Roblox ойыны: блоктаулар мен соттарға төтеп беріп, табысын өсіре ала ма
3 желтоқсанда Ресей билігі Roblox ойын платформасына қолжетімділікті жапты. Қазақстанда да оны бұғаттау мәселесі талқыланып жатыр. Бұған дейін Roblox Оман, Катар, Қытай, Бахрейн және Түркияда да бұғатталған.
Барлық елдердегі негізгі себеп бір — балалардың қауіпсіздігі. Платформаның чаттарында қудалау, кибербуллинг, тіпті жыныстық сипаттағы заңбұзушылықтар тіркелген. АҚШ-та Roblox жеке адамдардың талап-арыздарымен ғана емес, сонымен қатар Флорида, Техас, Кентукки және Луизиана штаттарының билігімен соттасып жатыр. Техас штатының бас прокуроры Кен Пэкстон компанияны балаларды сексуалдық зорлық пен қанауға ұрындырады деп айыптады.
Соған қарамастан, соңғы жылдары Roblox-тың танымалдығы күрт өсті. Тамыз айында YouTube Roblox-қа қатысты видеолардың қаралымы 1 триллионнан асқанын хабарлады. Биыл үшінші тоқсанда платформаға күн сайын орта есеппен 150 млн-нан астам адам кірген, олардың басым бөлігі — 17 жасқа дейінгі балалар мен жасөспірімдер. Barron’s басылымының есебінше, бұл күн сайын өтіп жатқан Супербоул аудиториясымен тең.
Енді басты сұрақ: Roblox-тың бизнесі қалай жұмыс істейді және блоктаулар оған қалай әсер етеді?
Ойындарға арналған YouTube: Roblox деген не?
Roblox Meta басшысы Марк Цукерберг армандаған метавселенің шынайы нұсқасына ұқсайды. Бұл бір ғана ойын емес, әртүрлі 3D-әлемдердің жиынтығы: симуляторлар, шутерлер, әлеуметтік кеңістіктер. Пайдаланушылар бір әлемнен екіншісіне өтіп, сөйлесіп, тіпті ақша таба алады.
Платформаны 2004 жылы Дэвид Базуки мен Эрик Кассель құрған. Базуки бұған дейін білім беру бағдарламаларын жасаумен айналысқан, сол тәжірибе Roblox-тың негізіне айналды. Негізі, бұл — пайдаланушылардың өздері ойын жасай алатын платформа. Barron’s оны «ойындарға арналған YouTube» деп сипаттайды.
Ойындарды тәуелсіз студиялар мен жеке авторлар жасайды, олардың көпшілігі — кәмелетке толмағандар. Ойындардың өзі тегін, ал табыс Roblox-тың ішкі валютасы — Robux арқылы түседі. Оны ойыншылар аватарларға арналған заттар мен ойын ішіндегі артықшылықтарды сатып алу үшін қолданады.
Ойын жасаушылар орта есеппен табыстың 20–25%-ын алады. Goldman Sachs дерегінше, 2025 жылдың үшінші тоқсанына дейінгі 12 айда Roblox-тағы ең үздік 1000 автордың әрқайсысы орта есеппен $1,1 млн тапқан. Мысалы, 23 жастағы Зандер Брамбо мектепті бітірмей жатып ойын жасауды бастаған, оның ойындары 500 млн рет ойналып, биыл өзі $1 млн тапқан.
Roblox — ойын ғана емес, әлеуметтік желі
Z және Alpha ұрпағы үшін Roblox — достармен араласатын орта. Қыркүйекте платформа Moments деген жаңа функцияны сынақтан өткізді — бұл ойындағы ең қызықты сәттерден қысқа видеолар бөлісуге мүмкіндік береді. Компанияның айтуынша, ойыншылардың 30%-дан астамы дәл осы Moments арқылы ойындарға қосылады.
Бұрын Roblox-та тіркелу өте оңай еді — логин мен пароль жеткілікті болатын. Бірақ соттар мен реттеушілердің қысымынан кейін компания қауіпсіздік талаптарын күшейтті. 18 қарашадан бастап жасты растау тәртібі қатаңдатылды.
Енді чатқа кіру үшін биометриялық тексеруден өту қажет. Алдымен бұл жүйе Австралия, Жаңа Зеландия және Нидерландыда енгізілді, ал 2026 жылдың қаңтарынан бастап басқа елдерге де таралады. Пайдаланушылар жасына қарай топтарға бөлінеді, тек өзіне жақын жастағылармен ғана сөйлесе алады. Тексеруден өтпесе, ойнауға болады, бірақ сөйлесу мүмкін емес.
Алайда бұл жүйе де мінсіз емес. Жасты анықтау 100% дәл емес, ал кейбір елдерде ережені айналып өту жолдары бар. Мысалы, Ресейде «ересектерге арналған аккаунттарды» заңсыз сатып алуға болатын.
Бұғаттаудың әсері қандай?
2024 жылы Roblox-тың табысы $3,6 млрд болды (+29%), бірақ таза шығын $940,6 млн құрады. 2025 жылы компания табысты $4,83–4,9 млрд-қа дейін өсіруді жоспарлап отыр, алайда шығындар да артады. Бұған ИИ мен қауіпсіздікке қосымша инвестициялар себеп.
Astero Falcon портфельдік басқарушысы Алена Николаеваның айтуынша, Ресей мен Таяу Шығыс елдеріндегі блоктаулар Roblox-тың қаржылық нәтижелеріне айтарлықтай әсер етпейді, өйткені негізгі табыс АҚШ, Канада, Батыс Еуропа және Жапониядан түседі. Бұл — қаржылық емес, имидждік тәуекел.
Ал ең үлкен қауіп — заңдық қысым. Егер компания АҚШ-тағы сот істерін ұтылса, айыппұлдар мен қосымша шығындар инвесторларды алаңдатуы мүмкін.
Roblox табысын өсіре ала ма?
30 қазанда шыққан тоқсандық есептен кейін Roblox акциялары бір күнде 15%-ға құлдырады. Қазір олар есепке дейінгі деңгейден шамамен 34% төмен саудаланып жатыр.
Дегенмен, Barron’s Roblox-тың әлеуеті қаржылық есептерде толық көрінбейді деп жазады. Компания негізгі көрсеткіш ретінде bookings — пайдаланушылардың виртуалды тауарларға жұмсаған жалпы сомасын көрсетеді. 2024 жылы бұл көрсеткіш $4,4 млрд-қа жетті, ал 2025 жылы $6,6 млрд-қа дейін өседі деп күтілуде.
Сонымен қатар, Roblox жарнама бағытын дамытып жатыр. Bloomberg Intelligence бағалауынша, алдағы екі жылда жарнама табысты 5–10% арттыруы мүмкін. Google-пен серіктестік аясында ойын ішіндегі қысқа видеожарнамалар іске қосылды. Morgan Stanley сарапшылары бұл формат $3 млрд-қа дейін табыс әкелуі мүмкін деп есептейді.
Қазір Roblox пайдаланушыларының 67%-ы 13 жастан асқан, бұл жарнама үшін өте тартымды аудитория. Бұдан бөлек, Shopify-пен әріптестік арқылы ойын ішінде физикалық тауарларды сату мүмкіндігі пайда болды.
Салықтық жағынан да жағдай жеңілдеуі мүмкін: АҚШ-та зерттеу мен әзірлемеге кеткен шығындарды қайтадан толық шегеруге рұқсат берілуі ықтимал. Бұл Roblox үшін үлкен серпіліс емес, бірақ оң фактор.
Жыл басынан бері Roblox акциялары 53%-ға өсті. Қазір аналитиктердің басым бөлігі акцияны «Сатып алу» немесе «Нарықтан жоғары» деп бағалайды. Орташа мақсатты баға — $142,5, бұл 12 желтоқсандағы деңгейден 61% өсім деген сөз.
