Boeing жойғыштармен сүйемелденді
Boeing 2023 жылдан бергі ең жақсы тоқсандық нәтижесін көрсетті. Таза залал 58% қысқарып, консенсус-болжамнан асып түсті. Алайда шығынның азаюынан да маңыздысы 737 MAX негізгі үлгісінің өндірісі. Техникалық тұрғыда айына 42 дана жасауға мүмкіндігі болса да, Boeing әзірге 38-ден асырмай отыр, ал бұл АҚШ билігіне қолайлы.
Асығудың қажеті жоқ
2023 жылмен салыстыру сәйкестік емес. Сол жылы Boeing компаниясы $77,7 млрд табыс аясында $2,2 млрд таза залал тіркеген. Бұл COVID-19 пандемиясынан бергі ең ірі қаржылық шығын болды. Мәселе бұдан да тереңде жатқан: құрастыру желілеріндегі ақаулар, жеткізушілердің қателері және 2018–2019 жылдардағы 737 Max апаттарынан кейінгі беделге нұқсан келуі. Сол апаттарда 346 адам қаза тапқан. Осыдан кейін флагман ұшақтарының пайдаланылуы 20 айға тоқтатылған болатын. 2025 жылғы шілдеде Boeing бұл апаттарға байланысты алаяқтық сөз байласу айыбын мойындауға келісім берді.
Одан бір жыл бұрын компания тағы бір даулы оқиғамен жаңалыққа шықты. 2024 жылғы қаңтарда Alaska Airlines компаниясының ұшағы биіктікке көтерілу кезінде апаттық шығу есігін жабатын панель жұлынып кеткен. Оқиға шамамен 4600 метр биіктікте болған, салон герметизациясы бұзылған, ешкім зардап шекпеген, бірақ жолаушылардың заттары сыртқа ұшып кеткен. Осы жағдай 737 MAX 9 ұшақтарының барлығын шұғыл тексеруге себеп болды, және олардың пайдалануы тағы уақытша тоқтатылды. Тергеу нәтижесінде панельдің зауытта — Рентондағы өндірісте сапасыз бекітілгені анықталды. АҚШ Көлік қауіпсіздігі жөніндегі ұлттық кеңесі (NTSB) және Азаматтық авиация федералды басқармасы (FAA) бұл оқиғадан кейін Boeing құрастыру желілерінде елеулі кемшіліктер мен ішкі сапаны бақылау жүйесінде жүйелі қателер бар екенін мәлімдеді.
Компанияның директорлар кеңесі шұғыл түрде антикризистік менеджер іздеуді шешті. 2024 жылғы 8 тамызда Келли Ортберг Boeing компаниясының бас директоры болып тағайындалды. Ол 2020 жылдан бері басшылық етіп келген Дэйв Кэлуэннің орнына келді. Бұл шешім 2024 жылдың екінші тоқсанындағы $1,4 млрд-тық залал туралы жаңалықтар аясында қабылданды.
Jefferies инвестициялық компаниясы Ортбергті «азаматтық және әскери авиацияны жақсы білетін мықты басқарушы» деп атады. Vertical Research Partners сараптамалық агенттігі оның тәжірибесі мен корпоративтік мәдениетті қалпына келтіру қабілетін негізгі артықшылықтар ретінде атап өтті. Ал Melius Research компаниясы оны «сырттан келген тұлға» ретінде сипаттап, бұл статус Boeing-ке қордаланған мәселелерді шешуге мүмкіндік береді деп бағалады.
Басшыға сенім
Ортберг тағайындалғаннан кейін сапа бойынша ешқандай ымырасыз, біртіндеп өсуді көздейтін стратегияны қолдайтынын айтты. Ол осы ұстанымына бүгінге дейін берік. Компания айына 737 MAX ұшағын 42 данаға дейін құрастыра алатын мүмкіндігі болса да, Boeing бас директоры әзірге өндірісті жеделдететін уақыт келген жоқ деп есептейді.
Boeing компаниясын басқарудағы алғашқы жылында Ортберг өндірістік процестерді қайта ұйымдастыруға және сапа мәдениетін қалпына келтіруге баса назар аударды. Ең алдымен, ол операциялық басқару жұмысын құрастыру желілеріне жақын болу үшін Сиэтлдегі кеңсеге көшіру туралы шешім қабылдады. Оның бастамасымен өндірістің барлық кезеңдеріндегі ақаулар мен қателерді жоюға бағытталған кешенді «Қауіпсіздік және сапа жоспары» (Safety & Quality Plan) іске қосылды.
Бұл жоспар АҚШ Азаматтық авиация басқармасына (FAA) Boeing-тің қателермен жұмыс істеуге дайын екенін көрсету мақсатында жазылған деуге болады. Бұл бастаманың нақты нәтижелері де бар. Ортбергтің басшылығымен компания «көлеңкелі зауыттарды» (shadow-factories) жойды. Бұл — аяқталмаған немесе жеткіліксіз қосалқы бөлшектер күтіп тұрған ұшақтар уақытша орналастырылатын бөлек өндірістік учаскелер еді.
Сонымен қатар, Ортберг 2024 жылы жеті аптаға созылған жұмысшылардың ереуілін тоқтатып, ұжыммен арадағы дауды шешті. Boeing жұмысшыларының кәсіподағы (IAM) жалақыны 38% көтеруді және құрастыру желілеріндегі сапаны бақылауға қатысуды талап еткен. Жұмысшылар құрал-жабдықтың жетіспеушілігіне, өндірістегі үзілістерге және аптасына 60 сағатқа дейінгі артық жұмысқа шағымданған.
Boeing басшысы бұл талаптарды сапаны арттыру жоспарына пайдаланды. Кәсіподақ пен бас директор жаңа ұжымдық келісімге қол қойды, ол саланың маңызды келісімдерінің біріне айналды. Келісім бойынша, жалақы төрт жыл ішінде 38% өсетін болды. Сонымен қатар, кәсіподақ құрастыру желілеріндегі бақылаушылар санын көбейтуді талап етіп, соған қол жеткізді.
Ортбергтің «сапаны ымырасыз дамыту» стратегиясы өз жемісін берді. Компанияның 2025 жылғы мамыр есебінде 737 MAX ұшағын құрастыру кезінде анықталған ақаулар саны бір жылмен салыстырғанда шамамен 30%-ға азайғаны көрсетілген.
Қаржылық көрсеткіштер бойынша да Boeing Ортбергтің басқаруымен дағдарыстан біртіндеп шыға бастады. 2025 жылдың алғашқы жартыжылдығындағы табыс 26% артып, $42,2 млрд-ты құрады. Таза залал 2024 жылдың алғашқы алты айындағы $1,79 млрд-тан 2025 жылы $643 млн-ға дейін, яғни шамамен үш есеге қысқарды. Компания дағдарысқа дейінгі деңгейге жақындап, 2025 жылдың алғашқы алты айында тапсырыс берушілерге 280 ұшақ, оның ішінде 206 дана 737 MAX жеткізді — бұл 2018 жылдан бергі ең жоғары көрсеткіш.
Қорғаныстағы мәселе
Ортберг үшін бас директор ретіндегі маңызды жетістіктердің бірі — АҚШ Әуе күштерімен жаңа буындағы F-47 жойғышын әзірлеу және өндіру бойынша жасалған $20 млрд-тан асатын келісімшарт болды. Осы жаңалықтан кейін компанияның акциялары 5% күрт өсті. Бұл келісімшарт (2029 жылға дейін алғашқысы жеткізілетін 185 жойғышты қамтиды) Boeing-тің азаматтық бағыттағы тапсырыстар портфелін теңгерімдеуге көмектеседі. 2025 жылдың соңына қарай бұл портфель 6000 ұшақтан асты.
Алайда Ортбергке өндірістегі мәселелерді де реттеу керек. 3 тамыз күні екі штаттағы 3200 жұмысшы Сент-Луис кәсіподағының жетекшілігімен ереуіл жариялады. Қызметкерлер жалақыны $75 мыңнан $102,6 мыңға дейін көтеру туралы ұсынысты әзірге қабылдаған жоқ.
Boeing-тің қорғаныс бөлімінде мұндай ереуіл 1996 жылдан бері алғаш рет болып отыр. Бұл бөлім азаматтық бөліммен салыстырғанда әлдеқайда кіші, ал Сент-Луис кәсіподағы Сиэтлдік кәсіподақтың оннан бір бөлігін ғана құрайды.
«Мен ереуілдің салдарына қатты алаңдамаймын. Біз бұл мәселені шеше аламыз», — деді Келли Ортберг.
