Баффеттің инвестициялық тәжірибесі: 2000% табыс пен Salomon Brothers дағдарысы
Уоррен Баффет әлемдегі ең құнды компаниялардың бірі — Berkshire Hathaway-ді құрып, оның айналасына Berkshire-дің табыстарынан пайда көрген акционерлер мен адал жанкүйерлерді жинады. Өзі жиі айтқандай, компания басшысы болған алты онжылдықта оның әр инвестициясы Apple сияқты сәтті болмаған. Дегенмен, ол өз қателіктерінен алынған сабақтардың ерекше маңызды екенін атап өткен болатын. The Wall Street Journal Баффеттің сәтті инвестициялары мен қателіктерінің бірнеше мысалын жинады.
Баффеттің жетістіктері:
Coca-Cola. Баффет алғаш рет 1988 жылы Coca-Cola компаниясына инвестиция салды. «Егер бізде үздік компаниялар мен мықты басшылар болса, біздің инвестициямыз мәңгілікке созылады», — деп жазды ол, сол кездегі акционерлерге арналған жылдық хатында. Және сөзінде тұрып, Coca-Cola әлі де Berkshire портфелінде сақталып келеді. 2024 жылдың соңында компания акцияларының құны шамамен 25 млрд долларды құрады. Тек 2024 жылы Coca-Cola-дан алынған дивидендтер, ол жыл сайын өскен. Berkshire компаниясына шамамен 770 млн доллар әкелді.
Уақыт өте келе Coca-Cola акциялары Berkshire және оның инвесторлары үшін тек табыс көзіне айналмай, одан да үлкен нәрсеге айналды: Баффет компанияның ең ірі акционері болып, директорлар кеңесіне кірді, оны белсенді түрде насихаттап, күн сайын бес банка Coca-Cola ішетінін айтатын.
Coca-Cola-дағы үлесті сатып алу және American Express пен Apple сияқты басқа да ірі компанияларға инвестициялар Баффеттің инвестициялық көзқарасының өзгергенін айқын көрсетеді. Бұрын арзан акцияларды сатып алуды ұнататын Баффет, қазір әділ бағамен сапалы компанияларды сатып алуға бет бұрды. Бұл өзгеріске оны Омахадан шыққан ұзақ жылғы серігі Чарли Мангер сендірген, деп хабарлайды WSJ.
BYD. Баффет өзіне қытайлық электрокарлар өндірушісі BYD-ні табудағы жетістікті Чарли Мангерге тиесілі деп есептейді. Атап айтқанда, Мангер 2008 жылы Berkshire-ді компанияның 10% акциясын сатып алуға сендірген. Екі жылдан кейін $230 млн инвестициясы электромобильдерге сұраныстың артуы арқасында шамамен $2 млрд-қа айналды. 2022 жылдан бастап Berkshire өз үлесін азайта бастады, ал ең жоғары деңгейде ол 40%-ға жеткен болатын. BYD-ге жасалған инвестициялар Баффетке 2000% табыс әкелді.
MidAmerican Energy. 1999 жылы Баффет досы Уолтер Скотттың ұсынысымен коммуналдық компания MidAmerican Energy-дің 75% акциясын сатып алды. Уолтер Скотт 1980-ші жылдардың соңында Berkshire-дің директорлар кеңесіне кірген болатын. Кейінірек MidAmerican Berkshire Hathaway Energy деп аталды және Berkshire құрамында дивидендтер төлемей, пайдасын сатып алулар мен инвестицияларға жұмсады. Компания Berkshire портфеліндегі төрт негізгі бағыттың біріне айналды, ол Apple, сақтандыру және теміржол салаларымен бірге тұрды. Оның жылдық операциялық пайдасы 2000 жылы $122 млн-нан $4 млрд-қа дейін өсті. MidAmerican Energy сатып алу арқылы компанияға Грег Абель келді, және Баффет оны 2025 жылдың соңында бас директорлық қызметке тағайындауды жоспарлап отыр.
Баффеттің сәтсіздіктері:
Salomon Brothers. Berkshire 1987 жылы Salomon Brothers инвестициялық банкінің артықшылықты акцияларын сатып алды, ол кезде бұл банк Уолл-стриттегі ең ірі банктердің бірі болатын. Алайда 1991 жылы банк трейдерлерін қазынашылық облигациялары аукционында манипуляция жасағаны үшін айыптады, сондықтан Баффет үкіметпен туындаған мәселені шешу үшін директорлар кеңесінің басшылығына өзі келуге мәжбүр болды.
Алайда Salomon Brothers даудан толыққанды айығып кете алмады, және 1997 жылы ол Travelers Group қаржы компаниясына сатылды, кейінірек бұл компания Citigroup құрамына енді. Бұл келісім Berkshire-дің инвестицияларын ішінара сақтап қалса да, жағдай өз ізін қалдырды: келесі онжылдықтарда Баффет пен Мангер бұл оқиғаны Уолл-стритке сақтықпен қарау қажеттілігін ескерту ретінде жиі еске салды.
«Мен қиын жағдайларды жеңе аламын, бірақ олар «шіріп» кеткеннен кейін бас қатырғым келмейді», — деп жазды Баффет 2010 жылғы хатында. — «Шындыққа бет бұрмау Salomon мәселесі шешілуі оңай болатын жағдайдан. 8 мың қызметкері бар компанияны банкротқа ұшырауға жақын дағдарысқа әкелді».
USAir. 1989 жылы Berkshire авиакомпанияның USAir артықшылықты акцияларын $358 млн сомасына сатып алды, ал 1990-жылдардың ортасына қарай Баффет осы инвестицияның 75%-ын жоғалтып алды. Баффет авиация саласындағы АҚШ-тың дерегулирлеу реформасының USAir бизнесіне қандай үлкен зиян келтіргенін дұрыс бағаламағанын мойындады: 1990 жылдан 1994 жылға дейін компания $2,4 млрд шығынға ұшырады.
«Virgin Atlantic Airways компаниясының иесі Ричард Брэнсоннан миллионер болудың жолы туралы сұрағанда, ол былай деп жауап берді: «Барлығы оңай. Миллиардер болып бастаңыз да, авиакомпания сатып алыңыз», — деп жазды Баффет 1996 жылғы акционерлерге арналған хатында.
Berkshire Hathaway. 1964 жылдың мамырында шығынға ұшыраған текстильді компания Berkshire Hathaway-дің атқарушы директоры Сибери Стэнтон инвесторларға олардың акцияларын әрқайсысын 11,37 доллар-ға сатып алуды ұсынды. Баффет, компанияның ірі акционері, 11,37 доллар бағасын күтті де, өз пакетін сатудан бас тартты. 2014 жылы акционерлерге арналған хатында ол «Бұл өте ақымақ шешім болды» деп жазды.
Berkshire компаниясы Нова Англияның басқа текстильді өнеркәсібімен бірге құлдырады: фабрикалар жабылып, шығындар арта түсті. Алайда Баффет бұл қиындықтарды елемей, акцияларды сатып алуын тоқтатпады. 1965 жылдың мамырында ол компанияға бақылау орнатып, бірнеше жыл бойы текстильді бизнеске қолдау көрсетуін жалғастырды.
«Менің және Сибери [Стэнтона] балаларша әрекетіміздің салдарынан ол жұмысынан айырылды, ал мен капиталымның 25%-дан астамын өзім түсінбеген бизнеске салдым», «Мен машинаға ілеспек болған итке айналдым» — деп жазды ол. 1985 жылы Баффет, өзінің айтуынша, берілуге шешім қабылдап, кәсіпорынды жапты: «Шыдамдылық па, әлде ақымақтық па? — оның да шегі бар», — деп баяндады ол.
