Әуе компаниялары қымбат жанармайға байланысты билет бағасын көтеріп жатыр. Инвесторлар үшін қандай тәуекел бар?
Орта Шығыстағы соғыстың АҚШ-тағы әуе қатынасына қалай әсер ететіні әлі де ашық сұрақ болып отыр.
Әуе компаниялары қымбат жанармайға байланысты билет бағасын көтерді / Фото: X/FlyAirNZ
Әлемнің әртүрлі аймақтарындағы әуе компаниялары Таяу Шығыстағы қақтығыс пен мұнай бағасының күрт өсуі салдарынан авиациялық отынның құны қатты қымбаттағаннан кейін билет бағасын көтеруді бастады. Егер отын бағасы жоғары деңгейде сақталса, тек бірнеше компания ғана табысты болып қала алады, ал көпшілігі шығынға ұшырайды, деп ескертті сарапшылар.
Егжей-тегжейлі
Жанармай шығындарының күрт өсуіне байланысты бірнеше әуе компаниялары билет бағасын көтеруді бастады. Атап айтқанда, Reuters-тің мәліметі бойынша Скандинавиялық SAS, австралиялық Qantas Airways, жаңазеландиялық Air New Zealand және Гонконгтағы Hong Kong Airlines әуе компаниялары тарифтерді түзету туралы хабарлады.
Air New Zealand мәліметі бойынша Иранға қарсы америкалық-израилдік соққылардан бұрын баррелі шамамен 85–90 доллар болған авиациялық отынның бағасы соңғы күндері барреліне 150–200 долларға дейін өсті. Белгісіздік жағдайында әуе компаниясы 2026 жылға арналған қаржылық болжамын да тоқтатты.
Өз кезегінде Hong Kong Airlines бейсенбі күнінен бастап жанармай үстемеақысын 35,2%-ға көтеретінін Reuters хабарлады. Ең ірі өсім Гонконг пен Мальдив, Бангладеш және Непал арасындағы рейстерге әсер етеді.
АҚШ пен Израильдің Иранға қарсы соғысы аясында әлемдік мұнай қорларының шамамен 20%-ы өтетін маңызды Ормуз бұғазы іс жүзінде жабылып қалғандықтан, авиациялық отын бағасы мұнай бағасына сәйкес өсіп келеді.
Кейбір нарықтарда ұшақ отынының спот бағасы ақпан айының соңынан бері бір галлонға шамамен 60 центке өсті. Barron's аналитикалық компаниясы Oil Price Information Service (OPIS) деректеріне сілтеме жасап хабарлағандай, Лос-Анджелесте олар бір галлонға 4,19 долларға дейін, ал Нью-Йорк әуежайында бір галлонға 3,92 долларға дейін өсті.
Талдаушылар не дейді
Егер жанармай бағасы галлонына 4 доллар немесе одан жоғары деңгейде қалса, тек үш американдық әуе компаниясы — Delta Air Lines, United Airlines және Southwest Airlines — ғана «аз ғана пайда» таба алады. Осындай жағдайда қалған әуе компаниялары ақша таппайды, ал кейбіреулері «терең шығынға» батуы мүмкін, – деді Barron's-қа сілтеме жасаған UBS талдаушысы Атул Махесвари.
Авиациялық отын бағасы соңғы бір айда дерлік екі есе өсті, және Deutsche Bank-тің болжамын ескере отырып, 2026 жылы АҚШ әуе компаниялары шамамен 20 миллиард галлон отын тұтынады, бұл салада жыл сайын қосымша ондаған миллиард доллар шығын тудыруы мүмкін, деп MarketWatch- қа сілтеме жасап банк талдаушысы Майкл Линненберг жазды.
Линненбергтің бағалауы бойынша, авиасала бойынша билет бағасын 10 долларға көтеріп, оны жыл бойы сақтап отырса, әуе компанияларының табысы шамамен 7–8 миллиард долларға өседі, бірақ бұл жанармай шығындарының күрт өсуін толық өтеуге әлі де жеткіліксіз болады.
Егер оң фактор болса, ол әуе қатынасына жоғары сұраныс пен АҚШ экономикасындағы үдеу белгілерінде жатыр, бұл нарыққа жоғары әуе билеттері бағасын қабылдауға көмектесуі мүмкін, – деді MarketWatch-қа сілтеме жасаған Melius Research сарапшысы Конор Каннингем.
Каннингем қосты: сала үшін басты сұрақ – тұтынушылар шығындарын қысқартып, әсіресе халықаралық саяхатқа брондауларды кейінге қалдыра бастай ма? Қазірге дейін сұраныстың төмендеуіне ешқандай белгі жоқ, бірақ Иран айналасындағы қақтығыс нарықтағы бұрылыс нүктесі болуы мүмкін.
«Біз әуе компаниялары жанармай бағасының күрт өсуінің бір бөлігін өтей алады деп есептейміз, бірақ энергия бағасының күрт төмендеуі болмаса, биыл пайда маржаларының ұлғаятынын елестету қиын», – деп Barron's TD Cowen талдаушысы Том Фицджеральдтың сөзін келтіреді.
Әуе компанияларының акциялары қандай жағдайда
Иранмен қақтығыс басталғалы америкалық әуе компанияларының акциялары күрт төмендеді: Delta акциялары 9,8%-ға, United Airlines акциялары 14,2%-ға және American Airlines акциялары 15%-ға төмендеді (10 наурыздағы сауда жабылғанға дейінгі мәлімет бойынша). Barron's жазғандай, негізгі зардап шеккендердің бірі – арзан әуе компаниясы Jetblue: оның акциялары 20,4%-ға төмендеді.
Төмен шығынды әуе компаниялары шығындардың өсуін билет бағасын көтеру арқылы тұтынушыларға аударуда басқаларға қарағанда көбірек қиындыққа тап болуы мүмкін, себебі бұл олардың бизнес-моделін әлсіретуі мүмкін, деп жазады Barron's. Сонымен қатар, JetBlue сейсенбі күні операциялық ақауларға ұшырап, барлық рейстерін уақытша тоқтатты.
