Қаржы секторы үшін «көмір шахтасындағы канарейка»: Blue Owl-дегі қаражаттың тоқтатылуы нарыққа нені білдіреді?
Blue Owl қорларының бірінен қаражат алуға қойылған шектеулер жеке несие беру нарығында көпіршік пайда болу қаупін көрсетті, дейді сарапшылар.
Blue Owl жеке несиелеу қорынан тоқсан сайынғы шығаруды 1,6 миллиард долларға шектеді / Фото: Piotr Swat / Shutterstock
18 ақпанда Blue Owl, әлемдегі ең ірі АҚШ баламалы активтерді басқару компанияларының бірі, бөлшек нарық қатысушыларына бағытталған 1,6 миллиард долларлық жеке несиелік қоры Blue Owl Capital Corp II (BOCCII)-ден инвесторлардың тоқсан сайынғы қаражат шығаруларын тұрақты түрде шектеді. Бұл жаңалық 19 ақпанда Blue Owl акцияларының бағасын 10%-ға құлдыратып, оның нарықтық құнын 2,4 млрд долларға төмендетті, сондай-ақ Ares Management, Blackstone және Apollo Global Management сияқты басқа активтерді басқарушы компаниялардың акцияларының бағасының да төмендеуіне себеп болды.
Бұл жағдай 1,8 триллион долларлық жеке несие нарығындағы дүрбелеңнің белгілерінің біріне айналды, себебі онда жасанды интеллектіге шамадан тыс шығындар мен жалпы несие беру стандарттарының төмендеуіне қатысты алаңдаушылықтар басым, деп жазады Bloomberg. «Бүгінгі жеке несие беру нарығындағы ескерту белгілері 2007 жылы көргенімізге таңқаларлықтай ұқсайды», – деді Bloombergсілтемесімен Fourier Asset Management компаниясының бас инвестициялық директоры Орландо Джеймс. Несие берушілердің қорғалуы әлсіреуі мен өтімділік шарттарының түсініксіздігі «инвесторлардың өздеріне тиесілі деп есептейтін меншік пен шынайы түрде шыға алатын активтері арасындағы сәйкессіздікті жасырады», – деп атап өтті ол.
Жеке несие беру нарығы туралы білуге тиісті нәрселер
CNN-нің жазуынша жеке несие нарығы «көлеңкелі банкинг» деп аталатын кең әрі мөлдір емес саланың бір бөлігі болып табылады. Жеке несие беруші фирмалар капиталға мұқтаж, бірақ стандартты банктерге жүгіне алмайтын (стандарттарға сәйкес келмеуі немесе арнайы қаржыландыру қажет болуы) компаниялар (көбінесе тізімге енбеген) мен оны ұсынуға дайын инвесторлардың арасындағы делдал ретінде әрекет етеді. Инвесторлар әдетте зейнетақы қорлары немесе сақтандыру компаниялары сияқты ірі ұйымдар — институционалдық инвесторлар — болып табылады, олар өздерінің ірі портфельдерінде белгілі бір тәуекелге баруға қауқарлы және облигациялардан алатын кірістен жоғары табыс іздейді.
Жеке несие берушілер тұтынушылардан жоғары пайыздық мөлшерлеме талап ете алады және қатаң реттеулерден тыс несие бере алады — несие шарттары көбінесе тек тараптарға ғана белгілі.
Нарық 2008 жылдан бастап ерекше танымалдылыққа ие болды, себебі жаһандық қаржы дағдарысы реттеушілерді банктік несие беруге қатаң шектеулер енгізуге мәжбүр етті. Нәтижесінде банктер несие беруді шектеген кезде жеке қаржылық қорлар несие нарығында пайда болған олқылықты толтырды.
Сол уақыттан бері жеке несие беру нарығы Bloomberg мәліметі бойынша 1,8 триллион долларға дейін өсті. 2021 жылы (Dyal Capital Partners пен Owl Rock компанияларының бірігуі нәтижесінде) құрылған Blue Owl Capital осы нарықтағы ірі ойыншыға айналды.
Blue Owl Capital туралы білуге тиіс нәрселер
«The Blue Owl Fund» ерекше, себебі ол негізінен институционалдық инвесторларға емес, жеке инвесторларға — мысалы, кәсіби мамандар тобы басқаратын зейнетақы қоры емес, бай жеке тұлғаларға арналған, деп жазады CNN. Жеке инвесторлардың мәмілелерге қатысуы ақша ағынын арттыруға ықпал етеді, бұл, әрине, бизнеске пайдалы, бірақ белгілі бір мәселелерді де тудырады. Мұндай нарық қатысушылары әдетте институционалдық ойыншылар сияқты әрекет етпейді: олар өз инвестицияларын қалаған кезде сатуға үйренген, – деп жазады The Wall Street Journal. Сондықтан нарықта паника басталғанда, банктік сектордағыдай қорғау механизмдері жоқ бөлшек инвесторларды тартатын жеке несие беру саласындағы жағдай одан әрі нашарлайды, деп жазады Financial Times (FT).
Blue Owl жағдайы
Blue Owl Capital Corp II (BOCCII) жария түрде саудаға шығарылмаған және жеке инвесторларды ескере отырып құрылған; ол акционерлеріне қор құнының 5%-ына дейінгі тоқсан сайынғы төлемдерді ұсынды. FT жазады, бұл институционалдық инвесторларға арналған жеке несиелік қорлармен айтарлықтай қарама-қайшы келеді, онда өтімділік бірнеше жылдан кейін ғана қолжетімді болуы мүмкін. BOCCII өте танымал болды және акцияларды қайтарып алу туралы көптеген өтініштер түсті (2025 жылғы қарашаға қарай қордың көлемі 1,7 миллиард долларды құрады ), бірақ өткен күзде ол жаңа инвестицияларды қабылдауды тоқтатып, қордан қаражат алу мүмкіндігін шектеді — Blue Owl осы қорды өзінің ірірек, жария түрде саудаланатын Blue Owl Capital Corporation (OBDC) қорымен біріктіретінін жариялады.
Сонымен бірге, FT есептеулері бойынша қор нарығында анықталған OBDC ашық компаниясының нарықтық құны сол кездегі BOCCII қорының таза актив құнынан 20%-ға төмен болды. Бұл жаңалық салдарынан Blue Owl акцияларының бағасы төмендеді. Содан кейін компания бірігу жоспарларынан бас тартуға шешім қабылдады. 2026 жылдың басында Blue Owl BOCCII акцияларын қайта сатып алу мүмкіндігін қалпына келтіретінін жариялады, бірақ өткен аптада ол қордан қаражат шығаруды тағы да шектеп, инвесторларға капитал қайтару және қарыздарды өтеу мақсатында үш несиелік қорының активтерін жалпы 1,4 миллиард долларға сататынын хабарлады.
Нарықтың пайымы
«Бүгінгі жеке несие берудегі ескерту белгілері 2007 жылмен қатты ұқсас», – дейді Fourier Asset Management компаниясының инвестициялар жөніндегі директоры Орландо Джеммес (Bloomberg сілтемесі бойынша). Financial Times (FT) талдаушысы Роберт Армстронг: қазіргі Blue Owl дағдарысы тек нашар инвестициялардың ерекше жағдайы ғана емес, сонымен бірге бөлшек инвесторларға «жеке несие» сату тұжырымдамасының сәтсіздігі, деп қосты.
Blue Owl шамамен 1,4 миллиард доллар сомасындағы несиелерді (қор портфелінің шамамен үштен бірі) сатуды жариялады. Компания мәліметі бойынша, бұл қаражаттар — инвесторлардың капиталының шамамен 30%-ы — келесі 45 күн ішінде қайтарылады деп күтілуде (алайда CNN-ның жазуынша іс жүзінде инвесторларға қарыздар «анықталмаған уақытта» қайтарылады). Blue Owl басқармасы мұны «капиталды жедел қайтару» деп сипаттап отыр, бірақ нарыққа бұл бөлшек инвесторларға арналған жартылай сұйық қор моделінің сәтсіздікке ұшырағанының белгісі сияқты естілді, – деп түсіндіреді Bloomberg.
Жағдайды Blue Owl-дың несие портфелінің ерекшеліктері күрделендіреді. 2023 жылы Blue Owl Capital несие бөлімінің басшысы Крейг Пакер фирманы «бағдарламалық қамтамасыз ету компанияларына несие беретін ең ірі кредитор» деп атаған, алайда жасанды интеллекттің қарқынды дамуына байланысты оның 2026 жылғы ақпандағы өміршеңдігі күмән тудырғанын Bloomberg жазады. Айта кетерлігі, Blue Owl сатқан несиелердің шамамен 13%-ы бағдарламалық қамтамасыз ету және қызмет көрсету компанияларына берілген — ал бұл осы компанияларға несие беру нарығы ауыр шығынға ұшырағаннан кейінгі бірнеше апта ішінде ғана болған, деп жазады WSJ.
«Олар [Blue Owl] портфельдің 30%-ын номиналды құны бойынша сатты, бұл тамаша», – дейді Evercore компаниясының аға талдаушысы Гленн Шорр. «Бірақ бұл адамдарды ойландырып, болжам жасауға итермеледі: қордың қалған портфелінің нақты құны қанша?»,The Wall Street Journal- деп жазады WSJ.
PIMCO-ның бұрынғы бас атқарушы директоры Мохамед Эль-Эриан Blue Owl ісі бүкіл қаржы секторы үшін «көмір шахтасындағы канарейка» ма, яғни жеке несие берудегі жасырын мәселелер бетіне шыға бастайтын, жүйелік сәтсіздіктің белгісін беретін сәт пе деп ойлайтынын жазады Bloomberg. FT Армстронгтың пікіріне сілтеме жасап, жеке несие беру саласы сенімге қатысты жүйелі дағдарысқа тап болып отыр дейді. Несиелердің өзі жоғары сапалы болса да, оларды бөлшек клиенттерге сату механизмі «бұзылды», және бұл бүкіл нарықта тізбекті реакция тудыруы мүмкін.
Өткен жыл ішінде Нью-Йорк қор биржасындағы Blue Owl Capital акциялары өз құнының 50%-дан астамын жоғалтты. Сол кезеңде басқа активтерді басқарушы компаниялардың, соның ішінде Ares Management, Blackstone және Apollo Global Management акциялары тиісінше 31,6%, 26,8% және 22,6%-ға төмендеді.
Жеке несие беру нарығындағы жағдай бүкіл қаржылық секторға қалай әсер етуі мүмкін
CNN-нің хабарлауынша соңғы кездері жеке несие нарығында Blue Owl жағдайы алғашқы оқиға емес. Өткен күзде автокөлік бөлшектерін жеткізуші First Brands пен төмен несие рейтингісі бар қарыз алушыларға автонесие ұсынатын Tricolor компанияларының кезекті банкроттығы нарықты дүрліктірді, себебі олардың берген несиелеріне ірі америкалық банктердің қатысы бар екені белгілі болды. Moody's-тың бағалауы бойынша олар жеке несие ұйымдарына шамамен 300 миллиард доллар несие берген. Кейін JPMorgan Chase Tricolor берген несиелер бойынша 170 миллион доллар шығынға ұшырайтынын мойындады. JPMorgan бас директоры Джейми Даймон қаржы саласындағы мәселелер жеке несие нарығынан да туындауы мүмкін екенін меңзеді: «Егер бір тарақан көрсеңіз, онда олардың саны әлдеқайда көп болуы мүмкін», – деді ол.
