Tesla Roadster-ді қай жерде жүргізуге болады? Бұл және Масктың «дөңгелектегі зымыраны» туралы басқа да сұрақтар

15 қазан, бейсенбі күні кешке Техас штатының Макгрегор қаласындағы SpaceX ұшыру алаңында Илон Маск ұша алатын автокөлікті таныстырды. Және бұл тек бейнелі мағынада ғана емес: екінші буындағы Tesla Roadster қисық рампамен жоғары өрлеп, 21 метр биіктікте төңкеріліп ілініп тұрды, содан кейін құлап, әуеде аударылып, жұмсақ қонды. Содан кейін ол жақын маңдағы Tesla автокөліктерінің – Model 3-тен Cybertruck-қа дейінгі – барлық қатарының үстінен аударылып өтті. «Жарайды, жұмыс істеді», – деді Маск. «Ұшатын автокөліктер – шындық».

Бұл инженерлік тұрғыдан үлкен жетістік сияқты естіледі, бірақ ол бірнеше практикалық сұрақ тудырады: мұндай көлік кімге және неге қажет болуы мүмкін?

Екінші буындағы Roadster — бұл, Масктің айтуынша, Tesla мен SpaceX-ті меңзеп, «әлемдегі ең үздік автокөлік компаниясы мен ең үздік зымыран компаниясының» арасындағы ынтымақтастықтың нәтижесі.

Көлік астында төмен қысымды аймақ тудыратын желдеткіштер жүйесімен жабдықталған — бұл оған дөңгелектері жоғары қарап, төбедегі шымыршақ сияқты ауада тұруға мүмкіндік береді (оның практикалық қолданысын елестету қиын), сонымен қатар оны жолға мықтап басып ұстап, жабысып тұруын қамтамасыз етеді, бұл жолға ілінісуді, басқаруды және үдеуді жақсартады.

Ұшатын Roadster-дің жүргізуші орындығының артында металл мен көміртек талшығынан жасалған, үлкен қысымдағы газды сақтайтын бак орналасқан – Tesla компаниясының инженерлік жөніндегі вице-президенті Ларс Моравидің айтуынша, ол қарапайым ауа, яғни жүйені тек таза ауаны сорғылау арқылы қайта зарядтауға болады. Танкіден көліктің айналасына орналасқан 10 соплоға дейін құбырлар тартылған; олар ұшу кезінде үдеуге, көтерілуге және маневр жасауға мүмкіндік береді. Бұл суық газ қозғалтқышы деп аталады – ол тек сығылған газды пайдаланады; оның ішінде ештеңе жанбайды. Ұқсас принцип SpaceX-тің кейбір ғарыштық жүйелерінде маневр жасау үшін қолданылады.

Маск 2028 жылы жаппай өндірісті бастайтынын уәде етті — яғни, кәсіпкер Tesla ұша алатынын алғаш рет айтқаннан он жыл өткен соң.

Мүмкін еш жерде жоқ. Қазіргі уақытта Tesla веб-сайтында Roadster-дің үш нұсқасын алдын ала тапсырыс беруге болады.

Негізгі Performance моделі – екі орынды, «сорғыш» жүйесімен жабдықталған, бірақ газ қозғалтқыштары жоқ. Ол толықтай жолға жарамды. Сору жүйесі жол бетіне тамаша ілінісуді және бұрылыстарда басқаруды жақсартады, бірақ үдеуге немесе ұшуға әсер етпейді.

Брондау ақысы 50 000 АҚШ долларын құрайды; басқа модельдердегідей, соңғы баға әлі жарияланған жоқ. Шынын айтқанда, бұл «кіллерлік ерекшелік» деп айтуға келмейді.

Thrust нұсқасы екі орындық, артқы жағында үдеу үшін «сорып ұстағыш» және төрт газ сопласы бар. Презентацияда көлік 0-ден 100 км/сағ-қа дейінгі үдеуді небәрі 1 секундта көрсетті – өндірістік нұсқада оны 0,81 секундқа дейін жақсартамыз деп өндірушілер уәде етті. Брондау ақысы – 250 000 АҚШ доллары; ұшулар, тағы да, бағаға кірмейді.

Және ақырында, Rocket нұсқасы — контуры бойынша 10 сопло, бір орынды, ұшуға қабілетті, тек шақыру бойынша қолжетімді; тіпті брондау бағасы да құпия.

АҚШ Ұлттық автожол қозғалысы қауіпсіздігі басқармасы көлік құралдарының талаптарға сәйкестігін қадағалайды, бірақ олардың қауіпсіздігін сертификаттау міндетін автокөлік өндірушілерінің өздеріне жүктейді. Алайда Tesla-ның веб-сайтында Rocket ұшатын автокөлігінің «қоғамдық жолдарда пайдалануға рұқсат етілмегені» ашық жазылған.

Осы арада АҚШ Федералдық авиация басқармасы (FAA) CBS телеарнасына Roadster олардың «ұшақ» ұғымына сәйкес келмейтінін хабарлады.

Мүмкін, ол миллионерлерге арналған қымбат ойыншықтан аспай қалады да, Roadster тек арнайы сынақ трассаларында немесе жеке меншік жерлерде ғана жүргізіледі (немесе ұшырылады?).

Ұшатын Roadster қанша тұруы мүмкін? Мысалы, британдық электр гиперкар McMurtry Spéirling PURE 995 000 фунт стерлингке (шамамен 1,3 миллион доллар) тұрады және 100 км/сағ жылдамдыққа 1,55 секундта жетеді. Оның «сорып ұстағыш» механизмі бар және дөңгелектері жоғары қарап тұрып ауада қалқып тұра алады, бірақ ұша алмайды.

Мүмкін емес. Және бұл, бәлкім, талдаушылардың дерлік бір ауыздан келісетін жалғыз мәселе.

Йорквиллден шыққан Дэн Айвз ашық айтты: «Роудстер сату көлемін де, табысты да арттырмайды. Алайда ол брендтің нарықтағы ең жоғары сегменттегі беделін қалпына келтіріп, компанияның инженерлік мүмкіндіктеріне назар аударады».

Deepwater Asset Management компаниясының басқарушы серіктесі Джин Мюнстер презентацияны «дәстүрлі автокөлік өндірушілерін ыңғайсыз жағдайға қалдыруға деген ұмтылыстан басқа коммерциялық құны жоқ инженерлік мүмкіндіктерді көрсету» деп сипаттады.

«Көлік пен ұшақтың гибриді болатын нәрсе міндетті түрде нашар көлік те, нашар ұшақ та болып, сонымен бірге қымбатқа түседі», — деді Роджер Коннор, Смитсон институтының Ұлттық әуе және ғарыш мұражайының тік ұшу бөлімінің кураторы.

Flying Roadster – өнім емес. Бұл «halo car», яғни имидж қалыптастыратын модель деп аталады – видеоның әлеуметтік желілерде вирусша таралуын, Tesla брендінің тағы да жарқырауын және инвесторлардың компанияға назар аударуын қамтамасыз етуге арналған концепция. Бірінші бөлік сөзсіз сәтті шықты — Масктің Flying Roadster-дің таныстырылымы туралы жазбасы шамамен 80 миллион қаралым жинады.

Ресми себеп айқын — Tesla компаниясының 21 қазандағы тоқсандық есебі. Алайда ұшып келе жатқан Roadster-дің артында әлдеқайда түпкілікті сценарийлер болуы мүмкін.

WSJ мәлімдеуінше, Маск іс жүзінде жаппай нарық автокөлік секторынан бас тартып, оны Батыс елдеріне қарағанда мыңдаған долларға арзан автокөлік шығара алатын Қытайға беріп отыр. Ал Tesla-ға келсек, оның ойынша, компания Cybercab робот-таксиіне, Optimus роботтарына және ұшатын Roadster сияқты қымбат әрі экзотикалық модельдерге назар аударуы керек.

Маск өзі Roadster-ді «адам жүргізуі үшін жасалған соңғы автокөлік» деп сипаттады.

Екінші мүмкіндік – бұл Tesla мен SpaceX арасындағы мега-бірігуге дайындық болуы мүмкін. Айтпақшы, Маск 20 қазанда ресми түрде растады, қазіргі уақытта екі компания да осы мәселе бойынша келіссөздер жүргізіп жатқанын.

Slate, CNBC және Barclays талдаушылары ұшатын Roadster-ді мұндай бірігуді қолдауға арналған визуалды дәлел деп санайды. Kalshi болжау платформасында Tesla мен SpaceX-тің 2027 жылдың наурызына дейін бірігу ықтималдығы бір апта ішінде 29%-дан 56%-ға дейін өсті. Barclays 2026 жылғы 6 желтоқсанға дейін өтетін жыл сайынғы жалпы жиналысқа дейін хабарландыру жасалады деп күтеді. JPMorgan ықтимал бірігуді «стратегиялық тұрғыдан орынды» деп сипаттады.

Олар мүлдем әртүрлі компаниялар. Және олардың істегендерінің бәрі шындыққа әлдеқайда жақын.

eVTOL секторы – электрлік тік көтерілу және қондыру ұшақтары – 87,6 миллиард АҚШ долларына бағаланады.

Бұл реактивті қозғалтқыштары бар спорттық көліктер емес, әуежайлар мен қала орталықтары арасында жолаушыларды тасымалдайтын нағыз электрлік әуе таксилері.

2026 жылдың наурыз айында FAA 26 штатта Joby Aviation, Archer Aviation, Beta Technologies және Wisk компаниялары үшін сегіз пилоттық бағдарламаны мақұлдады. Бұл сынақ ұшулары толық сертификатталғанға дейін басталатынын білдіреді.

Joby Aviation жарысты бастап тұр. 2026 жылдың сәуір айында компания Нью-Йорк тарихындағы алғашқы нүктеден-нүктеге ұшу рейстерін жүзеге асырды: Кеннеди әуежайынан Манхэттендегі гелипадтарға дейін. TIME журналы компанияның ұшақтарын 2026 жылғы үздік өнертабыстар тізіміне қосты .

Joby FAA сертификаттаудың соңғы, бесінші кезеңінде. Archer Aviation төртінші кезеңде. Tesla Roadster мен eVTOL арасындағы айырмашылық түбегейлі. Ұшатын Roadster – сынақ алаңындағы бір реттік автокөрме ғана, ал Joby нақты тұтынушылық құндылықты уәде етеді: трафикте бір-екі сағат тұрып қалмай, 7 минутта әуежайға жету, тіпті Cybercab жүргізушісіз таксиінің арқасында трафиктен жылдам өтіп кетсеңіз де.