SEC Freedom Holding компаниясына жүргізген тергеуін аяқтады.

АҚШ Құнды қағаздар және биржалар комиссиясы (SEC) Freedom Holding Corp. компаниясына жүргізген тергеуін іс жүзінде аяқтады; компания мен оның бақылаушы акционері әрі бас атқарушы директоры Тімур Турловқа «Уэллс» ескертуі табыс етілді, деп холдинг компаниясы 1 маусымдағы қаржылық есептілігінде хабарлады.

2026 жылдың наурыз айында компания SEC қызметкерлерінен хабарлама алды. Бұл реттеушінің қызметкерлерінің алдын ала ұстанымын және әрі қарай азаматтық іс қозғау мүмкіндігін қарастыру жөніндегі ұсынысын көрсетеді. Компанияның қаржылық есептілігіне сәйкес, Freedom Holding тергеу нәтижелеріне қарсылық білдіріп, белгіленген тәртіппен өз қарсылықтарын ұсынды. Осылайша 2021 жылы басталған шамамен бес жылдық тергеу аяқталды.

АҚШ бағалы қағаздар және биржалар жөніндегі комиссиясы (SEC) жарияланған ақпараттың дұрыстығын және есепке алу әдісінің ерекшеліктерін, атап айтқанда клирингтік компания ішіндегі клиенттер арасындағы биржадан тыс (over-the-counter) ішкі операцияларды тексерді. Аудитор ретінде әрекет еткен Deloitte LLP өз есебінде Freedom компаниясының мұндай операциялардан түскен кірісті дұрыс есептегенін бөлек атап өтті.

Әдетте мұндай реттеуші тексерулер Уэллс хабарламасын алумен аяқталады. Біріншіден, бұл тексеру аяқталғанын білдіреді; екіншіден, осындай хабарламаларды Coinbase, Tesla және Элон Маск жеке өзі, сондай-ақ Goldman Sachs, JPMorgan, Morgan Stanley және Уолл-стриттегі дерлік барлық кәсіби ойыншылар да алды. Көп жағдайда бәрі кінәні мойындамастан қарапайым айыппұлмен аяқталады. Алайда кеше Freedom The Bank of New York Mellon-де корреспонденттік шот ашып, соның ішінде SEC-пен даулы мәселелер бойынша да оң аудит қорытындыларын алды, бұл айқын оң сигналдар, себебі BoNY сәйкестік талаптарды қатаң сақтаумен танымал. «Осылайша Freedom компаниясы жаһандық Батыста да, әсіресе АҚШ-та да капитал тартуды белсендірек жүргізе алады», – деп түсіндіреді тәуелсіз қаржылық талдаушы Андрей Чеботарев.

Кеше белгілі болғандай, Freedom Holding компаниясы Нью-Йорк Меллон Банкінде АҚШ долларымен тікелей корреспонденттік шот ашты.

Уэллс хабарламасы — бұл АҚШ Құнды қағаздар және биржалар жөніндегі комиссиясының (SEC) компанияға тексеріс нысаны екендігі туралы алдын ала ескерту жасау механизмі. Уэллс хабарламасының берілуі компанияға реттеушіге жауап беруге мүмкіндік береді — мысалы, тергеушілердің байқамай қалған маңызды фактілер мен контексті ұсыну арқылы — SEC келесі қадамдарын шешкенге дейін.

Хабарлама шығарылғанға дейін SEC қызметкерлері әдетте компанияны 12–18 ай бойы тергеп, құқықтық іс-шараларды қолдануға қатысты едәуір көп ұсыныстар дайындап қояды, – деп жазады Astraea Law компаниясының негізін қалаушы және цифрлық активтер жөніндегі заңгер Шанте Элиас-Задех.

«Бұл істің мүлде үмітсіз екенін білдірмейді — мен дұрыс дайындалған өтініштерден кейін Уэллс хабарламалары қайтарылған жағдайларды көрдім», – дейді ол. Заңгердің айтуынша, Уэллс жауабы компанияға стратегиялық мүмкіндіктер ашады: өз ұстанымын ең қолайлы жағынан көрсетуге, әрекеттерінің ізгі ниетті екенін дәлелдеуге және реттеушінің ұстанымындағы әлсіз тұстарды анықтауға.

Уэллс хабарламалары реттеуші орган тарапынан жарияланбайды, және компаниялар оларды алғандары туралы есеп беруге міндетті емес. Алайда соңғы жылдары олар бұл ақпаратты инвесторларға өз еркімен барған сайын жиі ашып көрсетуде.

Мысалы, 2024 жылы сауда платформасы Robinhood Markets өздерінің криптовалюта бизнесіне қатысты АҚШ Құнды қағаздар және биржалар комиссиясы (SEC) Уэллс ескертуін жібергенін жариялады. Реттеуші кейбір цифрлық активтермен сауда бағалы қағаздар заңнамасы аясында реттелуі тиіс деп санады — яғни Robinhood брокер ретінде тіркелуге міндетті болды. Хабарлама шығарылардан бұрын Robinhood кейбір токендерді тізімнен шығарып, SEC-тің ұстанымына қарсылық білдірген еді. 2025 жылы реттеуші компанияға қарсы ешқандай шара қолданбай тергеуді тоқтатты.

Сол жылы АҚШ Құнды қағаздар және биржалар комиссиясы (SEC) АҚШ-тағы ең ірі ашық саудаға шығарылған криптовалюта биржасы Coinbase-ке қарсы қозғаған сот ісін қайтарып алды. Реттеуші оны тіркелмеген бағалы қағаздар биржасын жүргізді деп, криптовалюталарды бағалы қағаздар ретінде қарастырды деп айыптаған. Алайда кейіннен SEC осы салаға қатысты реттеушілік белгісіздікті мойындады. Coinbase ісі ешқандай айыппұл салынбастан жабылды.

2025 жылы SEC-тен 300-ден астам компанияға Уэллс хабарламалары жіберілді. Жалпы алғанда, соңғы жылдары байқалып отырған үрдіс реттеушінің ұстанымы жұмсарып келе жатқанын көрсетеді. 2025 жылы заң фирмасы Paul Weiss-тің шолуына сәйкес, компанияларға он жыл ішіндегі ең аз хабарлама жіберілді. 2024 жылмен салыстырғанда хабарламалар саны 27 пайызға, ал 2023 жылмен салыстырғанда 38 пайызға азайды. Тексерулерден кейін реттеуші тек төрт сот ісін қозғады — бұл 2013 жылдан бері ең төмен көрсеткіш. Заңгерлердің есептеуі бойынша қаржылық айыппұлдардың жалпы сомасы да 45%-ға төмендеп, 808 миллион долларға жетті, бұл 2012 жылдан бері ең төмен көрсеткіш.

2025 жылы АҚШ Құнды қағаздар және биржалар жөніндегі комиссиясы (SEC) Уэллс рәсімін реформалауды жариялады: компанияларға жауап беру үшін бұрынғы екі аптаның орнына кемінде төрт апта беріледі, ал реттеушінің қызметкерлері оларға қарсы қойылған айыптауларды түсінуге жеткілікті ақпарат, соның ішінде тергеуге қатысты негізгі құжаттарды ұсынуға міндетті болады. Бұл компанияларға тергеудің ерте кезеңінде оның барысына анағұрлым күшті ықпал етуге және мәжбүрлеу шараларын болдырмауға мүмкіндік береді, – деп атап өтті Alston & Bird заңгерлері Дрю Ролл мен Пол Моннин. Егер келісім қажет болса, компания мен реттеуші арасындағы ақпараттық асимметрияны жою әділ нәтижеге тезірек және аз шығынмен қол жеткізуге мүмкіндік береді, – деп жазды олар.