Инвесторлар Франциядан теріс айналды: саяси дағдарыс пен экономикалық тоқырау
2025 жылы инвесторлар Еуропа нарығына үлкен қызығушылық танытқанымен, құрлықтағы ірі экономикалардың бірі — Франция — назардан тыс қалды. Инвесторлар Германияны артық көріп, француз нарығынан бойын аулақ салуда. Францияның қор нарығы жылдың басынан бері Германиямен салыстырғанда әлдеқайда әлсіз өсім көрсетті, ал француз облигациялары да көршілерінен қалып қойды. Бұған себеп тек люкс секторының құлдырауы ғана емес — негізгі алаңдаушылықтар саяси және экономикалық сипатта.
Егжей-тегжейлі
2025 жылы Францияның CAC 40 индексі өсім қарқыны бойынша Германияның DAX индексінен едәуір артта қалды: CAC 40 тек 4,1% қосса, Германияда акциялар 18%-ға қымбаттап, бұл 2007 жылдан бергі ең үздік жартыжылдық көрсеткіш болды, деп жазады Bloomberg. Францияның нарығы жалпыеуропалық Stoxx 600 индексінен де қалып қойды — соңғысы жылдың басынан бері 7%-ға өсті.
Францияға қатысты инвесторлардың сақтықпен қарауын Bank of America жүргізген сауалнама да растайды. Еуропалық қор басқарушылары биыл Еуропа нарығына оң көзқарас танытқанымен, жеке елдер арасында Германия — сүйікті, ал Франция — сүйкімсіз елге айналуда.
Францияның жағдайы не болып жатыр?
Саяси тұрақсыздық
2024 жылғы маусымдағы кезектен тыс сайлаудан кейін Франция «сенімсіз жағдайдағы» парламентпен және саяси тұрақсыздықпен бетпе бет келуде. Бұл мемлекетке ЕО белгілеген бюджет тапшылығы шектерін сақтау жолында кедергі келтіруде, деп жазады Bloomberg. Париждегі Mandarine Gestion қорын басқаратын Флориан Аллен Франциядағы инвесторларды мазалайтын проблемалар тек күрделене түскенін айтады.
«Соңғы бір жылда Франциядағы ең маңызды мәселелердің ешқайсысы шешілген жоқ. Мемлекеттік қаржының жағдайы мүшкіл, экономикалық өсім баяу, ал саяси белсенділік мүлдем жоқ. Сондықтан Еуропа нарығына инвестиция салғысы келетін шетелдік инвестор неге Германияны таңдайтынын жақсы түсінемін», — деді ол.
Француз акцияларының артықшылығы жойылды
Президент Эммануэль Макрон кезектен тыс сайлау өткізетінін жариялағаннан бері, ірі капиталдық құны бар француз компанияларының акциялары күрт арзандап, германдық акциялармен салыстырғандағы артықшылықтарын жоғалтты, деп жазады Bloomberg. Қазір француз CAC 40 индексінің болашақтағы табысқа шаққандағы P/E коэффициенті немістің DAX индексінен 8%-ға төмен, ал 2024 жылға дейінгі он жылда француз акциялары орташа есеппен 6% премиямен сатылатын.
Сондай-ақ, Франция акциялары Испания мен Италиядан да артта қалуда: IBEX 2024 жылдың жазынан бері 22%-ға, ал Миланның FTSE MIB индексі 14%-ға өскен.
Сарапшылар болжамдарын төмендетуде
Сарапшылар елдің ірі компанияларына қатысты болжамдарын төмендетіп жатыр. 2024 жылдың басынан бері CAC 40 индексіндегі табыс болжамы 10%-дан астамға азайған. Бұл көрсеткіш Германияның DAX индексіндегі 5%-дық өсіммен және Stoxx Europe 600 индексіндегі 2%-дық өсіммен салыстырғанда әлдеқайда нашар, деп жазады Bloomberg.
Люкс секторы дағдарыста
Париж нарығында люкс компанияларына тиесілі акциялардың құлдырауы терең із қалдырды. Louis Vuitton және Christian Dior брендтеріне иелік ететін LVMH акциялары өткен жаздағы саяси дағдарыстан бері 36%-ға төмендеді. Бұл CAC 40 индексінен 300 ұпайдан астам жоғалтуға себеп болды — бұл Stellantis NV сияқты автоөндірушінің әсерінен үш есе көп, деп жазады Bloomberg.
Облигациялар да бәсекеде ұтылып жатыр
Француз облигацияларының кірістілігі Германиямен салыстырғанда төмен. 2024 жылдың жазында Макрон сайлау туралы мәлімдегеннен кейін 30 жылдық облигациялар кірістілігі жарты пайызға жуық өсті, ал Германияда бұл көрсеткіш өзгерген жоқ. Францияның 10 жылдық облигациялары 18 базистік тармаққа қымбаттаса, Германияда керісінше 6 тармаққа төмендеген. Бұл — француз қағаздарына деген сенім азайып, сұраныс кемігенінің айғағы.
Контекст
Бұған дейін Францияға инвестиция салу тиімді деп саналатын. Себебі, Макрон шетелдік инвесторлар алдында реформатор, бизнеске бейіл президент ретінде көрінді. Ал француз люкс өнімдеріне деген жаһандық сұраныс жылдан-жылға өсіп отырды.
Bloomberg деректеріне сәйкес CAC 40 индексінің жиынтық кірісі 2017 жылдың ортасынан (Макрон президент болған кезден) 2024 жылдың маусымына дейін 83%-ды құраған. Бұл — Stoxx 600 индексінің 68%-дық өсімінен жоғары. Алайда, 2024 жылдың маусымынан бастап CAC 40 4%-ға төмендесе, DAX 26%-ға, ал Stoxx 600 3,6%-ға өскен.
«Франция бұрынғыдай тартымды спредтерге қайта орала алмайды», — дейді AllianceBernstein компаниясының еуропалық бөлім басшысы Джон Тейлор. Оның айтуынша елде нақты саяси басымдық болмаса, қарыз және бюджеттік тәртіпті жақсарту өте қиын болмақ.
Францияның бюджет тапшылығы жылдар бойы ұлғайып келді, ал 2024 жылғы сайлау нәтижесінде күшті оппозиция мен бытыраңқы парламент пайда болды. Бұл жағдай үкіметке шығындарды қысқарту міндетін айтарлықтай қиындата түсті.
Премьер-министр Франсуа Байру келесі айда 2026 жылға арналған бюджет жоспарын таныстыруы тиіс. Онда шамамен 40 млрд еуро ($46 млрд) үнемдеуді көздейтін шаралар бар.
«Егер Байру 2026 бюджетін іске асыра алса мен Францияға оптимизммен қарай бастар едім», — дейді Kepler Cheuvreux компаниясының экономика және көпактивті стратегия бөлімінің басшысы Арно Жиро. — «Алайда бұл тактикалық шешім ғана болар еді, өйткені саяси қауіп қайта оралуы мүмкін — әрі бұл жақын арада орын алады».
