Еуропада Трампқа қарсы 13 триллион фунт стерлингтік «қару» бар. Оны қолдануға бола ма?

Еуропа елдері Американың облигациялары мен акцияларына триллиондаған доллар инвестиция салған, бұл Гренландияға қатысты талаптар аясында АҚШ-пен шиеленіскен жаңа кезеңде осы активтерді сату мүмкіндігі туралы пікірталасты тудырып отыр. Еуропа бұл бағалы қағаздарды Дональд Трамп әкімшілігіне қысым жасау құралы ретінде пайдалана ала ма?

АҚШ-тың бір ғана басты әлсіз тұсы бар: ол өз шығындарын өтеу үшін үлкен сыртқы дефицитке сүйене отырып, басқаларға тәуелді. Еуропа – Американың ең ірі кредиторы: Еуропалық НАТО елдері 8 триллион долларлық АҚШ облигациялары мен акцияларын ұстап отыр, бұл Deutsche Bank-тің бас валюта стратегі Джордж Саравелостың Financial Times-та келтірілген мәліметі бойынша әлемдегі қалған елдерге қарағанда шамамен екі есе көп. Батыс альянсының геоэкономикалық тұрақтылығы өмірлік маңызына қатер төндіріп тұрған кезде, еуропалықтардың осы рөлді одан әрі атқаруға неге дайын болуы керектігі түсініксіз. FT есептеуі бойынша, Еуропадағы инвестициялық қорлардағы және сақтаушылардағы еуропалық емес инвесторлардың активтерін ескерсек, бұл сома 12,6 трлн долларға дейін жетеді.

Саравелостың айтуынша, алдағы күндері басты мәселе – Еуроодақтың қарсы шара ретінде капитал нарықтарына әсер ететін шараларды қолдануға шешім қабылдай ма, жоқ па. «АҚШ-тың таза халықаралық инвестициялық позициясы рекордтық теріс деңгейде тұрғанын ескерсек, Еуропа мен АҚШ қаржы нарықтарының өзара тәуелділігі бұрын-соңды болмағандай жоғары. Нарықтарға ең жойқын соққыны сауда ағымдары емес, капиталды қару ретінде пайдалану береді», – деп стратегияшы атап өтті.

Еуропада америкалық бағалы қағаздарды сату соншалықты оңай емес: бұл активтердің басым бөлігі үкіметтер бақыламайтын көптеген жекеменшік қорларға тиесілі, деп жазады Bloomberg. Сонымен қатар, мұндай сату еуропалық компанияларға да соққы береді, сондықтан көптеген инвестициялық стратегтер оның жүзеге асуы екіталай деп есептейді, деп хабарлайды агенттік.

Еуропалық қоғамдық сектор инвесторлары АҚШ активтеріне салымын ұлғайтуды тоқтатып немесе оларды сата бастауы мүмкін, бірақ саяси мақсат үшін инвестициялық табыстарынан бас тарту үшін одан да ауыр дағдарыс қажет болатынын Bloomberg агенттігі Societe Generale компаниясының аға валюта стратегі Кит Джакске сілтеме жасап хабарлады.

ING атап өткендей, теориялық тұрғыдан алғанда Америка активтерінің арқасында Еуропаның ықпал ету мүмкіндігі бар, бірақ ол жұмсақ тәсілді қолдануға мәжбүр болуы мүмкін. «Еуропалық Одақ еуропалық жеке инвесторларды доллармен номиналданған активтерді сатуға мәжбүрлей алмайды. Ол тек еуромен номиналданған активтерге инвестиция тартуға ынталандыра алады», – деді Нидерландының ең ірі банктік тобы.

АҚШ Қаржы министрі Бессент Гренландияға қатысты тарифтік қауіп-қатерлерге жауап ретінде Еуропа облигациялар мен басқа да АҚШ активтерін сатады деген ойды «жалған әңгіме» деп атап, мүлде қабылдамады. «Еуропада ондай әңгіме жоқ», – деді ол Давоста. «Бұл барлық логикаға қайшы, және мен бұған қатты қарсымын».

FT бағанашылары Робин Уиглсворт пен Тоби Нэнглдің пікірінше, Еуропаның АҚШ-қа қарсы 12,6 триллион долларлық америкалық бағалы қағаздарды кепіл ретінде пайдалану идеясы үш себеп бойынша ықтимал емес. Біріншіден, осы активтердің басым бөлігі үкіметтерге тиесілі болмағандықтан, оларды тез арада мәжбүрлеп сату мүмкін емес. Екіншіден, мұндай көлемдегі бағалы қағаздарды АҚШ-тан тыс сатып алатын сатып алушылар жоқ, себебі азиялық нарықтар тым кіші. Үшіншіден, АҚШ облигацияларын жаппай төмендету «өзара кепілдендірілген жойылуға» әкеледі: еуропалықтардың өз портфельдерінің құны құлдырайды, ал капиталдың қайтарылуы еуроның күрт нығаюына және ЕО экономикасына соққы болуына әкеледі, – деп ескертті олар.

18 қаңтар түнінде Трамп Truth Social әлеуметтік желісінде сегіз НАТО мүшесі елден әкелінетін тауарларға АҚШ-та арта түсетін баж салығы салынатынын жариялады, «Гренландияны толық және соңғы сатып алу туралы келісімге қол жеткізілгенге дейін». Америкалық көшбасшының мәлімдемесіне сәйкес, баж мөлшерлемесі 1 ақпаннан бастап 10%-ға белгіленіп, 1 маусымнан бастап 25%-ға дейін өседі.

22 қаңтарда Еуропалық Одақ жетекшілері қарсы шараларды талқылау үшін шұғыл саммит өткізеді. Reuters агенттігінің хабарлауынша, Брюссель АҚШ-тың 93 миллиард еуролық импортына айналымдық баж салығын енгізуді қарастырып жатыр. Еуропалық Одақ бұл пакетті өткен жылы әзірлеген, бірақ оны 6 ақпанға дейін кейінге қалдырған.

Тағы бір нұсқа – ешқашан қолданылмаған «Мәжбүрлеуге қарсы құрал» (ACI). Бұл механизм, «сауда базукасы» деп аталады, АҚШ артықшылыққа ие мемлекеттік тендерлерге, инвестицияларға және қызметтер нарығына қол жеткізуді бұғаттауға мүмкіндік береді. BBC мәліметі бойынша, тарифтік қауіп-қатерлерге қарсы Еуропалық жауапты үйлестіріп жүрген Франция президенті Эммануэль Макрон Трамп тарифтер енгізсе, ACI-ды іске қосуды талап етуге дайын екенін растады.