Microsoft бас директоры қате айтқан жер: жасанды интеллект дамыған сайын адамдар мен компаниялар шығынға ұшырайды

Жақында жариялаған манифестінде Microsoft компаниясының бас директоры Сатья Наделла жасанды интеллект дәуірінде жеңіске жететін компаниялар өздерінің кәсіби тәжірибесін оқыту циклдеріне енгізіп, адам капиталына қосымша «token капиталын» жасайтынын айтады. Оның пайымынша, құндылық кеңінен таралады: әрбір сала мен әрбір ел өз бәсекелік егемендігін сақтайды. TMT Investments PLC компаниясының негізін қалаушылардың бірі Герман Каплун өзінің бағанында осы тармақтардың жартысына келісетінін, ал қалған бөлігіне қарсылық білдіретінін жазады.

Бұл жақсы идея, бірақ мен оған сенбеймін. Технологиялық революциялар барлығы бірдей үлгі бойынша өтеді: бір жағынан жоғарғы деңгейде күшті монополизация, екінші жағынан төменгі деңгейде нарықтың жарылыспен кеңеюі. Интернет Google, Amazon және Facebook-тің пайда болуына себеп болып, сонымен бірге ондаған миллион кәсіптің пайда болуына жол ашты, олар интернет болмаса мүлдем болмайтын еді. Смартфондар Apple мен Alphabet компанияларына жүздеген миллиард доллар әкеліп, бір уақытта қосымшалар нарығын жүз мыңдаған әзірлеушіге ашты. Жасанды интеллект осы үлгінің күшейтілген нұсқасы болады.

Бірнеше платформалық жүйе құнның пропорционалды емес үлкен бөлігін иеленеді. OpenAI, Anthropic, Google DeepMind, xAI, және Meta AI бәсекелес нарықты құрмайды, керісінше, масштаб бойынша өсіп отыратын қайтарымдарға негізделген жарыс болып табылады, онда есептеу қуаты, деректер мен таланттар бірнеше орындарда шоғырланған. Қалғандары тәуелсіз ойыншылар емес, API тұтынушылары болады.

Наделла дұрыс айтады: өздерінің оқыту циклдеріне сараптаманы енгізетін компаниялар нақты бәсекелік артықшылыққа ие болады. Егер сіздің моделіңіз өз деректеріңізді пайдалана отырып жетілдіріліп, әрбір транзакция, диагноз немесе сауда-саттық сайын ақылдырақ болса, онда сіз OpenAI-дан сатып алуға болмайтын актив жасап жатырсыз.

Бірақ қанша компания соншалықты алысқа жете алады? Тек бірнешеуі ғана ірі ойыншыларға айналады, себебі бар ойыншылар көршілес нишаларға айтарлықтай жылдам өтуге қабілетті болады. Алайда салалық диагностика, мамандандырылған бөлшек сауда және жергілікті юрисдикциялар сияқты тар сегменттер алып компаниялардың қызығушылығын тудырмайды. Дәл осы сегменттерде кіші кәсіпорындардың тығыз қабаты пайда болады, олар нишалық сараптаманы AI цикліне біріктірген.

Нәтижесінде пайда болатын құрылым таныс көрінеді: көптеген шағын кәсіпорындар, орташа көлемдегі компаниялардың жеткілікті саны және бірнеше ірі ойыншылар. Жаңашылдық мынада: әрбір деңгейге кіру үшін негізгі актив ретінде деректер мен оқыту циклі қажет болады. Бұл 1990-жылдардың жаһандануына ұқсас, бірақ Наделла қалағандай емес.

Сол уақытта ЖІӨ өсіп жатты, бірақ өнеркәсіптік аймақтар өздерінің экономикалық базасын мәңгілікке жоғалтты. Өндіріске тәуелді көптеген қалалар мен өңірлер зауыттар Азияға көшірілгенде жұмыс орындарынан айырылып, содан бері толық қалпына келген жоқ. Біз әлі күнге дейін осы жағдайдың саяси салдарымен өмір сүріп келеміз. Жасанды интеллект бұл процесті қайталауы мүмкін, бірақ әлдеқайда жылдам әрі ауқымды түрде. Иә, жалпы көрсеткіштер әсерлі көрінеді, бірақ ішкі қайта бөлу ауыр болады. Көптеген адамдар, салалар мен өңірлер кедейленеді. Бұл процесс тарихтың жаңа тарауында қайталанып жатыр. Ол өзгеше болса да, бәрібір қайталанып жатыр.

Болашаққа болжамдар істердің бағыты туралы сирек қате шығады, бірақ олар өзгерістердің қарқыны мен нақты кім жеңіске жететіні жөнінде жиі қателеседі.