Еуропалық Орталық Банк ескерткендей, Трамп Иранмен соғыс ашу арқылы қаржылық дағдарысты тудыру қаупі бар.

АҚШ Президенті Дональд Трамптың Иран режимімен ұзаққа созылған қақтығысы, оның тұрақсыз сауда саясаты және халықаралық ынтымақтастық қағидаларынан алыстауға деген ұмтылысы жаңа қаржы дағдарысын тудыруы мүмкін, деп жазады Financial Times, 27 мамырда Еуропалық Орталық Банкі жариялаған қаржылық тұрақтылыққа қауіп-қатерлерге арналған шолуға сілтеме жасап. Еуропалық Орталық Банк өзі Трампты атымен атамайды, бірақ FT реттеушінің сөздерін Вашингтонға тікелей сілтеме деп санайды.

Орта Шығыстағы әскери қақтығыс қаржы жүйесін сынаққа қойып отыр, – деді Еуропалық Орталық Банкінің вице-президенті Луис де Гиндос шолудың алғы сөзінде. «Соғыс салдарының ауқымы әлі белгісіз болса да, ол ұзаққа созылған сайын жаһандық экономика мен қаржылық тұрақтылыққа тигізетін әсері соғұрлым ауыр болады», – деді ол.

Еуропалық Орталық Банктің шолуына сүйене отырып, FT Трамп пен Ақ Үйдің әрекеттеріне байланысты экономика мен қор нарықтарына бірнеше негізгі тәуекелдерді атап көрсетті:

Иранмен соғыс тек жергілікті емес, жүйелік қаржылық соққыны тудыруы мүмкін. Инвесторлар үшін қауіп мынада: бұл акция нарығының бағалануы тым жоғары болып көрінетін уақытта орын алуда. Осындай жағдайда қаржылық активтердің күрт қайта бағалануына нарықтар осал, деп орталық банк ерекше атап өтті.

Мұнай мен газ жеткізіліміндегі үзілістер инфляцияны өсіріп, экономикалық өсімді бәсеңдетуі мүмкін. Энергияны таза импорттаушы аймақ ретінде еуроаймақ үшін бұл аса маңызды, – деп атап өтті Еуропалық Орталық Банкі. Егер соғыс созылып немесе күшейсе, энергия бағасының өсуі нақты табыстарға, тұтыну мен инвестицияларға соққы болып, инфляцияны қажетті деңгейден жоғары ұстауы мүмкін, – деп ескертті реттеуші. Нарықтар үшін бұл қаржылық жағдайлардың қатаңдауы қаупін білдіреді: инвесторлар қазірдің өзінде пайыздық мөлшерлемелерге қатысты күтулерін жоғарылатуда.

— АҚШ-тың тарифтік саясаты тұрақсыздықтың айтарлықтай көзіне айналды. Еуропалық орталық банктің айтуынша, мәселе енді тек баж салығының деңгейінде ғана емес, баж салығына қатысты мәлімдемелер, үзілістер мен кері қайтарылулар жаһандық экономикалық ортаның тұрақты сипаттамасына айналды. Нарықтар үшін бұл жаңа ауытқу кезеңдерінің ықтималдығын арттырады, себебі инвесторлар сауда ережелерін тұрақты деп есептей алмайды.

— АҚШ-тың халықаралық ынтымақтастықтан шығуы геосаяси соққылардың ықтималдығын арттырады. Нарықтар Трамп тұсында Вашингтон дәстүрлі жаһандық көшбасшы рөлін тастап кетеді деп қорқады, деп жазады FT. «АҚШ әкімшілігінің көпжақты ынтымақтастыққа деген міндеттемесіне қатысты белгісіздік саяси соққылардың халықаралық тәртіпті бұзу қаупін арттырады», – деп жазады Еуропалық Орталық Банк өкілдері.

Нарықтар қауіп-қатердің ауқымын жеткіліксіз бағалап от ырған болуы мүмкін. Еуропалық Орталық Банк соғысқа дейін инвесторлар идеалды «Голдилокс сценарийін» күткенін атап көрсетеді: жасанды интеллектіні енгізу арқылы өнімділікті арттыру аясында тұрақты экономикалық өсім, инфляцияның бәсеңдеуі және арзан несие. Жасанды интеллектке қатысты оптимизм геосаяси тәуекелдердің нарықтарға әсерін ішінара бәсеңдеткен еді. Алайда егер энергетикалық дағдарыс ұзаққа созылса, бұл факторлар бір-бірін теңестіруді тоқтатып, керісінше бір-бірін күшейтеді — және инвесторлардың үмітін әлсіретеді, деп ескертті реттеуші.

— Банктік емес қаржылық сектор нарықтағы кернеуді күшейтуі мүмкін. FT жазғандай, Еуропалық Орталық Банк банктерден несиенің ірі көлемін ашық емес сегменттерге, соның ішінде жеке несиеге аударуына алаңдайды. Орталық банк жеке несиемен байланысты тәуекелдерді жоғары левередж, мөлдір емес бағалаулар және шектеулі өтімділікпен түсіндіреді.

— АҚШ акцияларына шоғырлану еуропалық инвесторларды АҚШ-тағы шоктарға осал етеді. Еуропалық Орталық Банк еуроаймақтағы банктік емес инвесторлардың акциялар портфелінің айтарлықтай бөлігі АҚШ компанияларында, әсіресе жасанды интеллект саласындағы компанияларда екенін атап көрсетеді.

— Стандартты портфельдік хедждеу механизмдері тиімді болмауы мүмкін. Регулятор жаңа геосаяси немесе инфляциялық соққылар болған жағдайда әртүрлі активтер кластары арасындағы корреляция күрт өсуі мүмкін екенін ескертеді. Бұл акциялар, облигациялар және басқа активтер бір мезгілде құлдырау қаупін тудырады.

Еуропалық Орталық Банк кибершабуылдар қаупі мен басқа да гибридті соғыс құралдарын, әсіресе маңызды инфрақұрылымға қарсы қолдану туралы алаңдаушылықты күшейтіп отырғанын білдірді. Қаржылық «мінсіз дауыл» сценарийін сипаттап, орталық банк былай деді: «Бұл тығыз байланысқан тәуекелдердің бір уақытта жүзеге асу ықтималдығы және олардың бір-бірін одан әрі күшейте алу мүмкіндігі қаржылық тұрақтылыққа төніп тұрған қауіпті арттырады.»