«Американы сат»: инвесторлар Трампты шегінуге мәжбүр етті
2024 жылдың күзіне қарай АҚШ-тағы президент сайлауы алдында нарықтарда «Трамп саудасы» деп аталатын тренд кең танымал болды: оның саясатына пайда әкеледі деп күтілген активтер — жеке түрмелерді басқару компанияларының акцияларынан бастап мұнай-газ компаниялары мен биткойнға дейін — күрт қымбаттады. Бірақ Трамп іс жүзінде қызмет ете бастағанда шынайы «Трамп саудасын» екі сөзбен сипаттауға болатыны белгілі болды, ол: «Американы сат». Бастапқыда Трамп нарықтардың құлдырауын елемегендей көрінді, бірақ тек нарықтағы күйреу оны шегінуге мәжбүр етті.
Нарықтардың құлауы
2024 жылдың ақпанында АҚШ қор нарықтарының индекстері шыңынан төмендей бастады. Себебі Трамп федералды ведомстволармен қақтығысып, дәстүрлі батыс одақтастарымен қарым-қатынасты күмән астына қойып, Канада, Мексика және Қытайдан келетін импортқа баж салығын енгізді. Алайда негізгі күйреу 2 сәуірде басталды — Трамп бүкіл импортқа 10% баж салығын енгізді және Қытайдан әкелінетін тауарларға бажды 145%-ға дейін көтерді. Бұған қоса, ол АҚШ Федералдық резервінің төрағасы Джером Пауэллді көпшілік алдында сынап, пайыздық мөлшерлемелерді төмендетуді талап етті, ал оның тіпті Пауэллді жұмыстан босатуды қарастырып жатқаны хабарланды.
Трамптың шегінуі
Тек екі апта ішінде Трамп үш рет өз саясатын жұмсартты. 9 сәуірде, жаңа баж салықтары күшіне енгеннен кейін бар болғаны 13 сағат өткен соң, ол оларды 90 күнге тоқтататынын мәлімдеді. 22 сәуірде Пауэллді жұмыстан шығармайтынын және Қытаймен сауда келіссөздерінде «мейірімді» болатынын айтты. Wall Street Journal дерегінше Ақ үй импорттық тарифтерді 50-65%-ға дейін төмендету нұсқасын қарастыра бастады.
Bloomberg агенттігіне пікір білдірген Natixis банкінің Азия-Тынық мұхит аймағы бойынша бас экономисі Алисия Гарсия Херреро: «Трамп нарықтың құлдырауына байланысты үрейленіп отыр. Оған тез арада келісім керек», — деді. Оның айтуынша, бұл жағдайда Қытай Вашингтонға үлкен жеңілдіктер ұсынбай-ақ келісімге қол жеткізе алады.
Қытай өз кезегінде қатаң ұстанымын сақтап, келіссөздер басталуы үшін АҚШ барлық біржақты енгізілген тарифтерді алып тастауы керек екенін талап етті.
Yardeni Research басшысы Эд Ярдени Трамптың шегінуін «облигациялық жасақшылардың» жеңісі деп атады. Бұл — үкіметтің дұрыс экономикалық саясат жүргізуін бақылап, қажет болса, облигацияларды сатып алып-сатумен жауап беретін инвесторлар тобы.
Сәуір айында АҚШ-тың қазынашылық облигациялары да, доллары да акциялармен бірге құлдырай бастады. 30 жылдық облигациялар кірістілігі 5%-дан асып, екі жылдағы ең жоғары деңгейге жетті. Кейін Трамптың баж салығын тоқтату шешімі жарияланған соң кірістілік 4,8%-ға дейін төмендеді.
Bloomberg шолушысы Шули Рен жазғандай, кірістілік 1 пайыздық пунктке артса, АҚШ-тың қарызды өтеу шығындары 100 млрд долларға өседі, ал биыл мемлекет 10 трлн долларлық қарызын қайта қаржыландыруы керек.
Трамп пен нарықтың байланысы
Ақ үйдегі алғашқы 100 күн ішінде Трамп онжылдықтар бойы қалыптасқан халықаралық тәртіпті бұза бастады. Бұрын инвесторлар АҚШ нарығына сенсе, енді олар америкалық активтерді жаппай сата бастады, доллар әлсіреді, ал экономистер өсім болжамдарын қайта қарап шықты.
Goldman Sachs бас экономисі Ян Хациус доллардың 25-30%-ға құлдырау мүмкіндігін ескертті. Оның айтуынша шетелдік инвесторлар тіпті сатпай-ақ, жай ғана америкалық активтерді сатып алмау арқылы-ақ долларды әлсірете алады.
Goldman Sachs АҚШ экономикасының өсім болжамын IV тоқсан үшін 1%-дан 0,5%-ға дейін төмендетті.
Pepperstone стратегы Майкл Браун да АҚШ-тың ФРЖ тәуелсіздігіне қауіп төніп отырғанын, долларсыздану үрдісі жылдамдап жатқанын айтты.
Трамптың радикалды саясатын оның көмекшілері, қаржы министрі Скотт Бессент және сауда министрі Говард Латник бірнеше рет қайта қарауға шақырды. Сонымен қатар Target, Walmart және Home Depot сияқты ірі ритейлерлердің басшылары 21 сәуірдегі кездесуде оған тарифтердің бағаның өсуіне және жеткізу тізбегінің бұзылуына әкелетінін ашық айтты.
«Трамп нарықты елдегі жағдайдың барометрі ретінде көреді», — деді WSJ-ке оның бұрынғы кеңесшісі Дэвид Урбан. Бірақ оның нарықты көтеру және өндірісті АҚШ-қа қайтару мақсаттары өзара қайшы келеді.
S&P 500 индексі Трамптың инаугурациясынан 23 сәуірге дейін шамамен 10%-ға төмендеді — бұл 1928 жылдан бері жаңа президент үшін ең нашар нәтиже.
