AI-бумының жасырын жеңімпаздары: small-cap акцияларының жұлдызды сәті
Жасанды интеллект төңірегіндегі дүрлікпе тек технологиялық алыптардың қағаздарын емес, сонымен бірге шағын капитализациялы компаниялардың да бағаларына деген қызығушылықты қыздырып отыр. Big Tech-тің рекордтық тоқсандық есептері мен Уолл-стриттегі өсіп келе жатқан оптимизм аясында инвесторлар кіші cap сегментінде бағаланбаған жаңа идеяларды тауып жатыр. Ең үлкен пайда жасанды интеллект дамуына инфрақұрылым жасайтын компанияларға тиесілі — дата-орталықтар құрылысы, арнайы жабдықтар мен шешімдер жеткізу.
Oninvest үшін аналитик Алдияр Ануарбеков Russell 2000 индексінен AI технологияларына маманданған 46 компанияны іріктеп алып, тең салмақталған AI Small Cap EW (equal weight) Index құрды. Оған дата-орталықтарға арналған жабдық өндірушілер, сенсорлар мен компьютерлік көру жүйелерін жасаушылар, робототехника және кванттық есептеулер саласындағы шешімдерді әзірлеушілер кірді.
2022 жылғы қарашаның соңынан бастап (ChatGPT-дің іске қосылуы ЖИ-бумның бастау нүктесі болып саналады), AI Small Cap EW Index 174,5%-ға өсті. Салыстыру үшін, сол кезеңде АҚШ-тың ең ірі технологиялық компаниялары кіретін Nasdaq-100 индексі 98,7%-ға, S&P 500 — 64,4%-ға, SOXX жартылай өткізгіштер индексі — 98%-ға, ал ЖИ-дің басты бенефициары Nvidia акциялары — 975,6%-ға өсті. AI Small Cap EW Index ішіндегі басты өсім көшбасшылары — кванттық технологияларды дамытушылар, оптикалық компонент жеткізушілер және деректерді өңдеу инфрақұрылымын жасайтын компаниялар.
Өсу көшбасшылары мен аутсайдерлер
ЖИ-бумының екінші белсенді кезеңін шартты түрде 2023 жылдың ортасы деуге болады. Сол уақытта мемлекет реттеу қадамдарын жылдамдатты — ірі ойыншылар ЖИ-ға байланысты тәуекелдерді басқаруда ерікті міндеттемелер алды. Сонымен қатар, бизнес генеративті AI-ды сенімді түрде енгізе бастады: McKinsey деректеріне сәйкес сауалнамаға қатысқан компаниялардың үштен бірі оны белсенді қолданды. 2023 жылдың ортасынан бастап AI Small Cap EW Index құрамындағы 46 компанияның жартысынан көбі (24) өсті, қалғандары құлдырады.
2025 жылы жағдай өзгерді. Жылдың басынан бері небәрі 19 компания ғана өсім көрсетті, ал 27-сі минусқа түсті. Индекс динамикасын негізінен инфрақұрылым, қорғаныс және нишалық AI-сервистер секторындағы бірнеше мықты ойыншы ұстап тұр. Сегмент ішіндегі өзгерістер әртүрлі: ең жоғары өсім ИИ-инфрақұрылыммен байланысты бағыттарда — оптикалық модульдер, дата-орталықтар, желілік жабдықтар, сонымен қатар кванттық есептеулер, робототехника және дауыстық интерфейстер мен аналитикалық платформаларды қамтитын арнайы AI-сервистерде байқалды. Бұл жерде өсімді нақты сұраныс пен тапсырыстар көлемінің артуы қамтамасыз етті.
Ал кейбір бағыттар шетте қалды: ЖИ-ді қолданатын биотехнология, аддитивті өндіріс, тұрақты клиент ағыны жоқ жеке AI-платформалар, сондай-ақ insurtech (сақтандыру технологиялары) және adtech (жарнама технологиялары) сегментіндегі бірқатар компаниялар айтарлықтай өсім көрсете алмады. Бұған ұзақ коммерцияландыру циклдары, нарықтың қанықтылығы мен бәсекенің жоғары болуы себеп болды.
Алдияр Ануарбеков 2025 жылдың басынан бері үлкен өсім көрсеткен үш көшбасшыны ерекше атап өтті.
Pagaya Technologies
Pagaya Technologies — тұтынушылық несиелеу саласындағы финтех-платформа. Оның AI-инфрақұрылымы банктерге, кредиттік одақтарға және BNPL-сервиске портфель сапасынан бас тартпай-ақ көбірек несие беруге мүмкіндік береді. Pagaya-ның AI-моделі дәстүрлі скорингтік жүйелер бас тартқан жерден төлемге қабілетті клиенттерді таба алады. Компания жыл сайын миллиондаған өтінімдерді өңдейді, ал әрбір жаңа серіктес қосылған сайын экожүйенің құндылығы арта түседі. UBS-тің шолуында атап өтілгендей, бизнес-модель өнім түрлерін әртараптандыру арқылы кеңеюде. Компания студенттік және автонесиеден бастап ипотекалық бағдарламаларға дейін қамтып отыр.
2025 жылдың екінші тоқсанында Pagaya ауыз толтырып айтарлық қаржылық серпіліс көрсетті. Желі арқылы өткен өтінімдер көлемі өткен жылмен салыстырғанда 14%-ға өсіп, $2,6 млрд-қа жетті. Түсім 30%-ға артып, $326 млн болды, түзетілген EBITDA 72%-ға өсіп, $86 млн-ға жетті. GAAP бойынша таза табыс $17 млн болды, бір жыл бұрын $75 млн шығын болған еді.
2022 жылғы қарашадан бері Pagaya акциялары 187,3%-ға, 2025 жылдың басынан бері шамамен 270%-ға өсті. Nasdaq-100 осы кезеңде 12%-ға, S&P 500 — 10%-ға көтерілді. Jefferies компаниясы соңғы есептен кейін Buy рейтингін сақтап, таргетті $46 деп белгіледі, бұл ағымдағы бағадан тағы шамамен 30% өсу әлеуетін білдіреді.
UBS атап өткендей, Pagaya-ның басты артықшылығы — AI-алгоритмдер арқылы дәстүрлі банктер бас тартқан клиенттердің арасынан төлемге қабілетті қарыз алушыларды табу. Pagaya-ға келетін өтінімдердің шамамен 70%-ын банктер қабылдамайды, бірақ дефолт ықтималдығы нарықтық орташа деңгейде қалады, дейді компания басшысы Гал Крубинер.
Aeva Technologies
Aeva Technologies жаңа буын лидар технологияларына (Light Detection and Ranging) маманданған. Компания FMCW-лидарлар шығарады, олар лазер көмегімен объектілердің қашықтығы мен жылдамдығын бір уақытта өлшейді, күрделі ауа райында да жоғары дәлдік пен тұрақтылық береді. AI алгоритмдері объектілерді тануға және олардың траекториясын болжауға мүмкіндік береді. McKinsey-дің бағалауы бойынша 2030 жылға қарай автомобильдік автономды жүргізу компоненттері нарығы $55 млрд – $80 млрд көлеміне дейін өсуі мүмкін. Компанияның технологиялары тек жүк көліктері мен жеңіл көліктерде ғана емес, сондай-ақ Tampa International Airport, D2 Traffic басқару жүйелері, Sandia National Labs-пен бірлескен атом электр станциялары және Airbus UpNext авиациялық жобасында қолданылады.
2025 жылдың екінші тоқсанында Aeva-ның түсімі 175%-ға өсіп, $5,5 млн болды. Бұл 4D LiDAR технологиясына сұраныстың артуына байланысты. Дегенмен шығындары да өсті — $192,7 млн, бір жыл бұрын $43,4 млн болған. Бұл компанияның R&D шығындары мен масштабтауға бағытталған инвестицияларымен түсіндіріледі. Компания 2025 жылға болжамын да растады. Түсім 100-110%-ға өседі деп күтеді.
Aeva жүк көліктері сегментінде Daimler Truck және Torc-пен жұмыс істейді. Серіктестері қатарында LG Innotek бар, ол компанияға $77,5 млн инвестиция салды.
2022 жылғы қарашадан бері Aeva акциялары 78,5%-ға, 2025 жылдың басынан бері — шамамен 200%-ға өсті. Компанияның алдында жаңа капитал тарту және пайдаға шығу сияқты тәуекелдер тұр. Бірақ ірі тапсырыс берушілердің болуы, технологиялық артықшылығы және өсіп келе жатқан нарық Aeva-ны лидар сегментінде ерекше ойыншы етеді. Canaccord Genuity соңғы есептен кейін Buy рейтингін сақтап, таргетті $24-ке дейін көтерді, бұл ағымдағы бағадан 60% өсу әлеуетін білдіреді.
Applied Digital
Applied Digital — генеративті AI, машиналық оқыту және жоғары өнімді есептеулерге бағытталған дата-орталықтарды салады және басқарады. 2023 жылдан бері акциялары 266%-ға, 2024 жылы 9,8%-ға, 2025 жылдың басынан бері 111%-ға өсті. Өсімнің басты себебі — CoreWeave және басқа клиенттермен жасалған келісімшарттар.
2025 қаржылық жылының төртінші тоқсанында компанияның түсімі өткен жылмен салыстырғанда 41%-ға өсіп, $38 млн болды. EBITDA $1 млн-ға жетіп, түзетілген шығын $7,6 млн-ға дейін қысқарды. Жылдық түсім 6%-ға өсіп, $144,2 млн болды. Citizens JMP Applied Digital акциялары бойынша Outperform рейтингін сақтап, таргетті $18-ге дейін көтерді.
Компанияның басты тірегі — ұзақ мерзімді келісімшарттар. Мысалы, CoreWeave-пен 250 МВт қуатты жалға беру туралы 15 жылдық келісім жасалды, бұл шамамен $7 млрд түсім әкелмек. Кейін көлем 400 МВт-қа дейін арттырылып, $11 млрд болды.
Applied Digital жаңа дата-орталықтар мен энергия тиімділігін арттыратын технологияларға инвестиция салып жатыр. Goldman Sachs-тың болжамынша әлемдік дата-орталық нарығы 2027 жылға қарай 55 ГВт-тан 84 ГВт-қа дейін өсіп, AI-жүктемелердің үлесі 27%-ға жетеді. Applied Digital — осы сұраныстың басты бенефициарларының бірі. Дегенмен, капитал сыйымдылығының жоғарылығы және шығындарды бақылау компания үшін негізгі сын-қатер болып қала береді.
