Halyk Bank пайдасының төмендеуін байқағанымен, бөлшек несиелеуде қарқынын қайта қалпына келтірді.
Қазақстанның ең ірі банкі Halyk Bank 2026 жылдың алғашқы жартыжылдығында таза пайдасы жыл сайын 15,3 пайызға азайып, 447,6 миллиард теңгеге дейін төмендегенін хабарлады ($970 млн, мұнда және әрі қарай 2026 жылғы 18 тамыздағы Ұлттық Банктің айырбас бағамы бойынша) 528,6 млрд теңгеден ($1,15 млрд) төмендеді. Екінші тоқсанда өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда пайда 16,1 пайызға азайып, 212,8 млрд теңгеге ($461 млн) жетті. Жыл басынан бері активтер 5,4 пайызға өсіп, 22,04 триллион теңгеге ($47,77 млрд) жетті. Жеке тұлғалардың салымдары жыл сайын 10,5 пайызға өссе, корпоративтік клиенттердің салымдары 5,4 пайызға артты.
Банк пайданың төмендеуінің негізгі себептері ретінде Ұлттық банктің резервтік талаптарының қатаңдауы, бөлшек несиелеуді қатаң реттеу және клиент қаражаттарының орташа құнының өсуін – ал орташа несиелік мөлшерлеме іс жүзінде өзгеріссіз қалғанын – атайды. Halyk банкінің жылдың алғашқы жартыжылдығындағы пайыздық табысы 12,2%-ға өсіп, 1,45 триллион теңгеге ($3,14 млрд) жетті, ал пайыздық шығындар 21,6 пайызға өсіп, 788,5 млрд теңгеге ($1,71 млрд) жетті. Нәтижесінде несие шығындарына резервтер аударылмас бұрынғы таза пайыздық табыс небәрі 2,6%-ға өсіп, 657,6 млрд теңгеге ($1,43 млрд) жетті.
Таза пайыздық маржа (NIM) 7,3%-дан 6,8%-ға дейін төмендеді. Банктің өз бағалауы бойынша жаңа ең төменгі резервтік талаптардың әсерін есепке алмағанда ол 7,2%-ды құрар еді. Орташа меншікті капиталға табыс (ROAE) 33,6 пайыздан 24,8 пайызға төмендеді.
Нәтижеге таза төлемдер мен комиссиялық табыстың 19,6 пайызға азайып, 54,5 млрд теңгеге ($118 млн) дейін төмендеуі қосымша әсер етті. Halyk мұны негізінен несиелеу критерийлері қатаңдатылғаннан кейін тұтынушылық несиелеу (бөліп төлеу жоспарлары) бойынша төлемдер мен комиссиялық табыстың азаюына, сондай-ақ кейбір банктік қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) біртіндеп клиенттерге аударуға байланыстырады. Несиелер бойынша шығындар (резервтердің өсуін қоса) 69,1%-ға өсіп, 104 миллиард теңгеге ($225 млн) жетті. Зақымдалған несиелердің (3-кезең) үлесі 8,6 пайызға дейін өсті, ал өткен тоқсанның соңында бұл көрсеткіш 8,2 пайыз, жыл басында 7,7 пайыз болған. Алайда бұл төлем қабілеті жоқ бөлшек несиелерді қарыз жинаушыларға сатуға салынған мораторийдің жалғасуына байланысты: ескі несиелер баланста қалып, олардың көлемі несие портфеліне қарағанда салыстырмалы түрде жылдамырақ өсіп жатыр, дегенмен ағымдағы тәуекел шығыны 1,4 пайыз деңгейінде сақталды.
Банктің несие портфелі өсуді жалғастырды: Маусым айының соңында оның жалпы көлемі 13,96 триллион теңгеге ($30,26 млрд) жетті – бұл бір жыл бұрынғыдан 13,2 пайызға жоғары, алайда 2026 жылдың басынан бері өсім небәрі 1,8 пайызды құрады. Сонымен бірге банк бөлшек несиелеу өсімінің іс жүзінде тоқтап қалғанына қарамастан, жағдайды шеше білді: 2026 жылғы бірінші тоқсан соңында портфель 0,05%-ға төмендегенімен, жылдың алғашқы жартыжылдығының соңында ол жыл басымен салыстырғанда 4,8 триллион теңгеге ($10,40 млрд) дейін өсті, яғни 4,2 пайызға өсті, бұл 2025 жылдың алғашқы жартыжылдығындағы көрсеткішке (4,3 пайыз) дерлік сәйкес келеді.
Қазақстандағы басқа ірі банктер бұған дейін ұқсас нәтижелерді хабарлаған: Freedom Holding (банктік емес бизнесін қоса алғанда) 2027 қаржылық жылдың бірінші тоқсанында кірісі жыл сайын 40 пайызға өсіп, 732,5 миллион долларға жеткен, таза пайда 15 пайызға азайып, 37,4 миллион доллардан 31,7 миллион долларға дейін төмендеді. Kaspi.kz-те жылдың алғашқы жартыжылдығында бұл үрдіс онша байқалмады: кіріс 23 пайызға өсіп, 2,19 триллион теңгеге ($4,75 млрд) жетті, ал таза пайда 0,4 пайызға төмендеп, 510,8 млрд теңгеге ($1,11 млрд) жетті.
2026 жылғы 18 тамыздағы сауданың соңында KASE-дегі Халық Банкінің акциялары алдыңғы жабылу көрсеткішінен 3,68 пайызға төмендеп, 392,02 теңгеге жетті. Лондон қор биржасында Алматы уақыты бойынша сағат 18:00-де банктің депозитарлық қолхаттары 4,99 пайызға төмендеп, $33,35-ке жетті.
