«Жүйке тозып барады»: Түркиядағы қорлардың құлдырауынан шамамен жарты миллион инвестор зардап шекті
Қазіргі уақытта таратылып жатқан 130-дан астам қордағы шамамен жарты миллион инвестордың қаражаттары тоқтатылды / Фото: Unsplash / Cemrecan Yurtman
Түрік реттеушілері таратуды тоқтатуға бұйрық берген акциялар мен ақша нарығы қорларында 455 758 инвестордың қаражаты тоңдырылды. Bloomberg Түрік Капитал нарықтары жөніндегі кеңесіне сілтеме жасап, зардап шеккендер саны туралы жаңа деректерді жариялады. Агенттіктің хабарлауынша, олардың инвестицияларының қанша пайызы қайтарылатыны әлі белгісіз.
Кейбір инвесторлар мұндай астрономиялық табыстың тұрақты бола алмайтынын түсініп, құлдырау басталардан бұрын қаражатын шығарып үлгерді. Fonbul және Fintables аналитикалық платформаларының деректері бойынша, 31 тамыз бен 23 қыркүйек аралығында қорлардан шығып кеткен қаражат жалпы 600 миллиард лираға ($12,3 миллиард) жетті. Алайда тәуекелдерді айқын түсінбеген көптеген инвесторлар үш жыл қатарынан 50 пайыздан асқан инфляциядан жинақтарын қорғау үмітімен нарық раллиіне тым кеш қосылды. Bloomberg олардың кейбірімен сөйлесті, және олар былай деді:
Мен бірнеше күннен бері дұрыс тамақтанбай жүрмін.
Құлдырауға дейін небәрі екі апта бұрын 28 жастағы жұмыссыз Мехмет Керванчи туысының кеңесі бойынша үйлену тойына жинаған 2,5 миллион лирасын (51 000 АҚШ доллары) қарқынды өсіп келе жатқан қорға салды. Оның айтуынша, банк салымдары тиімді кіріс әкелмегендіктен, ол ақшасын басқа жерге инвестициялауды іздеді. Акциялар нарығы құлаған кезде Керванчи ақшасын шығарып алмақ болған, бірақ ол мүмкін болмады. «Сату тапсырысы орындалмаған кезде біз дүрбелеңге түстік», – деді ол Bloomberg-ке, өзін «үмітсіздікке» ұшырағанын қосып.
Аты-жөнін жасырғысы келген тағы бір инвестор Tera басқаратын екі қорға 2,3 миллион лира (47 000 АҚШ доллары) салып, үйге бастапқы жарна жинауды көздегенін айтты. Енді ол келесі айдың жалдау ақысын қалай төлейтініне алаңдайды. «Барлық акциялар күн сайын құлдырап жатыр», – деді ол. «Ақыл-есі дұрыс адам оларды сатып алып, біз ақшамызды қайтара аламыз ба?»
30 жастағы инвестор үшін ең ауыр соққы – ол үйлену тойына сыйға берілген алтынды сатудан түскен ақшаны қорларға салып қойған еді. «Бұл мені есімнен айырып жібере жаздады. Бірнеше күннен бері дұрыс тамақтана алмай жүрмін», – деді ол.
Эмиль Гюрол Акюз, университет бітірген және қазіргі уақытта жұмыс іздеп жүрген жас маман, тамыз айының соңында алтыннан 2,4 миллион лираны (49 000 АҚШ доллары) екі Tera акциялық қорға аударды, металл бағасының төмендеуінен жинақтарын қорғауды көздеді. «Мен күйзеліске түстім. Түнде ұйықтай алмаймын — тәулігіне бар-жоғы екі-үш сағат қана ұйықтаймын», — деді ол.
Латиф Эрсой, Стамбулдан шыққан кәсіпкер, жыл басында Пусула басқаратын үш қорға шамамен 300 000 лира (6 000 АҚШ доллары) инвестициялады. Ол қорлардың сауда жүргізуге реттеуші орган тарапынан рұқсат етілгенін ерекше атап өтті. Бастапқы инвестициясының 90 пайызын жоғалтқаннан кейін инвестор: «Енді ақшамды қайтарып аламын ба, алмаймын ба – маңызды емес», – деді.
Контекст
Өткен аптада Түркияның негізгі акция индексі BIST 100 8 пайыздан астамға төмендеді. 16 қыркүйекте акциялар бір жылдан астам уақыттағы ең ірі құлдырауды бастан өткерді. Нарықта дүрбелең Tera Portföy және Pusula Portföy басқаруындағы бірнеше қор инвесторларға ақшасын шығаруға тырысқанда төлем жасауда қиындықтарға тап болғаннан кейін басталды. 17 қыркүйекте билік 130-дан астам қиындыққа тап болған қорды таратуды бұйырды. 2022 жылдан бері акциялары шамамен 40 000 пайызға өскен Tera брокерлік компаниясының директорлар кеңесінің төрағасы қамауға алынды.
