Costa del Capital: Испанияның жылдам экономикалық өсімінен қалай табыс табуға болады
Испания пандемия кезінде Еуропадағы ең ауыр рецессиялардың бірін бастан өткеріп, біраз уақыт инвесторлардың назарынан тыс қалды. Бірақ елдің қарқынды экономикалық серпіні оны ЕО-ның ең ірі экономикалары арасында көшбасшылардың қатарына шығарды. 2023–2025 жылдары Испания Франция мен Германиядан озып, тұтыну, инвестиция және еңбек нарығы бойынша болжамдардан асып түсуде. Goldman Sachs оны ЖІӨ-нің мықты өсуі, ішкі сұраныстың тұрақтылығы және экспорттық әлеуетімен еуроаймақтың ең жылдам дамып келе жатқан экономикасы деп атайды.
Бұл тек туризмге негізделген постковидтік қалпына келу емес. Astero Falcon компаниясының портфельдік менеджері Алена Николаева бұл өсімнің артында құрылымдық өзгерістер жатқанын айтады. Сонда инвесторлар қандай жергілікті компанияларға назар аударуы тиіс?
Испания туризм мен экономика диверсификациясынан қалай ұтады
Испания сауда қақтығыстарына төзімділігімен ерекшеленеді. Оның экспорты Германияға қарағанда Қытайға аз тәуелді, ал туризм мен тұтынушылық қызметтерге басымдық беру жаһандық өнеркәсіп құлдырауына қарсы иммунитет береді.
2025 жылдың екінші тоқсанында Испанияның ЖІӨ алдыңғы тоқсанмен салыстырғанда 0,7%-ға, былтырмен салыстырғанда 2,8%-ға өсті. Бұл сарапшылардың ортақ болжамынан жоғары нәтиже.
Еңбек нарығы да берік: жұмыссыздық 2008 жылдан бергі ең төмен деңгейге – 10,3%-ға дейін түсті. Елге Франция, Германия және Италияға қарағанда көбірек мигрант келеді, әрі бұл саясат негізінен білікті мамандарға бағытталған. Бұл үрдіс халықтың қартаюын теңестіріп, ішкі сұранысты қолдайды, құрылымдық жұмыссыздықты азайтады және экономикалық әлеуетті кеңейтеді. ЕО Комиссиясының болжамынша, жұмыссыздық 2026 жылы 10%-дан да төмен түсуі мүмкін.
Инфляция да бақылауда: 2025 жылдың шілдесінде ол жылдық мәнде 2,7%-ды құрады.
Арзан электр энергиясы, еңбек нарығындағы белсенділік және төлем балансының профициті Испанияға қатаң қаржы жағдайында да өсімді сақтауға мүмкіндік беруде.
Қызмет көрсету секторының қалпына келуі де маңызды фактор. Туризм – испан экономикасының дәстүрлі тірегі – пандемиядан кейін жаңа қарқын алды.
2023 жылы испан әуежайларынан өткен жолаушылар саны 283 млн адамға жетіп, 2019 жылғы көрсеткіштен асып түсті. 2024 жылы елге 94 млн турист келіп, бұл жаңа рекорд болды. 2025 жылдың алғашқы жартысында 44,5 млн турист қабылданды, бұл өткен жылмен салыстырғанда 4,7%-ға көп. Туристердің шығындары 7,5%-ға артып, €59,6 млрд-қа жетті. World Travel & Tourism Council болжамынша, 2025 жылы Испанияға 98–100 млн турист келуі мүмкін. Exceltur мәліметінше, туризмнің ЖІӨ-дегі үлесі 13,2%-ға жетеді.
Алайда Испанияның, шартты түрде «Costa del Capital»-дың, табысының сыры туризммен шектелмейді. Экономика жоғары өнімді қызметтерге – қаржы, IT және кәсіби сервистерге ауысуда. Goldman Sachs деректеріне сүйенсек, мұндай салалардың ЖІӨ-дегі үлесі пандемияға дейінгі деңгейден 3 пайыздық пунктке жоғары.
Бұл көзге бірден түспейтін, бірақ тұрақты әрі әртараптандырылған өсім моделін қалыптастыратын маңызды өзгеріс.
Әрине, елдің алдында қиындықтар да бар. Пандемияға қарсы үлкен шығындардан кейін мемлекеттік қарыз ЖІӨ-нің 103,5%-ына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша Испания ЕО-да бесінші орында тұр. Оны азайту – қаржы билігінің басты мақсаты.
Туризмнің қарқынды дамуы да қайшылықты: кейбір курорттарда жергілікті тұрғындар туристердің көптігіне қарсы наразылық білдіруде, ал тұрғын үй нарығындағы қызу сұраныс, әсіресе Барселона мен Мадридте, жергілікті халық үшін баспана құнын қолжетімсіз етуде.
Саяси тұрақсыздық та қысым жасауда. Тұрақты парламенттік көпшіліктің жоқтығы реформаларды баяулатып отыр. Бірақ бұл қазірше үлкен кедергі емес: ЕО-ның қалпына келтіру қорлары баяу игеріліп жатқанының арқасында 2026–2027 жылдары Испания қосымша қаржылай серпін алмақ.
Жалпы алғанда, жағымды факторлар басым, сондықтан Испания аймақтық көшбасшылықты нығайтып келеді. Бұл, өз кезегінде, инвесторлардың назарын аударады. Оның ішінде Inditex сияқты ірі брендтермен шектелмейді.
Испания – бұл тек Zara мен туризм ғана емес. Қазір бұл тұрақты, жаһандық және өсіп келе жатқан компаниялар нарығы, олар ұзақ мерзімді экономикалық және технологиялық трендтерден ұтып отыр.
Банк секторы
Испанияның қаржы секторы соңғы 15 жыл бойы қиын кезеңнен өтті, бірақ қазір жақсы нәтижелер көрсетуде. Банктер экономиканың қалпына келуінен, тұтынушылық және корпоративтік несие көлемінің артуынан, сондай-ақ ипотекаға тұрақты сұраныстан ұтып отыр. Bloomberg деректерінше, банктер проблемалық несиелердің азаюына байланысты резервке бөлінетін қаржыны қысқартты, ал CET1 капиталының буфері €46 млрд-тан асады. Бұл акцияларды кері сатып алу және қосылу келісімдеріне мүмкіндік береді.
— Banco Santander — елдің ең ірі банкі әрі Еуропаның қаржы нарығындағы флагман. 2025 жылдың екінші тоқсанында CET1 көрсеткіші 13%-ға жетті, проблемалық несиелер деңгейі соңғы жылдардағы ең төмен деңгейде. Банк тұрақты түрде дивиденд төлеп, акцияларды кері сатып алуда, ал бағалануы төмен — P/E коэффициенті 6-дан аз. Группаның 30%-ға жуық пайдасы Латын Америкасынан келеді, Бразилиядағы әлсіздік Мексика мен Чилидегі өсіммен теңестірілуде. АҚШ-та пайда тұрақты, Еуропада комиссиялық табыс өсуде. 160 млн-нан астам клиент, географиялық әртараптандыру және жоғары тиімділік Santander-ді ұзақмерзімді инвесторлар үшін тартымды етеді.
— BBVA (Banco Bilbao Vizcaya Argentaria) — Испаниядағы екінші ірі банк, Мексикада (пайданың 40%-ы) және Түркияда позициясын күшейтіп жатыр. Жаңа рекордтық таза пайда мен капитал өсімінің аясында банк ROTE көрсеткіші бойынша болжамын 2028 жылға қарай 22%-ға дейін көтерді. Sabadell банкімен қосылу іске аспады, бірақ бұл стратегиялық консолидацияға деген амбицияны көрсетеді.
— CaixaBank — елдің ең ірі бөлшек банкі, Bankia-мен біріктірілгеннен кейінгі мәртебесін нығайтты. Ол табыстың екі таңбалы өсімін көрсетуде, шығындардың азаюы мен резервтердің босатылуы маржаны қолдап отыр. Банк 2025 жылы тұрғын үй бағасы былтырға қарағанда 9%-ға өседі деп болжап отыр, бұл ипотекалық қамтамасыз ету мен несие сапасына оң әсер етеді. ЕЦБ мөлшерлемелеріне жоғары тәуелділігі бар банк регулятордың қазіргі саясатын сақтаған жағдайда қосымша өсімге ие болады.
Энергетика секторы
Испания энергия импортына тәуелділікті азайтып, жаңартылатын көздерге бет бұрып отыр. 2023 жылы Redeia деректеріне сәйкес, «жасыл» генерация елдің электр өндірісінің 50%-ынан асып түсті. 2025 жылы бұл үрдіс жалғасуда, әсіресе жел және күн энергетикасы қарқынды дамуда.
— Iberdrola — Испаниядағы ең ірі энергетикалық компания, соңғы 15 жылда ол жел энергетикасы мен электр желілері бойынша әлемдік көшбасшыға айналды. Пайдасы бірқалыпты өсіп отырғанымен, оның акциялары тұрақты дивидендтік кірісімен және шамамен 30%-дық маржасымен инвесторлардың ұзақмерзімді портфельдеріне енеді.
— Acciona және оның Acciona Energía еншілес компаниясы — әлем бойынша жел және күн жобаларын іске асыратын ойыншылар. 2025 жылдың алғашқы жартысында компанияның табысы 5,2%-ға өсіп, €9,23 млрд-қа жетті, EBITDA көрсеткіші 57,3%-ға өсіп, €1,56 млрд болды. Компания Латын Америкасында позициясын күшейтіп, сутегі мен энергия сақтау бағыттарын дамытып жатыр.
— Repsol — мұнай-газ алпауыты көпэнергетикалық платформаға айналуда. 2025 жылдың алғашқы жартысында түзетілген пайда 36,4%-ға төмендеп, €1,4 млрд болды. Дегенмен, Repsol 2028 жылға дейін акцияларды кері сатып алуға €5,4 млрд бөлмек. Компания табысты upstream бағытында сақтап, жаңартылатын энергияға инвестициялауда және қарызын азайтуда.
Сондай-ақ Endesa (Enel-ге тиесілі) және ұлттық электр желілерінің операторы Redeia маңызды ойыншылар қатарында.
Туризм, көлік және инфрақұрылым
Испания 2025 жылы да Еуропаның ең ірі туристік бағыты болып отыр. Әуежайлардағы жолаушылар ағыны рекорд жаңартып, маусымдық броньдар тұрақты өсім көрсетуде.
— IAG (Iberia, Vueling, British Airways иелері) 2025 жылдың екінші тоқсанында операциялық пайда бойынша сарапшылардың күтулерінен 16%-ға асып түсті: пайда 35,4%-ға өсіп, €1,7 млрд болды. Түсім 8%-ға артып, €15,9 млрд-қа жетті. Негізгі драйвер — әуе тасымалына сұраныстың артуы.
— Melia Hotels — елдің ең ірі қонақүй операторларының бірі. Компания шығынды нысандардан бас тартып, портфелін қайта құруда. 2025 жылдың екінші тоқсанында түсім 5,1%-ға өсіп, €547 млн болды, ал пайдасы 90%-ға артып, €69 млн-ға жетті. Нөмірдің орташа кірісі 6%-ға өсті. Компания ішкі туризм мен премиум-сегменттен ұтып отыр.
— Ferrovial — құрылыс және инфрақұрылым алпауыты. Ол Лондондағы Heathrow, Торонто Pearson әуежайларында үлеске ие, сондай-ақ Канада мен АҚШ-та концессиялық келісімдер негізінде инфрақұрылым нысандарын басқарады. 2025 жылдың алғашқы тоқсанында EBITDA 19,1%-ға өсіп, €309 млн болды, түсім 7,4%-ға өсіп, €2,1 млрд-қа жетті. Компанияның тапсырыс портфелі тарихи максимумға жетті (€17,2 млрд). Штаб-пәтерін Нидерландыға көшіру арқылы салықтық тиімділікке қол жеткізді.
Телеком және технология
Испания технологиялық хаб саналмайды, бірақ бірнеше ірі эмитенттері бар.
— Amadeus IT — әуе және қонақүй индустриясына арналған брондау бағдарламалық жасақтамасының әлемдік жеткізушісі. 2025 жылдың алғашқы жартысында түсім 6,8%-ға өсіп, €3,3 млрд болды, операциялық пайдасы 8,1%-ға өсіп, €938,1 млн-ға жетті. Компания GDS сегментінде көшбасшылардың бірі болып қала беруде.
— Telefónica — елдің ең ірі телеком операторы, дивидендтік кірісі 6,4%-дан асады. 2025 жылдың екінші тоқсанында түсім 12,5%-ға өсіп, €566 млн болды, бірақ таза шығыны €51 млн құрады. Компания қарызын қысқартып, Латын Америкадағы активтерін монетизациялауда және ARPU көрсеткішін өсіруге басымдық беруде.
— Cellnex — Еуропадағы телеком мұнараларының ең ірі тәуелсіз операторы. 2025 жылдың екінші тоқсанында органикалық түсім 6%-ға өсіп, €1,95 млрд болды, EBITDA 8,1%-ға өсіп, €1,16 млрд-қа жетті. Қазір компания M&A-дан гөрі қарызды азайту мен бос ақша ағымына назар аударып отыр. Ол мобильді трафиктің және 5G дамуының бенефициары болып қала береді.
Бұл инвестициялық кеңес емес.
