25 триллион долларлық нарық: адам тәрізді роботтардан қалай ақша табуға болады

Unitree Robotics Шанхайда бастапқы жария ұсыныс (IPO) жасауға өтініш беріп, 4,2 миллиард юань (610 миллион АҚШ доллары) тартуды көздейді — ол адам тәрізді роботтарды жеткізу көлемі бойынша әлемдегі екінші ірі компания. Бұл листинг инвесторлардың робототехниканың болашағына қаншалықты сенімді екенін көрсетуі тиіс. Роман Могучий антропоидты роботтар индустриясында пайда қайдан түсетінін және оны бірінші болып қалай пайдалануға болатынын зерттеді.

Morgan Stanley бағалауы бойынша «физикалық жасанды интеллект» нарығы – роботтар мен автоматтандыруды қамтитын – ғасыр ортасына қарай 25 триллион долларға жетеді; 2025 жылы оның құны 100 миллиард долларды құраған. Банктің есебіне (Oninvest-ке қолжетімді) сәйкес, әлем бойынша жұмыс істеп тұрған роботтар саны 6,5 миллиардқа дейін өседі — бұл 2000-жылдардың басындағы Жер халқының жалпы санынан да көп.

Банк өз есебінде барлық робототехника түрлерін қамтиды: құжатта көрсетілгендей, 6,5 миллиард бірліктің 34%-ы кіші дрон, 29%-ы тұрмыстық робот, 14%-ы адамға ұқсас робот, 13%-ы кәсіби қызметтік робот және 8%-ы автономды көлік құралдары, негізінен автокөліктер.

Бағдарламалық қамтамасыз ету компаниялары өндіріс саласына кіреді; шетелдік өндірушілер протекционистік шаралардан қорғану үшін АҚШ-та зауыттар ашады, ал Қытайда роботтарды кеңінен қолдану жалғасады. Бұл компоненттер, бағдарламалық қамтамасыз ету және сирек кездесетін металдар нарықтарының өсуін жеделдетеді.

Жеңілгендер қатарында физикалық экономика саласындағы жұмысшылар бар.
Қазіргі уақытта жасанды интеллект кеңсе қызметкерлерінің жұмысын жұтып жатыр; ертең ол қол еңбегімен айналысатын жұмысшыларды, жүргізушілер мен курьерлерді алмастырады.

J.P. Morgan-ның ақпан айындағы есебіне (Oninvest-ке қолжетімді) сәйкес, актуаторлар гуманоидты роботтың өндіріс шығынының 40%-дан жартысына дейінгі бөлігін құрайды. Бұл құрылғылар электр энергиясын механикалық қозғалысқа түрлендіріп, роботтың бұлшықеті ретінде қызмет етеді. Unitree G1 гуманоиды 35 келіграмм электроникадан тұрады, оның басым бөлігі OEM өндірушілерінен алынады. Мотор жеткізушілерді сұраныстың айтарлықтай өсуі күтіп тұр — 2050 жылға қарай 27 миллиард дана қажет болады, ал 5,7 миллиард камера. UBS және J.P. Morgan осы құрылғылардың, сондай-ақ шеткі есептеуге арналған батареялар мен чиптердің бірнеше жеткізушілерін атап көрсетеді: қытайлық Tuopu, Sanhua және Inovance, Оңтүстік Кореяның Hyundai Mobis және Германияның Schaeffler.

Актуаторларды өндіру үшін беріліс қораптары қажет – өндірушілер өндіріс тізбегінің осы сатысына да назар аударуда, соның ішінде Қытайдың Leaderdrive және Kedali, Жапонияның Harmonic Drive және Nabtesco компаниялары. 2050 жылға қарай робот өндірісі үшін шамамен 1,7 миллион тонна неодим магниті қажет болады — және тек осы нарық қана 2050 жылға қарай 167 миллиард долларға дейін өсуі мүмкін. Қазіргі таңда ашық компаниялар арасындағы ең ірі өндірушілер – қытайлық JL Mag Rare-Earth және Ningbo Yunsheng фирмалары. Алайда компоненттер нарығы сыртқы бақылаушы үшін күрделі болғандай-ақ маңызды. Қоғамдық қызығушылық қазір антропоидты роботтар өндірушілеріне аударылуда.

Жақында дейін өнім таныстыру шараларында адамға ұқсас роботтар кім ең жылдам еденнен тұра алатынын анықтау үшін жарысатын, бірақ Unitree мен AgiBot-тың жарнамалық видеоларын көргеннен кейін бұл енді өткеннің еншісіндегі жайт сияқты. Қытай роботтары жарнамаларында дәстүрлі және заманауи Қытайдың стереотиптерін үйлестіре отырып, кунг-фу қимылдарын орындайды.

Көрермендер мұндай жаттығулардың пайдалы ма, әлде кейбір видеоларда жасанды интеллект арқылы жасалған арнайы эффектілер қолданылып жатыр ма деп таласып жатқанда, нарық жаңа көшбасшыларды қарсы алуда: Barclays пен UBS бағалауларына сәйкес, 2025 жылы екі қытайлық өндіруші әлемдік гуманоидты роботтар сатылымының жартысынан астамын иеленді — және бұл нарық таң қалдырарлық қарқынмен өсіп келеді.

UBS бағалауы бойынша, 2024 жылы адам тәрізді роботтардың жаһандық сатылымы 2 200 данадан аспады; Deutsche Bank болжамы бойынша бұл көрсеткіш 2026 жылға қарай 50 000 данаға дейін өседі. Қазіргі уақытта гуманоидтық роботтар компанияларға дерлік табыс әкелмейді, бірақ Morgan Stanley есебіне сәйкес, 2040 жылға қарай ол 2 триллион долларға, ал 2050 жылға қарай 7,5 триллион долларға дейін жетеді.

Бұл жаңалықтың жүзеге асуы үшін тек аппараттық құрал өндірушілерінің ғана емес, бағдарламалық қамтамасыз ету әзірлеушілерінің де күш-жігері қажет. Deutsche Bank атап өткендей, әлі бір ғаламдық модель нақты әлемдегі кез келген тапсырманы сенімді түрде орындай алатын шекті нүктеге жеткен жоқ. Нарықта «ChatGPT эффектісі» жетіспейді — бір ойыншының жасаған жаңалықты бәсекелестер қайталай алатындай.

Роботтарды кеңінен енгізу және өндірісте адам еңбеккерлерін олардың орнына қою болашақта ауыр саяси толқуларға әкелуі мүмкін. Алайда робототехника нарығы қазірдің өзінде жоғары дәрежеде саясиланған. Қытай физикалық жасанды интеллект нарығын ұлттық басымдыққа айналдырды. Ал қалған әлем артта қалу қаупіне ұшырайды — егер қытай компаниялары биыл-ақ жоспарланған жаппай өндірісті іске қосса. Morgan Stanley мұны «Спутник эффектісі» деп атайды — 1957 жылы алғашқы Кеңес спутнигінің ұшырылуы Батыс қоғамын дүр сілкіндіріп, осы салада Мәскеудің басымдығын көрсетті. Сол кезде американдық экономика өзін жинап, ғарыш жарысында жеңіске жетті — ал қазіргі таңда да солай істей ала ма?

АҚШ осы нарыққа тікелей араласуға дайын сияқты – Politico хабарлауынша, АҚШ үкіметі робототехника жөніндегі арнайы жұмыс тобын құрып жатыр, Президент Дональд Трамп саланы қолдауға арналған атқарушы бұйрық шығаруы мүмкін, ал АҚШ сауда хатшысы Говард Лутник робот өндірушілердің бас директорларымен белсенді түрде кездесулер өткізіп жатыр.

Гуманоидты роботтарға арналған процессор жеткізушілері — NVIDIA, AMD және Intel — Трамп әкімшілігінің қатаң бақылауының әсерін әлдеқашан сезінді. Олар шетел нарықтарына процессор жеткізу мәселесінде қайшылықты талаптарға тап болды, ал тамыз айында қиындыққа ұшыраған Intel компаниясының шамамен 10%-ы мемлекеттік меншікке өтті.

J.P. Morgan ескертеді: Ақ үйдің қазіргі баж салығы саясатын ескере отырып, өндірісті жергілікті деңгейде ұйымдастыру АҚШ нарығында жұмыс істеу үшін басты талапқа айналып отыр. Tesla жекеменшік компаниялар Boston Dynamics пен Figure AI-мен бірге АҚШ өндірушілерінің жетекші үштігін құрайды, ал ірі жабдықтаушылар олардан бағыт-бағдар алуға тырысады — қытай компаниялары геосаяси тәуекелдерге ұшырамау үшін өндірістерін үшінші елдерге көшіріп жатыр.

Қытай реттеу мәселесінде үлкен ықпалға ие – ел сирек кездесетін металдарға арналған әлемдік нарықтың дерлік бүкіл көлемін бақылайды. Оларсыз роботтар өндіру мүмкін емес – дәл сондай-ақ американдық процессорларсыз да өндіру мүмкін емес.

Джефф Безос нарыққа басқа қырынан қарап отыр. Өткен жылдың соңында ол аэроғарыш, автомобиль және компьютер индустрияларында жобалау мен өндіріс үшін жасанды интеллектіні пайдалануға бағытталған «Прометей» жобасы қорын құрғаны белгілі болды. Осы мақсатта ол соғысқа бірнеше ай бұрын Таяу Шығысқа, ал соңғы кезде The Wall Street Journal сілтеген дереккөздерге сәйкес Сингапурға барды. Миллиардер дәстүрлі өнеркәсіптік салалардағы компанияларды сатып алып, оларды жаңа технологиялар арқылы модернизациялауды жоспарлап отыр.

Егер қор құрылса, ол Жапонияның SoftBank компаниясы мен Масаёши Сон басқаратын Vision Funds-тың ізімен жүріп, әлемдегі ең ірі қорлардың біріне айналады.

Банкте 100 миллиард доллар болмаса да, Безостың стратегиясын қолданудың қандай да бір жолы бар ма?

McKinsey компаниясының өкілі Ани Келкар 2040 жылға қарай зауыттарда жұмыс істейтін адам тәрізді роботтар саны 5 миллионға жетеді деп болжайды; қазіргі уақытта өндірісте 200 робот жұмыс істеп тұр.

ARK Advisory Group компаниясының Рита Лю роботтарды өндірумен емес, оларды өндіретін компанияларға инвестиция салумен айналысатын компанияларға назар аударуды ұсынады – мысалы, SAIC, Huawei және CATL.

Barclays мәліметі бойынша, қорғаныс компаниялары роботтарды қолданудан пайда табуы мүмкін – адам тәрізді машиналар әлі кең көлемде қолданылмағанымен, бірнеше «Терминатор» Украинаға сынақ үшін жіберілген.

Citi сарапшылары жоғарыда айтылғандай Schaeffler компаниясын ерекше атап көрсетеді; ол компания гуманоидтық роботтарға қажет материалдардың кемінде 50%-ын жеткізе алады және оларды өндіріске енгізуде: Agility стартапы әзірлеген Digit роботы жақында Германиялық компанияның АҚШ-тағы зауытында жұмыс істей бастады, онда адам жұмысшының бастапқы жалақысы сағатына 20 долларды құрайды. Роботтың бүкіл қызмет ету мерзіміндегі шығыны сағатына 10–25 доллар аралығында болады, бірақ ол 2–3 долларға дейін төмендеуі мүмкін, – деді Agility компаниясының құрылтайшыларының бірі Дэймион Шелтон WSJ-ге.

Илон Масктың пікірінше, Tesla роботтары тек Қытайда ғана қатты бәсекеге тап болады:

Tesla Model S пен Model X өндірісін тоқтатып, Optimus жобасына назар аударды — Техастағы зауыт адам тәрізді роботтарды шығаруға кеңейтілді. Сол жерде Optimus-қа да жаттығу жүргізіліп жатыр.

Инвестициялық талдаушы Джои Френеттің ойынша, бұл Tesla акцияларына одан да оптимистік көзқараспен қарауға себеп, дегенмен ол осы роботтардың кең тараған практикалық қолданысқа қаншалықты тез енуі әлі белгісіз екенін мойындайды:

Маск 2027 жылдың соңында Optimus-ты тұтынушыларға сата бастайтынын уәде етеді.