NASA SpaceX-пен арадағы келісімшартты бәсекелесіне беруі мүмкін
NASA ғарыш агенттігі SpaceX компаниясын графиктен кешігіп жатыр деп айыптады, енді Илон Масктың компаниясы ұтып алған бұрынғы келісімшартын басқа қатысушыларға беруі мүмкін. Әңгіме астронавтарды Айға жеткізу жобасы туралы, деп хабарлады Bloomberg. Осы хабардан кейін ғарыш саласындағы, тіпті Айға қатысы жоқ компаниялардың да акциясы қымбаттады.
Егжей-тегжейлі
Fox News-ке берген сұхбатында NASA басшысының міндетін атқарушы Шон Даффи агенттік SpaceX бәсекелестерін Айға қонуға арналған «Артемида-3» (Artemis 3) миссиясына қатыстыруды жоспарлап отырғанын айтты, деп хабарлады бірнеше БАҚ. Бұған дейін NASA SpaceX компаниясына жалпы сомасы шамамен $4 млрд болатын келісімшарттар берген — компания Starship кемесін Айға қона алатын модульге айналдырып, 2027 жылы астронавтарды Жердің серігіне жеткізуі тиіс.
«Қазір мен осы келісімшартты ашу үшін жұмыс істеп жатырмын, — деді Даффи. — Бізде америкалық компаниялар арасында кім бірінші болып Айға қайта апаратынын анықтайтын ғарыш жарысы болады». Bloomberg жазуынша, агенттік басшысы «келісімшартты ашу» нақты нені білдіретінін түсіндірмеді — бұл жаңа байқау жариялау ма, әлде SpaceX компаниясына бөлінетін қаржыны қысқарту ма, әзірге белгісіз. Даффидің айтуынша, бағдарламаға Джефф Безосқа тиесілі Blue Origin және басқа да компаниялар қосылуы мүмкін.
«Мен SpaceX-ті өте жақсы көремін. Бұл керемет компания. Бірақ мәселе — олардың кестеден қалып жатқаны. Олар өз мерзімдерін кейінге шегерді, ал біз Қытаймен жарысып келеміз», — деді Даффи CNBC арнасында.
Bloomberg-тің сауалына жауап берген Blue Origin өкілі миссияға қатысуға дайын екенін мәлімдеді.
«Blue Origin бұған дейін бір де бір пайдалы жүктемені орбитаға шығарған емес — Айға тіпті барған емес», — деп жазды Илон Маск әлеуметтік желі X-те.
Қай акция қымбаттады?
— Rocket Lab акциясы дүйсенбі күнгі саудада 1,6% өсті. АҚШ пен Жаңа Зеландияға тиесілі компания Electron атты шағын зымыранды шығарады және ауыр Neutron зымыранын әзірлеп жатыр. SpaceX-тің бәсекелесі саналатын компания Жер орбитасына шағын спутниктерді ұшырумен айналысады.
— Intuitive Machines акциясы 4% көтерілді. Компания Айға қонатын құрылғыны өндіреді және жүктерді Айға жеткізуге арналған NASA бағдарламасына қатысады.
— Орбитадағы микроспутниктер тобын басқаратын Planet Labs операторының акциясы 3,4% қымбаттады.
— Смартфондар мен спутниктер арасында тікелей байланыс жүйесін жасап жатқан AST SpaceMobile котировкасы саудада 4% күрт өсті, бірақ сауда күні соңында 0,8% төмендеді.
— Зымыран, спутник және ұшу аппаратына арналған бөлшек өндіретін америкалық Karman акциясы 4,3% өсті.
— Құрамына қорғаныс және аэроғарыш компаниясы Dynetics кіретін Leidos акциясы 3,2% қымбаттады. Айта кетсек, Dynetics 2021 жылы Blue Origin (Джефф Безос) және SpaceX (Илон Маск) компаниясымен бірге «Артемида-3» Ай миссиясына арналған келісімшарт үшін бәсекелес болған.
Контекст
Айға адам ұшыру бағдарламасының осындай кеш кезеңінде басқа қатысушыларды жобаға қосу — президент Дональд Трамп әкімшілігінің алаңдаушылығының күшейіп келе жатқанын көрсетеді. Вашингтонда АҚШ Қытайға Айға адамдарды қайта қондыру жарысында (жарты ғасырдан астам уақыттан кейін алғаш рет) көшбасшылықты беріп қоюы мүмкін деген қауіп бар, деп санайды Bloomberg. Даффидің айтуынша, SpaceX келісімшартын ашу АҚШ-тың Қытайдан озып шығуына кепілдік беруге көмектеседі.
SpaceX Ай модулін жасауға арналған келісімшартты 2021 жылы жеңіп алып, екі финалисті артта қалдырған. 2023 жылы NASA екінші келісімшартты Джефф Безостың Blue Origin компаниясымен $3,4 млрд сомаға жасасты. Жоспар бойынша, Blue Origin жасаған Ай модулі 2029 жылы адамдарды Айға жеткізуі тиіс, алайда агенттіктің жазуынша, компания бұл үдерісті жылдамдата ала ма — әзірге белгісіз.
Қазан айының басында SpaceX тағы бір сәтті Starship зымыранын сынақтан өткізді. Дегенмен, компанияға Айға алғашқы ұшуға дейін көптеген стратегиялық маңызды технологияларды көрсету және жетілдіру қажет — соның ішінде Starship-ті орбитада жанармаймен толтыру және сериялы ұшырылымдарды ұйымдастыру мүмкіндігі бар. Бұл — өте ауқымды әрі амбициялы тапсырмалар тізімі, әсіресе SpaceX әзірге Starship-тің толыққанды орбиталық ұшуын орындамағанын ескерсек.
