Қыркүйек қарғысы: Инвесторлар ең қауіпті айды қалай жеңеді?
Өтірік бар, көзбояушылық бар, және статистика бар.
Марк Твен
Қыркүйек 2025-тің басты сұрағы: инвесторлар big tech пен жалпы технологиялық компаниялар акцияларын сата ма? Өйткені нарықтағы басты «көпіршік» дәл осы секторда. Біз жасанды интеллектке сұрақ қойдық: «Нарық бірнеше ай бойы өскеннен кейін тарихи максимумдарда тұрғанда, капитализациясы $100 млрд-тан асатын Nasdaq Composite-тегі ірі технологиялық компаниялардың акциялары қыркүйекте қалай әрекет етеді?»
Аналитиктер Алексей Голубович пен Александр Орлов жауапты алып, толықтырды және өңдеді.
Қатал маусым
Жылдың тоғызыншы айы – нарық үшін, жалпы S&P, Dow, Nasdaq индекстері үшін тарихи тұрғыда ең әлсіз кезең. Big Tech-те жаңа рекордтар қыркүйекте сирек тіркелген.
Одан бөлек, соңғы елу жылдан астам уақыт ішінде — 1970 жылдардан бері — Nasdaq Composite-тің орташа табыстылығы қыркүйекте теріс болған — шамамен –0,9%. Ал капитализациясы бойынша жартылай ең ірі 10 технологиялық компаниядан тұратын Nasdaq-100 индексі бойынша соңғы 25 жылда статистика ұқсас — күзгі ралли алдында өте әлсіз қыркүйек.
Капитализациясы $100 млрд-тан асатын технологиялық алыптар әдетте нарықты жоғары тартады, бірақ дәл осы қыркүйек айында олар көбінесе трейдерлер мен инвесторлар тарапынан пайданы бекіту бойынша көшбасшыға айналады. Егер нарық бірнеше ай бойы өсіп, максимумға жетсе, қыркүйек жиі құбылмалы болады және жергілікті түзетулерге әкеледі — инвесторлар тоқсан соңына дейін портфельдерді «жеңілдетіп», салықтық оңтайландыруға кіріседі.
FAANG (Meta, Apple, Amazon, Netflix, Google/Alphabet) сынды компаниялардың мультипликаторлары да қыркүйекте жиі қысымға ұшырайды — инвесторлар геосаяси нашарлау мен әлсіз макроэкономикалық көрсеткіштерді күтеді. Қазір олар пайыздық мөлшерлемелердің төмендеуін күтуде... Бұл акцияларға оң әсер етуі тиіс сияқты, бірақ тарихи түрде бұл керісінше нәтиже береді. Ставкалардың төмендеуі экономика әлсіздігін білдіреді, ал инвесторлар қаражатты қорғаныс активтеріне — мемлекеттік облигациялар мен бағалы металдарға аударады. Nasdaq-100 индекстерінің динамикасы ФРЖ мөлшерлемесін төмендету кезеңдерінде құбылмалы болып келеді, ал акция бағаларының негізгі құлдырауы дәл осындай циклдерде орын алады.
ФРЖ-ның қыркүйек айындағы отырыстары технология секторының айтарлықтай қозғалыстарымен жиі сәйкес келген.
Тағы бір маңызды фактор — қаражат ағындары. Қыркүйек — көптеген қорлар (әсіресе АҚШ-тағы) үшін қаржылық жылдың аяқталуы, бұл портфельдерді қайта теңестіруге итермелейді. Сонымен қатар, фьючерстер, опциондар мен своптардың «үштік экспирациясы» айналасында құбылмалылықтың жоғары болуы ықтимал — қыркүйектің үшінші жұмасындағы жұма күні сауда көлемі күрт өседі.
9:2 есебі — төмендеудің пайдасына
Соңғы 15 жылдағы, яғни 2008-2009 жылдардағы дағдарыстан кейінгі қалпына келу кезеңіндегі қыркүйек айының деректері нені көрсетіп отыр?
Ең алдымен, FAANG компанияларының портфелін қарастырайық. PortfoliosLab мәліметтері бойынша 2014 жылдан бері 11 қыркүйектің 9-ы теріс нәтиже көрсеткен. Ерекше жағдай — өткен жыл, ол кезде табыстылық 3,69% болған, сондай-ақ 2016 жылғы рекордтық қыркүйек — +3,92%. Ал ең нашар жылдар біршама қатты: 2022 жылы –12,4%, ал 2020 жылы –9,38% құлдырау болды. Қыркүйектегі орташа табыстылық теріс — минус 2,53%, ал медиана – минус 1,46%.
FAANG+ индексінің ай сайынғы динамикасының матрицасына келсек (мұнда Microsoft, Nvidia, Broadcom, ServiceNow және CrowdStrike қосылған), тәуір қыркүйек айлары тек 2016 жылы және 2024 жылы байқалған, ол шілде-тамыздағы құлдыраудан кейін болды.
Nasdaq Composite – 1970 жылдан бері қыркүйекте орта есеппен −0,9% жоғалтқан.
Big Tech үшін қыркүйек неге ерекше құбылмалы?
Демалыстан қайтқан трейдерлер мен басқарушылар портфельдерді қайта қарап, өскен акциялар бойынша табыстарын бекітеді.
Buyback blackout кезеңі басталады — компаниялар «тыныш кезеңге» кіріп, өз акцияларын уақытша сатып алмайды. Бұл — нарықтағы қолдаудың әлсіреуі.
АҚШ бюджетіндегі қаржы жылының аяқталуы — банктік секторда өтімділіктің азаюы. Ірі институционалдық инвесторлар (зейнетақы қорлары, сақтандыру компаниялары) да қыркүйекте қаржылық жылын аяқтап, портфельдерін «тазартады».
Не күтеміз: Қыркүйек және жыл соңына дейінгі үш сценарий
Біз бұқалық сценарийдің (яғни нарықтың өсуі) болуы 10%-ға жуық деп есептейміз. Егер экономика мықты болып, пайыздық ставкалар тұрақты болса, қыркүйек айы да өсім әкелуі мүмкін. Дегенмен, бұл көбіне ай ішінде жоғары құбылмалылықпен бірге жүреді.
Нейтралды сценарий, яғни жеңіл төмендеу ықтималдығы — 30%. Егер ФРЖ мөлшерлемені аздап төмендетсе, қыркүйекте blackout пен экспирацияға байланысты қысқа мерзімді құбылмалылық болады, бірақ төмендеулерді тез арада сатып алып, нарық қалпына келеді. 2025 жылдың соңына дейін ұзақмерзімді инвесторлар «сенімді» акциялардан төмен табыстылықпен де пайда табады. Осы топқа Microsoft, Alphabet, Meta және Amazon кіреді, олар бұлттық қызметтер, жарнама және ірі жасанды интеллект сервисін ұсынады, сол себепті нарықтан жақсырақ тұрады. Ал Apple сияқты басқа көшбасшылар қызметтер мен акцияларды қайта сатып алуға сүйенеді. Nvidia және кейбір жартылай өткізгіш компаниялары жасанды интеллектке салынатын инвестициялардың артуынан ұтады, бірақ жеткізу тізбегі мен чип экспортындағы жаңалықтарға сезімтал.
Қауіптер — бағалардың асыра бағалануы мен «өсу — сапа — құн» деген инвестициялық ротацияда.
Нәтижесінде — тренд өзгермей, бірақ нарық диапазон ішінде қозғалып, құбылмалылық жоғары болады.
Осындай сценарийді портфелде іске асыру үшін Big Tech компанияларының «сапасын» ұстап, портфельді QQQ (Nasdaq-100 тең салмақты ETF) арқылы әртараптандыру ұсынылады.
Аюлы сценарийдің ықтималдығы — 60%. Бұл — Nvidia сияқты ірі компанияларда пайдасын бекіту және Nasdaq Composite индексінің ай ішінде 3–7% төмендеуімен сипатталады. Кейін ол жағдай октябрь–қараша айларында макростатистика жағынан күтпеген нашарлық болмаса қалпына келеді. Аюлардың негізгі үміті — әлемдік сұраныстың бәсеңдеуі салдарынан рецессияның болуы.
Бұл инфляцияның үдеуінен пайда болатын ФРЖ-ның қатал саясатының басталуы мүмкіндігінен туындайды. Бұл жағдайда мөлшерлеме төмендегенмен, мультипликаторлар сақталса да, EPS тәуекелдері басым болып, Big Tech компаниялары есептілік кезінде нарықтан нашар нәтиже көрсетуі ықтимал.
Осы кезде қыркүйекте орташа деңгейден жоғары коррекция болады, циклдік және технологиялық акциялар кеңінен сатылады.
2025 жылдың төртінші тоқсанында «Ғажайып жетілік» компанияларының барлығы құлдырауы мүмкін: Meta мен Alphabet жарнама бюджетіндегі қысымнан, Apple мен Amazon тұтынушылық сұраныстың ауытқуына осал; Amazon-да сонымен қатар бұлттық бизнестің өсуі баяулайды, Microsoft-қа да солай тән. Нарық көшбасшысы Nvidia мен басқа жартылай өткізгіш өндірушілер тапсырыстардың артығы мен қоймадағы артық қорларға байланысты қауіпте. Бірақ жасанды интеллектке инвестицияның өсуі соққыны жеңілдетеді.
Егер аюлы сценарий негізінде стратегия құрсаңыз:
— «Ғажайып жетілік» компанияларға портфельдің концентрациясын шектеп, қажет болса шорт позицияларды пайдаланыңыз;
— портфельдегі құрамды теңгеріп, мемлекеттік облигациялар мен басқа қорғаныш активтерін (алтын, жапон иенасы) көбейтіңіз;
— қазан–қараша айларына арналған пут-спредтер арқылы хедж жасаңыз (осы айлар статистикалық тұрғыдан ортадан күшті). Мысалы, S&P500 индексіне 30 қыркүйекте аяқталатын және нарықтан шамамен 1% төмен страйкпен (6400) пут сатып алып, оны 21 қарашадағы 6000 страйкпен пут сату арқылы қаржыландыруға болады;
— нарықтағы құбылмалылықты сатып алыңыз:
VIX/VXX құралдары арқылы, бірақ фьючерс қисығының контанго екенін ескеріп, дұрыс уақытты таңдап, позицияда 1-2 аптадан артық отырмау керек;
әрі қарайғы страйкты арзан пут опциондарын сатып алу арқылы. Мысалы, 30 қыркүйекте аяқталатын 6000 страйкты S&P500 путы төрттен бір пайыз тұрады. Нарық 4% төмендегенде және құбылмалылық артқанда оның бағасы бір аптада алты есе өседі.
Үшінші тоқсанның есептерінен кейін сатып алулар кезеңі ашылады, бұл жыл соңында нарықты қолдайды. Сондықтан қыркүйектегі төмендеулер көбінесе «Санта-Клаус раллиіне» дейін жақсы кіру нүктесі болуы ықтимал. Бірақ бұл дәстүр өсіп келе жатқан нарықтарда ғана байқалады. Қазір біз ұзақ мерзімді трендтің төмендеу кезеңіне кіріп бара жатқан сияқтымыз — Трамптың агрессивті сауда саясаты және АҚШ-тағы инфляция мен қарыз дағдарысы тәуекелдері артып келеді.
