«Өте жиіркенішті»: Маск Трамптың бюджеттік заң жобасын қатаң сынады
Tesla бас директоры Илон Маск бұрын АҚШ үкіметінің шығындарын азайтуға атсалысқанымен, қазір Дональд Трамп қолдайтын ауқымды бюджеттік заң жобасына қарсы пікірін күшейтіп отыр. Ол бұл құжатты «өте жиіркенішті» деп атап, АҚШ-тың федералды бюджетіндегі тапшылықты күрт ұлғайтады деп мәлімдеді. Бұл мәлімдеме Маскты Трампқа ашық оппозицияға шығарды. Ал бұл екеуінің бұрынғы одақтастығына мүлде қайшы. Былтыр Трампқа қолдау білдіру алғашында Tesla акцияларының қымбаттауына ықпал етсе, кейін керісінше, компанияның сатылымы төмендеді.
Егжей-тегжейі
«Кешіріңіздер, бірақ мен мұны бұдан әрі көтере алмаймын. Конгрестің бұл ауқымды, сорақы, «шошқаша» шығын заң жобасы нағыз жиіркеніш тудырады. Мұны қолдап дауыс бергендер — масқара!», — деп жазды Маск 3 маусымда X әлеуметтік желісінде. Кейінгі жазбасында ол бұл заң жобасы «бюджет тапшылығын 2,5 трлн долларға дейін жеткізіп, америкалықтардың мойнына шектен тыс қарыз жүктейді» деді.
Маск бұл заң жобасын бұған дейін де сынаған. Өткен аптада ол ұсынылған шаралар үкімет шығындарын азайтуға бағытталған Үкімет тиімділігі департаментінің (DOGE) жұмысына кері әсер ететінін айтқан болатын. Осыдан кейін келесі күні-ақ Маск аталған ведомство басшысы қызметінен кететінін мәлімдеді. Бұл шешім күтпеген жағдай емес еді. Өйткені оның ресми мәртебесі «арнайы мемлекеттік қызметкер» болатын және заң бойынша ол бұл лауазымды жылына 130 күннен артық атқара алмайды. Бұл мерзім мамыр айының соңында аяқталды.
Инвесторлар үшін не маңызды?
Bloomberg агенттігінің мәліметінше, Масктың заң жобасын ашық сынға алуы оны экс-президентке қарсы жаққа шығарып отыр. Әсіресе, мұның бәрі Трамп Конгрестегі сенімсіз әріптестерін өз жағына тартуға тырысып жатқан шешуші сәтте болып отыр. Айта кетейік, Маск сайлау кампаниясы кезінде Трамптың негізгі демеушілерінің бірі болған, ал оның президенттікке келуінен кейін Маск жаңа әкімшілік жұмысына белсенді араласқан еді. Бұл Tesla акцияларының тарихи максимумға жетуіне себеп болды. Инвесторлар әкімшілік кедергілердің жойылуынан компания пайда көреді деп үміттенген.
Алайда саясатқа араласу Tesla-ға кері әсер етті — компанияның электромобиль сатылымы негізгі нарықтарда төмендеді, Масктың іскерлік беделіне де нұқсан келді. Уолл-стриттегі Tesla-ның басты жақтастарының бірі — Wedbush сарапшысы Дэн Айвз биыл сәуірде Масктың Ақ үйдегі белсенділігі компанияға «қайтарымсыз зиян» келтіргенін жазды. Дегенмен ол Масктың бас директор ретіндегі толыққанды қызметке қайта оралуы — бренд үшін «ең құнды актив» деп бағалады.
Контекст
Маск сынаған заң жобасы салықтарды азайтуды, үкімет шығындарын қысқартуды (оның ішінде аз қамтылғандарға арналған медициналық көмек бағдарламасын), сондай-ақ қорғанысқа бөлінетін қаражатты көбейтуді көздейді. АҚШ Конгресінің Бюджет басқармасының бағалауынша, бұл заң қабылданса, алдағы 10 жылда бюджет тапшылығы 2,5 трлн долларға дейін өседі. 22 мамырда заң жобасын Өкілдер палатасы (АҚШ Конгресінің төменгі палатасы) бір ғана дауыс артықшылығымен мақұлдады. Қазір бұл құжат Сенатта қаралуда.
Трамп бұл заң жобасын «үлкен әрі керемет» деп атаған болатын. Ал Ақ үйдің баспасөз хатшысы Кэролайн Ливитт Масктың соңғы мәлімдемелеріне қатысты: «Президент миллиардердің ұстанымын біледі, бірақ бұл Трамптың көзқарасын өзгертпейді», — деп жауап берді.
