«Коммуналдық қызметтер секторы – негізгі қорғаныс секторы»: Freedom24 компаниясының Испаниядағы бөлімшесінің басшысымен сұхбат

Экономиканың қарқынды өсуі Испанияны ЕО-ның ірі экономикалары арасында өсімнің алдыңғы қатарына шығарды: 2023–2025 жылдары ол тұтыну, инвестициялық белсенділік және еңбек нарығы көрсеткіштері бойынша Франция мен Германияны тұрақты түрде басып озды, күтілген көрсеткіштерден асып түсті. Freedom24 компаниясының Испаниядағы бөлімшесінің басшысы Педро Санта-Крус Oninvest басылымына Орта Шығыстағы қақтығыстың ел экономикасына қалай әсер етіп жатқанын және инвесторлардың қазіргі уақытта қандай акцияларға назар аударып отырғанын айтты.

— Goldman Sachs -тің бағалауы мен 2023–2025 жылдарға арналған деректері бойынша, Испания айтарлықтай ілгерілеу жасап, Германия мен Францияны басып озып, еуроаймақтағы ірі экономикалар арасында ең жылдам өсіп келе жатқан ел мәртебесін иеленді. Жинақталған «резерв» жеткілікті ме, әлде энергия дағдарысы мен инфляция жыл соңына дейін осы экономикалық өрлеуді жоя ма?

Испания еуроаймақтағы ірі экономикалардың көпшілігіне қарағанда әлдеқайда үлкен резерв жинады. 2025 жылдың соңына қарай елдің ЖІӨ-і 2,8%-ға өсті, ал Германияда шамамен 0,2%, Францияда 0,9% болды. Goldman Sachs болжамына сәйкес, 2026 жылы испан экономикасы шамамен 1,9%-ға өседі, бұл еуроаймақтың орташа көрсеткішінен екі есе жоғары. Өсімнің негізгі қозғаушы күштері – ішкі тұтыну, туризм, миграция, мықты еңбек нарығы және еуропалық қорлардың инвестициялары. Сонымен қатар, 2022 жылғы дағдарыстан кейін Испания LNG терминалдарының арқасында және Ресей импортына салыстырмалы түрде төмен тәуелділігінің арқасында газ жеткізілімін диверсификациялауды айтарлықтай жақсартты.

Дегенмен, осы экономикалық құрылым да елді энергия дағдарысының әсерінен қорғай алмайды: сәуірде Испаниядағы жылдық инфляция деңгейі 3,5%-ды құрады, наурыздағы 3,4%-ға қарағанда, ал ақпанда бұл көрсеткіш 2,5% болған. Бизнес сенімі 2023 жылғы қыркүйектен бері ең төменгі деңгейге түсті, ал экспорттық тапсырыстар сәуір айындағы деректер бойынша үш ай қатарынан азайып келеді. Энергетикалық дағдарыс әлі экономикалық өсімді тежеген жоқ, бірақ ол корпорациялардың маржаларына, тұтынушылық сұранысқа және инфляциялық күтулерге қысым көрсетуді бастады.

Испания үшін басты тәуекел – жылдың екінші жартысында экономиканың бәсеңдеуі. Орталық банк 2026 жылға арналған инфляция болжамын бұған дейін 3%-ға дейін көтерді, ал егер Таяу Шығыстағы қақтығыс созылып кетсе, ол шамамен 6%-ға дейін өсуі мүмкін.

— Испаниядағы инфляция неміс, француз және италиялық негізгі еурозона елдерімен салыстырғанда айтарлықтай жоғары. Мұның басты себебі қандай? Үкіметтің қабылдап жатқан шараларын қаншалықты тиімді деп санайсыз және бұл Еуропалық Орталық Банктің жоғары пайыздық мөлшерлемелер кезеңін ұзартуға әкеледі ме?

— Испаниядағы инфляцияның өсуіне ең басты себеп – жанармай мен электр энергиясының бағасының қымбаттауы болды. Наурыз айында испандық қызмет көрсету компаниялары 2023 жылғы сәуірден бері ең жоғары шығын өсімі қарқынына тап болды.

Испания үкіметі электр энергиясына субсидиялар, отбасыларға қолдау, салықтық шаралар және кейбір тарифтерге бақылау енгізу арқылы соққыны бәсеңдетуге тырысуда. Алайда мұндай шаралар жан-жақты шешімнен гөрі уақытша буфер ретінде қызмет етеді. Егер мұнай мен газ бағалары тағы бірнеше ай бойы жоғары болып қалса, субсидиялардың әсері әлсірей бастайды.

Испаниядағы инфляцияның өсуі орталық банктің пайыздық мөлшерлемелерді ұзақ уақыт бойы жоғары деңгейде ұстау қаупін арттырады. Нарық «қатаң» сценарийді бағалауды бастады: трейдерлер енді 2026 жылдың соңына дейін тағы екі-үш рет пайыздық мөлшерлемені көтеру мүмкіндігін көріп отыр, ал бірнеше апта бұрын олар мөлшерлемені төмендетуді күткен еді. Бұл Испания үшін аса сезімтал, себебі ел экономикасы ішкі сұранысқа, ипотекаға, туризмге және жылжымайтын мүлік нарығына қатты тәуелді.

— Ағымдағы белгісіздік жағдайында IBEX 35 индексінен қай үш компанияны «қауіпсіз баспана активтері» ретінде атап өтер едіңіз?

Егер біз жоғары инфляция, жоғары энергия бағалары мен геосаяси белгісіздік жағдайында IBEX 35 индексіндегі «қорғаныс» акциялары туралы нақты айтсақ, мен үш компанияны атап өткім келеді: Iberdrola, Endesa және Enagás — коммуналдық сектор мен тұрақты дивиденд төлейтін компаниялар ең орынды таңдау болып көрінеді.

Iberdrola – Еуропаның ең ірі энергетикалық компанияларының бірі. Оның бизнесі ұзақ мерзімді келісімшарттармен және электр энергиясына тұрақты сұраныспен жақсы қорғалған. Қосымша артықшылығы – географиялық диверсификациясы: компания Испанияда, Ұлыбританияда, АҚШ-та, Бразилияда және басқа елдерде жұмыс істейді. Инфляция мен пайыздық мөлшерлемелердің өсуі жағдайында коммуналдық қызмет көрсетушілер өз шығындарының бір бөлігін тарифтерге аударып, тұрақты ақша ағынын сақтай алады.

Endesa шамамен 4%-дық жоғары дивиденд кірісімен тартымды перспектива болып табылады. Өнеркәсіптік компаниялар мен банктерден айырмашылығы, Endesa электр энергиясы мен газ бағасының жоғары болуынан пайда тауып, экономикалық бәсеңдеу кезінде де салыстырмалы түрде тұрақты қалады.

Enagás-тың қорғаныс сипаттамасы болжамды ақша ағындарымен және банктер мен өнеркәсіп секторына қарағанда экономикалық циклге төмен сезімталдығымен қамтамасыз етіледі. Қазіргі жағдайда бұл портфельдің құбылмалылығын азайтқысы келетін инвесторлар үшін аса құнды. Enagás Испания нарығындағы шамамен 6%-дық табыспен ең тартымды дивидендтік акциялардың бірі болып қала береді.

— Қазіргі заманғы қорғаныс өнеркәсібі деректерді талдау, ғарыш технологиясы және жасанды интеллект салаларын қамтиды. Бұл Indra сияқты испан технологиялық алыптардың жағдайын қалай өзгертіп жатыр? Бағалаулар тарихи жоғары деңгейде тұрған кезде инвесторлар осы секторға енді кіруі керек пе?

Қазіргі заманғы қорғаныс индустриясы шынында да тек танктер мен оқ-дәрі өндіруге тәуелді болудан арылып келеді — негізгі өсім енді басқару және бақылау жүйелері, спутниктер, киберқауіпсіздік, жасанды интеллект, дрондар және әскери дәрежедегі бұлттық технологияларда шоғырланған. Indra Испанияда ең көп қорғаныс жобаларын үйлестіріп, Еуропалық FCAS бағдарламасында (алтыншы буын ұшағы) негізгі рөл атқарады, мұнда деректер мен жасанды интеллект ұшақ платформасынан кем емес маңызға ие. Қаржылық тұрғыдан компания өте мықты: 2025 жылы кіріс 13%-ға өсіп, 5,46 млрд еуроны құрады, ал тапсырыстар портфелі 16 млрд еуродан асып, өткен жылмен салыстырғанда 122%-ға өсті.

Нарық бұны ішінара бағалап қойды: Indra компаниясының акциялары 2025 жылдан бері шамамен 180%-ға өсті, ал шамамен 20-ға тең P/E коэффициенті өнеркәсіптік компания үшін жоғары болып көрінеді. Қосымша тәуекелдерге мемлекетке тәуелділік пен саяси ықпал жатады. Бұл секторға түзету кезінде кіру әлдеқайда орынды: Indra сияқты компаниялардың ұзақ мерзімді әлеуеті жоғары, бірақ раллиден кейін құбылмалылық жоғары болуы мүмкін.

— Жоғары пайыздық мөлшерлемелер фонында Испанияның қаржы секторы өсудің негізгі қозғаушы күшіне айналды. Бұл үрдіс 2026 жылдың екінші жартысында жалғаса ма?

Испанияның қаржы секторы мықты болып қала береді, бірақ өсу қозғаушы күштері біртіндеп өзгеруде. 2023–2025 жылдары негізгі факторлар ретінде Еуропалық орталық банктің жоғары пайыздық мөлшерлемелері мен рекордтық таза пайыздық маржа болса, қазір комиссиялар, несие беру өсімі мен акцияларды қайта сатып алу бағдарламалары барған сайын маңызды болып келеді.

Испаниялық банктер пайыздық мөлшерлемелер төмендеген кезде де рекордтық пайда табуға қабілетті екендерін көрсетті: 2025 жылы елдің алты ірі банкі шамамен 34 миллиард еуро пайда тапты. Алайда өсу әлеуеті бұрынғыдай емес; банктер енді пайыздық мөлшерлемелерден осындай күшті серпін ала алмайды. Сондықтан 2026 жылдың екінші жартыжылдығындағы негізгі сценарий – көтерілістің аяқталуы емес, таңдаулы өсімге көшу. Santander мен Banco Bilbao Vizcaya Argentaria (BBVA) халықаралық диверсификациясының арқасында нарықтан озып кетуі мүмкін.

— Қазіргі уақытта Испанияның энергетика саласы мұнай мен газ бағаларының әсерінен нарықтан төмен көрсеткіш көрсетіп отыр. Бұл жаңартылатын энергияға ұзақ мерзімді инвесторлар үшін «кіру нүктесі» ме?

— Бұл кіру нүктесі болуы мүмкін, бірақ тек белгілі бір компаниялар үшін. Нарық қазір екі қарама-қарсы күштің әсерінде: Испания күн және жел электр энергиясын өндіру үшін ең тартымды нарықтардың бірі болып қала береді, бірақ сала қымбат қаржыландыру мен желінің жүктемесі артуына байланысты қысым астында. Инвесторлар мықты балансы бар және арзан капиталға қол жеткізе алатын компанияларға назар аударуы керек.

Сүйіктілер қатарында: Iberdrola жасыл энергияны реттелетін желілік бизнеспен біріктіреді. Acciona Energía – жаңартылатын энергия саласына арнайыланған компания. Компанияның акциялары 2025 жылға арналған мықты нәтижелерден кейін нарықта қайта бағалана бастады. Solaria – ең тәуекелді, бірақ әлеуеті бойынша ең табысты нұсқа. Компания күн фотоэлектрлік жүйелерге және деректер орталықтарын электр энергиясымен қамтамасыз етуге бағытталған, оларға сұраныс жасанды интеллекттің дамуына байланысты өсіп келеді.

— 2026 жылдың соңына дейін испан акцияларына инвестиция жасайтын инвесторға портфельді қалай бөлуді ұсынар едіңіз?

— Орташа тәуекел деңгейі бар типтік бөлшек инвесторға мен шамамен 45–50%-ын акцияларға бөлуді ұсынамын, басты назарды жаһандық ETF-терге, сондай-ақ испан банктеріне, коммуналдық қызмет көрсетушілерге және қорғаныс секторына аудара отырып. 25–30%-ын мерзімі 1–3 жыл болатын қысқа мерзімді мемлекеттік және корпоративтік облигацияларға, ал 10%-ын геосаяси тәуекелдерден қорғану үшін алтын мен тауарларға бөлуді ұсынамын. Сонымен қатар, нарық құлдыраған кезде тартымды активтерді сатып алу мүмкіндігі үшін шамамен 10–15%-ын қолма-қол ақшада ұстауды ұсынамын.

— IBEX 35 индексіне қатысты болжамыңыз қандай? Ол 20 000 ұпайға дейін көтеріле ме, әлде түзету бола ма?

— IBEX 35 индексі ұзақ мерзімді күшті өсу трендінде қалуда. Наурыздағы 16 200–16 300 ұпай аралығындағы түзету енді бұқа нарығындағы типтік кері шегінуге ұқсайды. Техникалық тұрғыдан алғанда, индекс осы аралықтан жоғары тұрғанша негізгі сценарий оң болып қала береді. Негізгі қарсылық деңгейі – шамамен 18 575 ұпайға тең барлық уақыттағы ең жоғары көрсеткіш. Осы деңгейден шешуші түрде асу алдымен 19 000 ұпайға, ал жыл соңына қарай 19 500–20 000 ұпайға жетуге жол ашады.

Негізгі тәуекел – жаңа энергетикалық шок. Егер мұнай бағасы 100 доллардан жоғары деңгейде бекітсе, бұл өткір түзетуге әкелуі мүмкін. Алайда іргелі тұрғыдан алғанда, испан нарығы банктік және энергетикалық секторлардың мықты іргелі көрсеткіштерінің арқасында өсіп келеді. 2026 жылдың соңына арналған негізгі сценарий бойынша индекстің 19 000 ұпайға дейін өсуі және негізгі секторлардағы оң серпін сақталған жағдайда 20 000 ұпай шегін тексеру мүмкіндігі бар, бұл 7–12%-дық өсімді білдіреді.