын орындай алмайды. AST қызметінің коммерциялық іске қосылуы 2028 жылға дейін кейінге шегерілуі мүмкін, – деді спутниктік байланыс жөніндегі консультант Тим Фаррар.

«New Glenn» зымыраны Кейп Канавералдегі Blue Origin компаниясының ұшыру алаңында жарылды. Бұл ұшыру құралы AST SpaceMobile және Безос негізін қалаған Amazon компаниялары үшін спутниктерді орбитаға орналастыруға арналған. Апатқа дейін екі күннен аз уақыт бұрын Blue Origin төртінші New Glenn миссиясы аясында 48 Amazon спутнигін ұшыруды жоспарлап отырғанын жариялаған еді. Бұл оқиға SpaceX-тің Starlink спутниктік желісімен бәсекеге түсуге бағытталған осы екі жобаға қатысты алаңдаушылықты күшейтті.

Айта кетерлік жайт, жарылыс SpaceX компаниясының жаңа, үшінші буындағы «Starship» мега-ракетінің алғашқы сынақ ұшуынан бір апта өткен соң болды. Сол ұшу да Индия мұхитына қонған кезде ғарыш кемесінің жойылуымен аяқталды. АҚШ реттеушісі келесі ұшыруға дейін тергеу жүргізуді талап етті, деп хабарлайды MarketWatch.