Геттодан шыққан бала: Ларри Эллисон қалай жер бетіндегі ең бай адам атанды

10 қыркүйек, сәрсенбі күні Oracle негізін қалаушы және директорлар кеңесінің төрағасы Лоуренс «Ларри» Эллисон Bloomberg нұсқасы бойынша әлемдегі ең бай адамға айналды. Ол бұл атақты бір жылға жуық уақыт иеленген Илон Маскты басып озды. Бұған Oracle компаниясының тоқсандық есебі себеп болды. AP агенттігі бұл есепті «таңғаларлық» деп атады. Компания акциялары күрт қымбаттап, Эллисонның байлығы бір күнде 100 млрд доллардан астамға өсті. Бұл Bloomberg тарихындағы ең үлкен тәуліктік өсім болды. 12 қыркүйекке қарай Маск қайтадан бірінші орынға шықты, бірақ Эллисонның байлығы әлі де 363 млрд доллар деңгейінде қалды. Ол мұндай жетістікке қалай жетті?

Бастау

Ларри Эллисонның өмірінің бастауын сәтті деу қиын. Ол 1944 жылы жас анасынан некесіз туған. Анасы көп ұзамай баласын туыстарына тәрбиелеуге берді. Биологиялық әкесін ол ешқашан көрмеген. Business Insider жазғандай, Ларриді Эллисондар отбасы тәрбиеледі. Ол Чикагоның оңтүстігінде өсті. Look журналы бұл жерді бір кездері «АҚШ-тағы ең ескі әрі ең қиын қара гетто» деп атаған.

Эллисонның еске алуынша, бұл қазір елестететіндей қауіпті гетто болмаған. Бұл — еврейлер тұратын аудан еді, оны қара нәсілділер, пуэрторикалықтар және латиноамерикандықтар аудандары қоршап тұрған. Оның айтуынша, бұл «төменгі орта таптың» адамдар тұратын қарапайым ауданы болатын. Тек кейін басқа жаққа көшкенде ғана «нашар аудан» екенін түсінген.

Forbes дерегінше, оның асырап алған әкесі — Ресейден келген иммигрант. Ол Жаңа дағдарыс кезінде жылжымайтын мүлік бизнесін жоғалтып, мемлекеттік тұрғын үй басқармасында қарапайым аудитор болып жұмыс істеп күн көрген.

Ларридің жастық шағы АҚШ-тағы соғыстан кейінгі экономикалық өрлеумен тұспа-тұс келді. Бірақ бұл уақытта миллиондаған жас болғанымен, барлығы бірдей мультимиллиардер болған жоқ. Екінші «жолы болғаны» — 1966 жылы, 22 жасында Калифорнияға көшуі. Ол кезде Кремний алқабы енді пайда болып жатқан. Эллисон екі рет университетке түсті, бірақ ешқайсын бітірмеді.

«Жоғары білім, әрине, пайдалы. Әркімге бір диплом алуды ұсынар едім. Бірақ мен дипломсыз оқуды тастап, Калифорнияға келдім. Ешқашан информатика курстарына қатысқан емеспін. Бағдарламалауды өз бетіммен үйрендім. Кітап алып, жай ғана код жаза бастадым», — деген ол Смитсон институтына берген сұхбатында.

Бірнеше жылдық кездейсоқ жұмыстардан кейін оны әйгілі инженер Джин Амдал жұмысқа алды. Ол IBM-360 серверлерінің архитектурасын жасаған. 1970 жылы Амдал жапондық Fujitsu-мен бірге Amdahl компаниясын құрды. Жас программистті Жапонияға іссапарға жіберді. Жапон мәдениеті, әсіресе ұжымдық еңбекке бағытталуы, тұрмыстағы сыпайылық пен бизнестегі қаталдық Ларриге ерекше әсер қалдырды.

Бір жапондық бизнесмен оған: «Жапонияда біз бәсекелестеріміз балаларымыздың күрішін ұрлайды деп санаймыз. Нарық үлесі 100%-дан аз болса, жеткіліксіз. Менің жетістігім жеткіліксіз, өзгелер міндетті түрде сәтсіздікке ұшырауы тиіс. Біз қарсыластарды жоюымыз керек», — деген.

Бұл кеңес кейін Эллисонға қатты көмектесті.

«Оракулдың» тууы

1976 жылы IBM зерттеу жобасы System R жаңа тәсіл — реляциялық дерекқорлар мен SQL тілі туралы мақалалар жариялады. Бұл тәсіл үлкен көлемдегі ақпаратты іздеуді жеңілдететін, бірақ коммерциялық әлеуеті әлі ашылмаған.

«Сол кезде реляциялық дерекқорлар ешқашан коммерциялық тұрғыда өміршең болмайды деп саналды, себебі олар тым баяу. Сондықтан ешбір компания, тіпті IBM де, коммерциялық нұсқа жасауға тырысқан жоқ», — деп еске алған Эллисон.

1977 жылы ол Ampex компаниясында жұмыс істеп жүріп, ЦРУ-дан Oracle атты дерекқор жасауға тапсырыс түскенін білді. Эллисон және әріптестері Боб Майнер мен Эд Оутс реляциялық дерекқорлар үлкен мүмкіндік деп шешті. Олар өзара 2 мың доллар жинап, Software Development Laboratories атты фирма ашты. ЦРУ-дың келісімін Ampex-тен тартып алып, алғашқы 50 мың доллар пайда тапты. Осыдан кейін нағыз күрес басталды.

«Барлығын өз ақшамызға жасадық. Сол кезде венчурлық капиталистер бізбен мүлде кездескісі келмейтін. Күткізіп қоятын, кейін қабылдамайтынын түсінетінбіз. Біз венчурлық ортада «персона нон-грата» едік», — дейді Эллисон.

1980 жылы компанияда бар болғаны сегіз қызметкер болды, табысы 1 млн доллардан аз еді. Бірақ келесі жылы IBM өз серверлерінде Oracle қолдана бастады. Содан кейін жеті жыл бойы Oracle-дың сатылымы жыл сайын екі есеге өсті. 1982 жылы компания өнімінің атымен Oracle деп аталды.

1986 жылы IPO-ға шықты. Акциялар 15 доллардан ұсынылып, алғашқы күннің соңында 20 долларға өсті. Егер сол кезде 1000 доллар салған болсаңыз, бүгін ол 7 млн доллардан асатын еді (Benzinga дерегі).

Дегенмен, Эллисонды миллиардерлердің шыңына шығарған дерекқорлар емес, бұлтты есептеулер бизнесі болды.

«Бұл — бос сандырақ»

Бұлтты есептеулер — интернет арқылы компьютерлік қуат жалға беру — 2025 жылдың бірінші жартысында 400 млрд долларлық нарыққа айналды. Statista дерегінше, оны 2006 жылы Amazon бастаған. Қазір нарық үлестері: Amazon — 30%, Microsoft — 20%, Google Cloud — 13%, Alibaba Cloud — 4%. Oracle бесінші орында.

Эллисон бұл модельге ұзақ уақыт бойы сенбеді. 2008 жылы аналитиктердің сұрағына ол: «Бұл толық сандырақ. Бұл ақымақтық. Қашан тоқтайды?» — деп жауап берген.

Бірақ 2010-жылдары Oracle-да да бұл технологиясыз болмайтынын түсінді. Amazon-нан мамандарды тарта бастады. Олардың бірі Дон Джонсон bare metal тәсілін ұсынды: клиентке толық физикалық серверді жалға беру. Бұл жылдамдық пен қауіпсіздікті арттырды. Эллисон бұл әдісті қолдады.

Oracle-дың бұлтты бизнесі дами бастады. Zoom, Uber сияқты клиенттер келді. Бірақ нағыз бетбұрыс 2022 жылы TikTok-пен келісім болды: АҚШ-тағы қолданушылар деректері тек Oracle серверлерінде сақталатын болды. Бұл бір клиенттің өзі Oracle-ға жылына 1 млрд доллардан артық табыс әкелді.

2023 жылы жасанды интеллект революциясы басталды. ЖИ-ға орасан зор есептеу қуаты қажет болды. Эллисон бұл мүмкіндікті жібермей, 2023 жылдың қаңтарында Дональд Трамп, OpenAI басшысы Сэм Альтман және Softbank жетекшісі Масаеси Сонмен бірге Stargate мега-жобасын жариялады. Бұл жобаға 500 млрд доллар инвестиция салынып, алып дата-орталықтар салу міндеті Oracle-ға берілді.

Осы шешім Эллисон байлығының күрт өсуіне себеп болды. 2026 қаржы жылының I тоқсанының қорытындысы бойынша компанияның келісімшарттық міндеттемелері 359%-ға өсіп, 455 млрд долларға жетті. Oracle басшысы Сафра Кац: «Бірінші тоқсанда біз үш клиентпен төрт ірі келісімге қол қойдық. Жақын айларда бірнеше жаңа клиент келеді. RPO жарты триллион доллардан асады», — деді.

Бұл фондағы бағдарламалық қамту сатылымының 1%-ға азаюын ешкім байқаған жоқ. Енді компания табысының 48%-ы бұлтты есептеулерден, 38%-ы софттан келеді.

Жаңа дәуір басталды. Oracle тез арада бағдарламалық қамту компаниясынан бұлтты алпауытқа айналуда. Жапондық бизнес стиліне тән қаталдықты ескерсек, Эллисонның қарсыластарына алаңдауға негіз бар. Енді оның балаларының «күрішін» ешкім тартып ала алмайды.