Соғыс Таяу Шығыста мұнай мен газ өндіруді толықтай тоқтатады деп қауіп төндіріп тұр, – дейді Катар.

Бірнеше апта ішінде бүкіл өңірді дүрліктіріп тұрған АҚШ-Иран соғысы дереу аяқталмаса, Парсы шығанағындағы барлық энергия экспорттаушылары өндірісті тоқтата алады, – деп ескертті Катардың энергетика министрі Саад Әл-Кааби. Бұл соғыс «әлем экономикасын жоя алады», – деді ресми тұлға Financial Times-пен сұхбатында.

Соғыс дереу аяқталса да, Иранның дроны Қатардың ең ірі сұйытылған табиғи газ (LNG) зауытына соққы бергеннен кейін елге қалыпты жабдықтау цикліне оралу үшін «бірнеше аптадан бірнеше айға дейін» уақыт қажет болатынын Ал-Кааби айтты. Ол алдағы күндері өңірдегі басқа барлық мұнай мен газ экспорттаушылары да күш жағдайын жариялайды деп болжады, себебі әлемдегі екінші ірі сұйытылған табиғи газ өндірушісі Катар 3 наурызда осылай жасаған.

«Бұл әлемдік экономикаларды құлдыратуы мүмкін. Егер соғыс бірнеше аптаға созылса, ол жаһандық ЖІӨ өсіміне әсер етеді. Энергия бағасы барлық жерде қымбаттайды. Белгілі тауарларға тапшылық пайда болады және тізбекті реакция басталады: кәсіпорындар сұранысты қанағаттандыра алмайды», – деді ол.

Катардың теңіздегі өндірісі зардап шекпегенімен, құрлықтағы әсері әлі де бағалануда, деді министр. Сонымен қатар қалпына келу қанша уақыт алатыны белгісіз, деп атап өтті ол.

Катар өзінің газының тек аз ғана бөлігін Еуропаға экспорттаса да, энергетика министрі континенттің әлі де ауыр салдарды сезінетінін атап өтті: Азия сатып алушылары қолжетімді газ көлемдері үшін бәсекелесте еуропалықтардан жоғары баға ұсынады, ал Парсы шығанағының басқа елдері келісімшарттық міндеттемелерін орындай алмай қалуы мүмкін.

Ол сондай-ақ 2027 жылға қарай Қатардың ең ірі газ кен орнындағы өндірісті жылына 77 миллион тоннадан 126 миллион тоннаға дейін кеңейтуге бағытталған 30 миллиард долларлық жобаның да кейінге шегерілетінін айтты. Өндірістің бірінші кезеңінің іске қосылуы биылғы жылдың үшінші тоқсанына жоспарланған еді.

«Бұл сөзсіз біздің барлық кеңею жоспарларымызды кешіктіреді. Егер біз бір аптадан кейін жұмысқа оралсақ, әсері, мүмкін, минималды болады; ал бір-екі айдан кейін болса, жағдай мүлде өзгеше болады», – деді Саад Әл-Кааби. Ол сондай-ақ Катарында сұйытылған табиғи газ өндіру соғыс толық тоқтағанға дейін қайта жанданбайтынын айтты.

Операцияларды қайта жандандырғаннан кейін, деді ол, ауыр логистикалық мәселелер туындайды — сонымен қатар газды салқындатып, сығып, тасымалдау үшін сұйық күйге келтіретін жабдықты қалпына келтіру қажеттілігі де бар.

«Біздің кемелеріміз қазір әлемнің түкпір-түкпірінде шашыраңқы тұр», – деді Саад Әл-Кааби, Катардың 128 кемеден тұратын флотынан тек алты-жеті танкердің жақын жерде екенін қосып. «Әр кеме шамамен бір-екі күн сайын келеді, ал алты-жеті кемені бір уақытта тиеуге болады», – деп түсіндірді ол, қалыпты жұмыс істеуді қалпына келтіруге уақыт қажет екенін айтты.

Катар министрінің болжамы бойынша, егер танкерлер мен басқа да сауда кемелері әлем мұнай мен газдың шамамен бесінші бөлігі өтетін негізгі теңіздік сауда артериясы – Ормуз бұғазынан өте алмаса, мұнай бағасы екі-үш апта ішінде барреліне 150 долларға дейін көтерілуі мүмкін. Иран соғыс басталғалы оны іс жүзінде жауып тастады.

Әл-Қаабидің болжамы қазіргі Brent маркалы шикі мұнай бағасынан 68%-ға жоғары. 6 наурыздағы саудада оның бағасы 4%-дан астам өсіп, баррелі 89 доллардан асты.

Министр сондай-ақ газ бағасы бір миллион британдық жылу бірлігі үшін 40 АҚШ долларына (шамамен 1 МВт·сағ-қа 117 евро) дейін көтерілуі мүмкін екенін айтты — бұл соғысқа дейінгі деңгейден шамамен төрт есе жоғары.

28 ақпанда АҚШ пен Израиль Иранға шабуыл жасағаннан бері Ормуз бұғазы арқылы жүк тасымалдау іс жүзінде тоқтап қалды. Кем дегенде он кеме зақымданды, сақтандыру жарналары күрт қымбаттады, ал кеме иелері өз кемелері мен экипаждарын қауіпке тігуге құлықты емес, деп жазады FT.

АҚШ Президенті Дональд Трамп пен Израиль шенеуніктері 3 наурызда соғыстың бірнеше аптаға созылуы мүмкін екенін ескертті. Трамп сол күні АҚШ Әскери-теңіз күштерінің бұғаз арқылы өтетін кемелерді эскорттайтынын мәлімдеп, жүк тасымалдайтын компанияларға қосымша сақтандыру ұсынуға дайын екенін айтты. Алайда ол егжей-тегжейлі мәлімет бермеді, және жарияланған кезде бұл мәселе бойынша ешқандай бұйрық шығарылмаған еді.