«Интернетке таптырмас»: SpaceX неге «мем-акцияға» айналуы мүмкін

Ұзақ күткен алғашқы жария ұсынысынан кейін SpaceX бөлшек инвесторлар арасында танымал «мем» акциялары сияқты саудаланады деп жазады MarketWatch. Басылымға сұхбат берген сарапшылар Илон Масктың компаниясының акцияларында жоғары құбылмалылық болатынын ескертеді.

MarketWatch мәліметі бойынша, SpaceX компаниясының маусым айында өтеді деп күтілетін IPO-дан кейін оның акциялары біраз уақыт бойы құбылмалы болуы мүмкін. «Менің ойымша, акция бағасы айтарлықтай ауытқып отырады», – деді PitchBook талдаушысы Франко Гранда басылымға. Оның айтуынша, ішкі тұлғалар мен алғашқы инвесторлардың акцияларды сатуға қойылған шектеулері алынғаннан кейінгі «лок-ап» мерзімі аяқталған соң жағдай айрықша өткір болуы мүмкін.

Канзас университетінің қаржы профессоры Энджел Тенгуловтың айтуынша, SpaceX «мемдік акцияға» айналуы мүмкін. Мұндай акциялар әдетте жоғары сауда көлемі мен бағаның күрт ауытқуларымен сипатталады, көбінесе әлеуметтік желілердің ықпалымен. Олардың көрсеткіштері негізгі бизнес көрсеткіштерінен «ажыратылған» және «спекулятивті шу мен вирус тәрізді таралу әсерлерімен» анықталады, бұл оларды тәуекелді етеді, – деп түсіндірді Тенгулов. Ол SpaceX-ті «нарративтік компания» деп сипаттады — яғни Марсты колониялау сияқты тартымды оқиғаға негізделген компания. Мұндай әңгімелеу «интернет үшін өте қолайлы», — деді ол, SpaceX-ті Reddit форумдарындағы бөлшек инвесторлар арасында танымал GameStop — офлайн бейнеойын сатушы компаниямен салыстыра отырып.

«SpaceX-тің «мемдік акцияға» айналуына қажетті құрамдас бөліктері айқын: ауқымды әңгіме, адал ізбасарлары бар негізін қалаушы және бағалау негізінен қазіргі көрсеткіштерге емес, болашақ әлеуетке негізделген», – деді Roundhill компаниясының бас директоры Дэйв Маза MarketWatch-қа. Ол компанияның акцияларының едәуір бөлігін бөлшек инвесторларға бөлуді жоспарлауы тізімге енгізілгеннен кейін «мем» динамикасының пайда болу ықтималдығын арттырады деп есептейді.

MarketWatch жазғандай, Илон Масктың тағы бір компаниясы Tesla-ның акциялары да бір кездері «мем-акциялар» деп аталған. «Осылушылық – Tesla-ның мәні. Ол әрқашан солай болған. «SpaceX акцияларымен де дәл солай болатынына дерлік еш күмән жоқ», – деп жазады басылым инвестор әрі ықпал етуші Сойер Мерриттің сөзін келтіре отырып. Ол әлеуметтік желілерде Tesla туралы пікірлерімен кеңінен танымал және акция бағасының жоғары құбылмалылығын бөлшек инвесторлардың белсенділігі мен миллиардердің танымалдылығымен байланыстыра отырып, үнемі жазады.

Дегенмен, Zacks Investment Research компаниясының стратегі Эндрю Рокко SpaceX-ті Tesla сияқты табысты деп есептейді және сондықтан оны «мем» акциясының анықтамасына толық сәйкес келмейді, мұндай компаниялар арасында бұл сирек кездеседі. Алайда ол кейбір инвесторлар SpaceX-тің бағалануын шамадан тыс деп санауы мүмкін екен ін мойындайды.

2025 жылғы желтоқсанда ішкі тұлғалардың акцияларды сатуы компанияның құнын шамамен 800 миллиард долларға бағалады. Содан бері, PitchBook мәліметі бойынша, SpaceX шамамен 16 миллиард доллар кіріспен шамамен 7,5 миллиард доллар EBITDA көрсетті. Ақпан айында Масктың xAI атты жасанды интеллект стартапымен бірігуден кейін біріктірілген компанияның құны шамамен 1,25 трлн долларға бағаланған болар еді, бірақ кейбір инвесторлар бұл көрсеткішті тым консервативті деп санады, деп жазады Reuters. Агенттіктің мәліметінше, SpaceX қазіргі уақытта Nasdaq жеке нарығында шамамен 1,54 трлн долларға бағаланған. Bloomberg хабарлағандай, SpaceX IPO кезінде 2 трлн долларлық бағалауға ұмтылуда.

«SpaceX біздің платформамызда тұрақты түрде ең белсенді саудаланатын компаниялардың қатарында, себебі бүгінгі жеке нарықта оған ұқсас ештеңе жоқ», – деді Rainmaker Securities компаниясының негізін қалаушылардың бірі Грег Мартин, Reuters-ке. Rainmaker Securities жеке компаниялардың акцияларын IPO-ға дейінгі саудада делдал ретінде қызмет етеді. «Сұраныс дерлік әрқашан ұсыныстан асып түседі, және бұл екінші нарықтағы жалпы белсенділік бәсеңдеген кезеңдерде де өзгеріссіз қалады».

Талдаушылар MarketWatch мәліметіне сәйкес SpaceX-тің биржаға шығуы ғарыш саласына инвесторлардың қызығушылығын арттыруы да, бәсеңдетуі де мүмкін екенін атап көрсетеді. Мысалы, Roundhill MEME ETF құрамына AST SpaceMobile компаниясы кіреді, ол спутниктер арқылы пайдаланушылардың телефондарына тікелей интернет жеткізуге уәде береді, бірақ әлі пайда әкелмейді.

Бір жағынан, SpaceX-тің IPO-сы осы секторға қосымша назар аударып, басқа ғарыш компанияларының акцияларымен сауда белсенділігі мен құбылмалылығын арттыруы мүмкін – инвесторлар «байланысты» мүмкіндіктерді іздейді, – деді Roundhill компаниясының Мазза. Екінші жағынан, Масктың компаниясы институционалдық капитал мен инвесторлардың қызығушылығын өзіне тартуы мүмкін, ал ол әдетте бөлшек саудагерлер арасында танымал шағын компанияларға бағытталатын еді.

CNBC мәлімдеуінше, осы көлемдегі орналастыру нарықты технологиялық алыптардың акцияларын біраз сатуға итермелеуі мүмкін.

«SpaceX-тің IPO-сын бағалап жатқан инвесторлар зымыран бизнесі мен Starlink жазылушыларына назар аударып отыр», – деп жазды Deepwater Asset Management компаниясының басқарушы серіктесі Джин Мунстер X әлеуметтік желісінде. «Бірақ олар негізгі мәні жіберіп отыр. Илон Маск бақылайтын компаниялар экожүйесі арқылы SpaceX үнсіз түрде толық егеменді жасанды интеллект жасауға қабілетті жалғыз активтер жиынтығын жинақтап қойған.

Бұл терминмен талдаушы бір компанияның толық бақылауында болып, ешбір кезеңде сыртқы жеткізушілерге тәуелді емес толық циклді жасанды интеллект жүйесін білдіреді. Мунстердің айтуынша, SpaceX мұндай модельді іске асыра алады – және дәл осысы оның негізгі бәсекелік артықшылығына айналуы мүмкін, деп жазады Business Insider.