Ирандағы соғыс басталғалы алтын өндіретін компаниялардың акциялары құлдырады. Қай акцияларды сатып алуға тұрарлық?

Таяу Шығыстағы әскери қақтығыс басталғалы алтын бағасы төмендеп, оның «қауіпсіз баспана» деген дәстүрлі түсінікке қайшы келеді. Алайда кейбір алтын өндіруші компаниялардың акциялары одан да қатты құлдырады. Freedom Finance Global компаниясының талдаушысы Владимир Чернов осы құлдырау кезінде инвесторлар қандай бағалы қағаздарға назар аударуы керектігі туралы жазды.

29 қаңтарда, Таяу Шығыстағы әскери қақтығыс басталуына бір ай қалғанда, алтын бағасы шарықтап, 5 600 долларға таяды. Қақтығыс басталғаннан кейін ол 4 100–4 200 доллар аралығына төмендеді. Төмендеу шарықтау нүктесінен шамамен 25%-ға, Ирандағы соғыс басталғалы бері 18–22%-ға жетті. (8 сәуірге қарай алтын бағасы біршама қалпына келгенімен, қаңтардағы рекордтық көрсеткіштен шамамен 14%-ға төмен деңгейде қалып отыр).

Сонымен бірге, сол кезеңде алтын өндірушілер секторының индекстері орта есеппен 16–18%-ға төмендеді, ал осы индекстерге кіретін жеке акциялар 25–30%-ға құлдырады. Бұл негізгі қысым нарықтың барлық бөлігінде біркелкі емес, ең алдымен шығындар мен қарыз жүктемесіне сезімтал компанияларға түскенін көрсетеді.

Неліктен бұлай болғанын түсіну үшін алтын өндіру бизнесінің мәнін түсіну қажет. Нарықта тек алтынның бағасы ғана емес, сонымен бірге өндіріс шығындарының толық көлемін ескергеннен кейін компания әр унциядан қанша табыс табатыны да маңызды.

Қазіргі уақытта шығындар акция бағасына ауыртпалық болып отыр. 2025–2026 жылдары сала энергия, логистика және қарызды қызмет көрсету шығындарының өсуіне тап болды. Жоғары пайыздық мөлшерлемелер қосымша қысым жасады, себебі бұл сектор дәстүрлі түрде айтарлықтай қарыз жүгін көтереді. Компаниялардың логистикалық шығындары Қызыл теңіздегі дағдарыс пен Ормуз бұғазы айналасындағы тәуекелдерге байланысты теңіз көлігіндегі бұзылулар салдарынан өсіп келеді. Суэц каналының айналасынан Үміт мүйісі арқылы айналып өтетін кемелер сапар қашықтығын, жүк тасымалдау шығындарын және жанармай шығындарын арттырды. Иранмен байланысты шиеленіс жүк тасымалдау шығындарының және сақтандыру жарналарының өсуіне, сондай-ақ кідірістер қаупіне әкелді.

Мысалы, 2025 жылы IAMGold компаниясының AISC (барлық қолдау шығындары) унциясына 1 900 долларды құрады, ал 2024 жылы бұл көрсеткіш 1 720 доллар болған . Бұл канадалық өндіруші үшін ірі алтын өндірушілер арасындағы ең жоғары көрсеткіштердің бірі болып табылады . Әлемдік алтын кеңесінің мәліметі бойынша, 2025 жылғы үшінші тоқсанда саланың орташа AISC көрсеткіші жыл сайын 9%-ға өсіп, унциясына 1 610 долларға жетті.

Әрине, алтын бағасының өз түсуі де акциялар бағасына әсер етеді – компаниялардың пайда маржасы металл бағасының төмендеуінен де жылдамырақ қысқарады. Бірақ алтын өндірушілер үшін бұл рычаг екі жақты әсер етеді. Алтын бағасы көтерілгенде компаниялардың пайдасы мен ақша ағыны жиі жылдамырақ өседі, себебі олардың шығындарының едәуір бөлігі іс жүзінде тұрақты немесе сату бағаларынан баяу өседі.

Ирандағы соғыс басталғалы алтын бағасының төмендеуінің басты себебі – қауіпсіз активтерге сұраныстың құрылымындағы өзгерісте жатыр. Конфликттің алғашқы кезеңдерінде инвесторлар металлды сатып алса, кейін тенденция керісінше өзгерді. АҚШ мемлекеттік облигациялары бойынша кірістіліктің өсуі мен Федералдық резерв жүйесінің қатаң ақша-несие саясатының жалғасуы — АҚШ орталық банкі 18 наурызда пайыздық мөлшерлемелерді төмендетпеді — доллармен номиналданған құралдарды тартымды етті. Инфляцияны ескере отырып түзетілген нақты кірістілік оң мәнге ие болды, бұл тарихи тұрғыдан алғанда алтын бағасына қысым жасайды. 10 жылдық АҚШ қазынашылық облигацияларының кірістілігі 4,5%-дан жоғары болып қалды, бұл алтынға деген қызығушылықты бәсеңдетті.

Екінші фактор – пайда алу және капиталдың энергетика саласына ағылуы. Конфликт басталғаннан АҚШ пен Иран арасындағы екі апталық атысты тоқтату туралы хабарландыруға дейін Brent маркалы шикі мұнай бағасы 50%-дан астам өсті; 7 сәуір таңертеңінде Brent фьючерстері барреліне 111 доллардан жоғары көтерілді. Осындай жағдайда институционалдық инвесторлар энергия бағасының өсуінен тікелей пайда көретін мұнай-газ саласына қаражат аударды. Нәтижесінде алтынға пайыздық мөлшерлемелерден ғана емес, сонымен қатар ағымдағы кіріс ұсынатын балама «қауіпсіз баспана» активтерінен де қысым түсті.

Үшінші фактор – доллардың мықты болуы. Геосаяси белгісіздік кезеңдерінде доллардың нығаюы алтынға қосымша қысым жасайды, себебі бұл металл АҚШ долларымен бағаланады. DXY индексі қысқа мерзімде 100 ұпайдан жоғары көтеріліп, алтын бағасының өсуін одан әрі шектеді.

Ағымдағы түзету трендтің негізгі бағытындағы түбегейлі өзгерістен гөрі техникалық және орта мерзімді түзету сипатында көрінеді. Геосаяси шиеленіс сақталып отыр, яғни қауіпсіз активтерге сұраныс толық жойылған жоқ.

Сонымен бірге, орталық банктер алтын қорларын ұлғайтуды жалғастыруда. Дүниежүзілік алтын кеңесінің мәліметі бойынша, орталық банктердің таза сатып алу көлемі 2024 жылы 1 000 тоннадан, ал 2025 жылы 863 тоннадан асты.

Инвесторлар үшін бұл алтын өндіруші компаниялардың акцияларындағы қазіргі құлдырау қолайлы кіру нүктесін ұсынуы мүмкін, бірақ тек инвестиция кем дегенде 6–12 ай бойы ұсталған жағдайда ғана.

Әлемдік жария компаниялар арасында алтын өндірудің жетекшілері – Newmont пен Barrick Mining – назар аударуға тұрарлық .

Олардың өндіру шығындары салыстырмалы түрде төмен (онс үшін шамамен 1 300–1 500 АҚШ доллары) және ақша ағыны тұрақты. Ағымдағы нарықтық түзету кезінде олардың болашақ P/E көрсеткіштері 10–12-ге дейін төмендеді, бұл тарихи деңгейлерден төмен. Newmont компаниясының ағымдағы коэффициенті 14,86-ға тең, ал Barrick компаниясінікі – 10,6.

Newmont акциялары Ирандағы соғыс басталғалы шамамен 12%-ға төмендеді. Алайда олар жыл басынан (7 сәуірдегі жабылу бойынша) 14,8%-ға және өткен жылы ішінде шамамен 156%-ға өсті. S&P 500 индексі жыл басынан бері 3,34%-ға төмендеді.

Newmont акцияларына қатысты қазіргі орташа мақсатты баға $139,82-ні құрайды, бұл 20%-дан астам өсу әлеуетін білдіреді.

23 сәуірде компания 2026 жылдың бірінші тоқсан нәтижелерін жариялайды. Уолл-стрит талдаушыларының пікірінше, акцияға түсетін табыс ($2,02, жылдық өсім 61,6 %) айтарлықтай өседі деп күтілуде; Zacks консенсус болжамы бойынша компанияның таза сатылымы 6,53 миллиард долларды құрайды, бұл бір жыл бұрынғы көрсеткіштен 30,38 % жоғары.

Barrick Mining акциялары жыл басынан бері 6,5%-ға, Ирандағы соғыс басталғалы 18,5%-ға төмендеді. Компания акцияларының орташа мақсатты бағасы 57,03 АҚШ долларын құрайды, бұл шамамен 38%-дық өсімді көрсетеді. Өткен жыл ішінде олар шамамен 135%-ға өсті.

2025 жылдың соңғы екі тоқсанында компания алтын сатылымының тиісінше 9% және 15%-ға өскенін хабарлады. Сату көлемдерін арттыру алдағы тоқсандарда табыс пен маржаны сақтаудың негізгі шарты болады, әсіресе металл бағаларының төмендеуін ескере отырып.

Жалпы алғанда, нарық қазір қайта бағалау кезеңін бастан кешуде. Негізгі сценарий бойынша алдағы 6–12 айда кірістер тұрақталған сайын және доллар әлсіреген сайын алтын унциясы $4 500–$5 000 аралығына оралуы мүмкін.

Сақ сценарийде бағалар 4 000–4 500 доллар аралығында қалады. Дегенмен, операциялық рычагтың арқасында алтын өндіруші компаниялардың акциялары металлдың өзіндік бағасынан жылдамырақ қалпына келуі мүмкін. Бұл секторды қазіргі деңгейде акцияларды біртіндеп сатып алуға тартымды нұсқаға айналдырады. Дегенмен, инвесторлар осы бағалы қағаздардың жоғары құбылмалылығын және макроэкономикалық факторлардың әсерін ескеруден тыс қалдырмауы тиіс.

Бұл инвестициялық ұсыныс емес.